Από την καρδιά της Ευρώπης –κυριολεκτικά, αφού ο δήμος στον οποίο έχει εκλεγεί είναι ένας από τους δώδεκα των Βρυξελλών, το Βολούβε-Σεν-Λαμπέρ–, ο Ζαν-Λουί Ανφ έκανε ένα μικρό βήμα με μεγάλο συμβολισμό για τη δικαίωση των Ποντίων και των Ασσυρίων.
Ίσως να είναι υπερβολικό να πει κανείς ότι συνέβαλε στο να σωθεί η τιμή της Ενωμένης Ευρώπης. Όμως, όσο αποφεύγονται οι άβολες συζητήσεις γύρω από την ιστορική μνήμη, διότι μπορούν να γίνουν δυσάρεστες για χώρες-συμμάχους, η πρωτοβουλία ενός δημοτικού συμβούλου στις Βρυξέλλες έρχεται να υπενθυμίσει ότι η αναγνώριση των ιστορικών εγκλημάτων δεν είναι υπόθεση μόνο των εθνικών κοινοβουλίων και των κυβερνήσεων. Άλλωστε, ακόμα και τα πιο μακρινά ταξίδια ξεκινούν με μικρά βήματα.
Την ίδια εβδομάδα που το Ισραήλ (για λόγους που ενδεχομένως το εξυπηρετούν στη γεωπολιτική σκακιέρα) άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων –με τον σχετικό νόμο να εισάγεται στην Κνεσέτ και χωρίς ακόμη να είναι σαφές εάν θα περιλαμβάνει και τους Έλληνες και τους Ασσύριους–, στο Βέλγιο συνέβη κάτι εξίσου σημαντικό, μακριά από τα μεγάλα φώτα της δημοσιότητας.
Αργά το βράδυ της 29ης Ιουνίου 2026, το Δημοτικό Συμβούλιο του Βολούβε-Σεν-Λαμπέρ (Woluwe-Saint-Lambert) ενέκρινε με 36 ψήφους υπέρ και τρεις αποχές ψήφισμα για την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων και των Ασσυρίων. Εισηγητές ήταν ο Ζαν-Λουί Ανφ (Jean-Louis Hanff) και η Μαρί-Ζαν Πετί Μπανγκί (Marie-Jeanne Peti Mpangi).
Το pontosnews.gr επικοινώνησε με τον Βέλγο πολιτικό, ο οποίος ανήκει στο κεντρώο γαλλόφωνο κόμμα Les Engagés.
Και αν κάτι πρέπει να γνωρίζουμε ακόμα για εκείνον –πέρα απ’ όσα έχει να πει για το ιστορικό ψήφισμα– είναι ότι δραστηριοποιείται ιδιαίτερα σε ζητήματα ευρωπαϊκής πολιτικής και ιστορικής μνήμης, συμμετέχοντας επίσης στο Ευρωπαϊκό Κίνημα Βελγίου (Mouvement Européen Belgique).
«Η διατήρηση της μνήμης πρέπει να ξεκινά και σε τοπικό επίπεδο»
Η πρωτοβουλία, εξηγεί ο Ζαν-Λουί Ανφ, δεν προέκυψε εν μία νυκτί. Προηγήθηκαν μήνες προβληματισμού και συζητήσεων, ενώ καθοριστική αποδείχθηκε η φιλοξενία της έκθεσης «Sayfo 1915» στο δημαρχείο του Βολούβε-Σεν-Λαμπέρ τον Απρίλιο, καθώς έδωσε σε πολλούς κατοίκους, αιρετούς και νέους την ευκαιρία να γνωρίσουν «ένα τραγικό κεφάλαιο της Ιστορίας που παραμένει υπερβολικά άγνωστο στο Βέλγιο».
«Αυτή η εμπειρία με έπεισε ότι η διατήρηση της μνήμης πρέπει να ξεκινά και σε τοπικό επίπεδο» λέει, διευκρινίζοντας ότι το κίνητρό του δεν ήταν μόνο ιστορικό, αλλά και βαθιά πολιτικό και ανθρωπιστικό.
«Οι διώξεις των χριστιανών στη Μέση Ανατολή δεν έχουν σε καμία περίπτωση εξαφανιστεί. Η τραγωδία που βίωσαν οι Αρμένιοι του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και η βία που εξακολουθεί να πλήττει πολλές χριστιανικές κοινότητες και άλλες θρησκευτικές και εθνοτικές μειονότητες στην περιοχή μάς υπενθυμίζουν ότι η προστασία των μειονοτήτων δεν είναι μόνο ζήτημα μνήμης, αλλά και σύγχρονων ανθρωπίνων δικαιωμάτων».
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στους Πόντιους, χρησιμοποιώντας μια διατύπωση με ξεχωριστή βαρύτητα για έναν Ευρωπαίο πολιτικό: «Πιστεύω επίσης ότι συνιστά αδικία το γεγονός ότι η ιστορία ενός λαού που ανήκει σε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης –των Ποντίων Ελλήνων– παραμένει τόσο λίγο γνωστή και τόσο σπάνια αποτελεί αντικείμενο δημόσιου διαλόγου και διδασκαλίας στα σχολεία μας. Έχουμε καθήκον να διασφαλίσουμε ότι αυτό το κομμάτι της ευρωπαϊκής ιστορίας δεν θα λησμονηθεί».
Για τον ίδιο, οι τοπικές Αρχές έχουν ευθύνη να υπερασπίζονται την ιστορική αλήθεια και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
«Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε ότι ορισμένα θύματα αναγνωρίζονται πλήρως, ενώ άλλα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό λησμονημένα. Το ψήφισμα αυτό αποτελεί, επομένως, μια πράξη ιστορικής δικαιοσύνης, αλλά και ένα μήνυμα ότι η μνήμη δεν πρέπει ποτέ να εξαρτάται από πολιτικές συγκυρίες ή από την ταυτότητα των θυμάτων».
Ο Βέλγος δημοτικός σύμβουλος επισημαίνει επίσης ότι η πρωτοβουλία αυτή στηρίζει το έργο που επιτελεί εδώ και αρκετά χρόνια στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο του Βελγίου ο Μισέλ Ντε Μέχντ (Michel De Maegd), ο οποίος έχει υποστηρίξει με συνέπεια την επίσημη αναγνώριση των Γενοκτονιών των Ασσυρίων και των Ποντίων.
Κατά την προετοιμασία του ψηφίσματος, ο Ζαν-Λουί Ανφ είχε επαφές τόσο με την ασσυριακή όσο και με την ποντιακή κοινότητα, στο Βέλγιο και στο εξωτερικό. Άλλωστε, τον Μάιο είχε παραστεί στην εκδήλωση που συνδιοργάνωσαν η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ποντιακών Σωματείων και ο Σύλλογος Ποντίων Βρυξελλών στην πρεσβεία της Ελλάδας στη βελγική πρωτεύουσα. Είχε τίτλο: «Γενοκτονία χωρίς τιμωρία: Το χρέος της διεθνούς κοινότητας».
Έτσι λοιπόν σήμερα υποστηρίζει ότι οι ιστορικές γνώσεις, οι μαρτυρίες και οι προσωπικές ιστορίες που άκουσε υπήρξαν ανεκτίμητες στη διαμόρφωση αυτής της πρωτοβουλίας: «Συγκινήθηκα βαθιά απ’ όσα άκουσα. Η γνώση των γεγονότων, του πόνου που υπέστησαν αυτές οι κοινότητες και του μακρού αγώνα των απογόνων τους για αναγνώριση ενίσχυσε την πεποίθησή μου ότι έχουμε ηθικό καθήκον να δράσουμε».
Ιδιαίτερα έντονη ήταν, όπως παραδέχεται, η συνάντησή του με απογόνους επιζώντων. «Έδωσε ανθρώπινο πρόσωπο σε γεγονότα που κάποιες φορές μοιάζουν με μακρινή Ιστορία. Πίσω από κάθε ιστορική ημερομηνία υπάρχουν οικογένειες, ζωές και ταυτότητες που άλλαξαν για πάντα».
Για τον ίδιο, το ψήφισμα υπερβαίνει τις δύο συγκεκριμένες κοινότητες. «Η Ιστορία δεν μπορεί να είναι επιλεκτική και κανένας λαός δεν πρέπει να λησμονείται απλώς επειδή η τραγωδία του έχει λάβει μικρότερη διεθνή προσοχή. Για εμένα, αυτό το ψήφισμα δεν αφορά μόνο δύο κοινότητες. Μεταφέρει ένα οικουμενικό μήνυμα: κάθε θύμα αξίζει τον ίδιο σεβασμό, κάθε γενοκτονία απαιτεί την ίδια προσήλωση στην αλήθεια και τη δικαιοσύνη και κάθε γενιά έχει την ευθύνη να διαφυλάξει τη μνήμη».
Ο δρόμος προς την αναγνώριση, από το Βέλγιο
Ο Ζαν-Λουί Ανφ δεν κρύβει ότι η φιλοδοξία του είναι το Βολούβε-Σεν-Λαμπέρ να μην αποτελέσει μια μεμονωμένη περίπτωση.
«Θέλαμε να στείλουμε ένα θετικό μήνυμα και να ενθαρρύνουμε άλλους δήμους να υιοθετήσουν παρόμοια ψηφίσματα. Η Ιστορία έχει πολλές φορές δείξει ότι η εθνική αναγνώριση ξεκινά από τοπικές πρωτοβουλίες. Τα Δημοτικά Συμβούλια βρίσκονται κοντά στους πολίτες και μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία της δημοκρατικής δυναμικής που απαιτείται για την αλλαγή σε εθνικό επίπεδο».
Τελικός στόχος, επισημαίνει, είναι το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο του Βελγίου να αναγνωρίσει επισήμως τις Γενοκτονίες των Ποντίων και των Ασσυρίων.
«Ελπίζω ότι το ζήτημα αυτό θα υπερβεί τις κομματικές γραμμές, γιατί η ιστορική αλήθεια, η δικαιοσύνη και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια θα πρέπει να ενώνουν όλους τους δημοκράτες», τονίζει.
Απαντώντας στο ερώτημα γιατί το ψήφισμα αναφέρεται μόνο στις Γενοκτονίες των Ποντίων και των Ασσυρίων, ο Βέλγος πολιτικός ξεκαθαρίζει ότι η επιλογή αυτή δεν συνιστά σε καμία περίπτωση διαφοροποίηση μεταξύ των θυμάτων.
«Η Γενοκτονία των Αρμενίων έχει ήδη αναγνωριστεί επισήμως από το Βέλγιο μέσω ψηφίσματος που υιοθέτησε το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο το 2015. Το δικό μας ψήφισμα επικεντρώνεται στις Γενοκτονίες των Ασσυρίων και των Ποντίων, οι οποίες εξακολουθούν να αναμένουν επίσημη ομοσπονδιακή αναγνώριση».
Και προσθέτει: «Η πρόθεσή μας δεν ήταν ποτέ να δημιουργήσουμε κάποια “ιεραρχία” μεταξύ των γενοκτονιών. Ακριβώς το αντίθετο. Πιστεύουμε ότι όλα τα θύματα αξίζουν την ίδια αναγνώριση και τον ίδιο σεβασμό. Γι’ αυτό το ψήφισμα καταδικάζει ρητά κάθε άρνηση ή υποβάθμιση της Γενοκτονίας των Αρμενίων, παράλληλα με τις Γενοκτονίες των Ασσυρίων και των Ποντίων».
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει και στην εκπαίδευση, σημειώνοντας ότι αρκετά σχολεία έχουν επισημάνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στην προσέγγιση αυτών των ιστορικών γεγονότων, λόγω της περιορισμένης βιβλιογραφίας και της ευαισθησίας των θεμάτων.
«Ζητούμε ισχυρότερη θεσμική υποστήριξη, ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να προσεγγίζουν αυτά τα ιστορικά γεγονότα με αυτοπεποίθηση, ιστορική ακρίβεια και με τα κατάλληλα εκπαιδευτικά εργαλεία. Η εκπαίδευση παραμένει μία από τις ισχυρότερες ασπίδες απέναντι στο μίσος, την άρνηση και την επανάληψη τέτοιων εγκλημάτων».
Το επόμενο βήμα είναι η επίσημη διαβίβαση του ψηφίσματος στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Βελγίου και στις περιφερειακές και κοινοτικές Αρχές της χώρας, όπως προβλέπει το ίδιο το κείμενο. Ο Ζαν-Λουί Ανφ αποκαλύπτει, μάλιστα, ότι ήδη άλλοι δήμοι έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να ακολουθήσουν το παράδειγμα του Βολούβε-Σεν-Λαμπέρ.
Παράλληλα, δηλώνει αποφασισμένος να συνεχίσει τις δράσεις μνήμης και το διάλογο με τις ποντιακές και ασσυριακές κοινότητες: «Η μνήμη δεν πρέπει να εκφράζεται μόνο μέσα από πολιτικά ψηφίσματα, αλλά και μέσω της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και της συνάντησης των ανθρώπων».
Και κλείνει με μια φράση που συνοψίζει τη φιλοσοφία της πρωτοβουλίας του:
«Πιστεύω ακράδαντα ότι η αναγνώριση μιας γενοκτονίας δεν αλλάζει το παρελθόν. Όμως η άρνηση αναγνώρισής της αποδυναμώνει το κοινό μας μέλλον. Η μνήμη αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα θεμέλια της δημοκρατίας, διότι μια δημοκρατία κρίνεται όχι μόνο από τους ήρωες που τιμά, αλλά και από τα θύματα που αρνείται να ξεχάσει».
Γεωργία Βορύλλα
