Το ταξίδι στην εποχή του Σωκράτη, του Πλάτωνα, του αρχαιοελληνικού πνεύματος και των διαχρονικών ιδανικών θα ξεκινά κάθε απόγευμα, όταν οι δείκτες του ρολογιού θα δείχνουν 19:15. Τότε θα ανεβαίνουν στη σκηνή (σε επιλεγμένους αρχαιολογικούς χώρους και θέατρα ανά την Ελλάδα) ο Βασίλης Καραμπούλας που θα υποδύεται τον Σωκράτη και ο Θανάσης Δισλής στο ρόλο του Μέλητου –ενός από τους τρεις κατηγόρους του Σωκράτη– υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Δήμου Αβδελιώδη. Σκοπός του σκηνοθέτη είναι να αναδειχθεί η αλήθεια του λόγου του Σωκράτη.
Θα παρουσιάζεται στο κοινό από τις 24 Ιουνίου, με πρώτο σταθμό της περιοδείας την πόλη της Λάρισας και μια σημαντική καινοτομία που συμβαίνει για πρώτη φορά στην ιστορία του θεάτρου. Ο πλατωνικός διάλογος θα «ζωντανέψει» στην αρχαία ελληνική γλώσσα με υπέρτιτλους στα νέα ελληνικά, σε μια προσπάθεια να μεταφερθεί σε όλους επακριβώς το αυθεντικό των εννοιών και συναισθημάτων του λόγου του Πλάτωνα.
Με αφορμή το επικείμενο αυτό θεατρικό εγχείρημα, επικοινωνήσαμε με τον Έλληνα σκηνοθέτη προκειμένου να ανακαλύψουμε περαιτέρω λεπτομέρειες πριν δοθεί και επίσημα το σήμα της έναρξης για την πρώτη παράσταση με τη δύση του ήλιου…
Πώς σκεφτήκατε να ανεβάσετε αυτήν την παράσταση;
Ήταν ένα όνειρο που είχα αρκετό καιρό πριν. Πρόκειται ουσιαστικά για μια παράσταση πάνω στην οποία δουλεύω εδώ και σχεδόν τρία χρόνια, επιθυμώντας μέσω αυτής να αναδυθεί όλο το απαύγασμα της αρχαίας ελληνικής σκέψης και του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού που συμπυκνώνεται κυριολεκτικά στον Πλάτωνα. Εκεί είναι που ο σωματικός θάνατος του Σωκράτη σήμαινε ταυτόχρονα την πίστη σε κάποια ιδεώδη και ιδανικά, και το τέλος του Σωκράτη σήμανε στην πραγματικότητα και το τέλος του ελληνικού πολιτισμού, γιατί με το θάνατο αυτόν ουσιαστικά σταμάτησε η εξέλιξη αυτής της σκέψης.
Ο λόγος του Πλάτωνα θα «ζωντανέψει» στην αρχαία ελληνική γλώσσα προκειμένου να μεταφερθεί
στο κοινό το αυθεντικό των εννοιών και συναισθημάτων του
Η απόφαση του δικαστηρίου έγειρε την πλάστιγγα ριζικά προς τη δύση του ελληνικού πνεύματος. Άλλωστε ας μην ξεχνάμε ότι η κατάρρευση είναι πρώτα ηθικής τάξεως. Πρώτα δηλαδή εκπίπτει το ήθος και το πνευματικό στοιχείο και μετά γίνονται και όλα τα υπόλοιπα σαν φυσικό επακόλουθο.
Πιστεύετε ότι θα γίνουν κατανοητά από τους θεατές όλα αυτά τα μηνύματα;
Βέβαια, γιατί όλοι έχουμε την ικανότητα να καταλαβαίνουμε τα βαθιά και τα ουσιώδη πράγματα που βρίσκονται στην απόλυτη απλότητα. Όσο δηλαδή και να έχουμε αλλοτριωθεί, πάντα έχουμε μια σύνδεση με τα αληθινά πράγματα, οπότε δεν υπάρχει θέμα δυσκολίας. Η δυσκολία έγκειται σε πράγματα που είναι ακατανόητα και αποτελούν παγίδες βραχυκυκλώματος της σκέψης, τα οποία σαφώς και δεν οδηγούν πουθενά.
Πώς τολμήσατε να την ανεβάσετε στην αρχαία ελληνική γλώσσα με υπέρτιτλους στα νέα ελληνικά;
Το ζητούμενό μου είναι να παρουσιάσω την αγόρευση του Σωκράτη στο δικαστήριο και τη θανατική καταδίκη του από τους Αθηναίους έτσι όπως ακριβώς την κατέγραψε ο Πλάτωνας, ο οποίος ήταν παρών την ημέρα της δίκης. Θέλω να νιώσουμε όλοι ποιο ήταν το πραγματικό ήθος του Σωκράτη και τι συνέβαινε σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας μέσα στην ψυχή του. Προκειμένου λοιπόν να επιτευχθεί αυτό, θέλησα να παραμείνω πιστός στο αρχαιοελληνικό κείμενο, γιατί αυτό είναι που εμπεριέχει την αλήθεια και αυτή είναι που μπορεί να μας κάνει να κατανοήσουμε πληρέστερα τα αισθήματα που υπάρχουν μέσα στις λέξεις.
Η επιλογή της δύσης του ήλιου για να ανεβαίνει η παράσταση είναι ένας τρόπος
να αποδοθεί η δύση της ζωής του Σωκράτη και του ελληνικού πολιτισμού
Από τη μέχρι στιγμής πορεία μου στο θέατρο έχω καταλάβει ότι το να γίνει κατανοητό το πραγματικό νόημα δεν έχει να κάνει με την αφομοίωση και κατανόηση των λέξεων, αλλά κυρίως με τον τρόπο που αυτές θα ειπωθούν. Έτσι θα νιώθουμε από το αρχαίο κείμενο και θα καταλαβαίνουμε με τη μετάφραση στα νέα ελληνικά, διότι δεν είναι δυνατό να αποδοθεί η βαρύτητα των λέξεων μέσα από τη χρήση της νεοελληνικής γλώσσας.
Όταν μεταφέρεται στα νέα ελληνικά αυτός ο λόγος σπάει η ενότητα των μεγάλων προτάσεων, αλλάζει το ύφος και το ήθος του κειμένου, άρα και το ήθος του Σωκράτη, οπότε ό,τι καταλάβουμε μπορεί να είναι παρερμηνεία. Μόνο από τα αρχαία ελληνικά θα καταλάβουμε ποιος ήταν πραγματικά αυτός ο άνθρωπος – και μάλιστα και μόνο από τον ήχο της γλώσσας μπορεί να καταλάβει κανείς αν έλεγε αλήθεια ή ψέματα.
Γιατί επιλέξατε την ώρα της δύσης του ήλιου για να παρουσιάζεται στους θεατές;
Η επιλογή της συγκεκριμένης ώρας έχει συμβολική σημασία. Είναι ένας τρόπος να αποδοθεί η δύση της ζωής του Σωκράτη και συγχρόνως η δύση του ελληνικού πολιτισμού. Πιστεύω ότι όσοι την παρακολουθήσουν, μέχρι τον Σεπτέμβριο που ολοκληρώνεται, θα μπορέσουν να κατανοήσουν και κυρίως να αισθανθούν στην ψυχή τους όλα αυτά τα βαρυσήμαντα νοήματα που μεταφέρει σε όλους μας η απλότητα του λόγου του Πλάτωνα μέσω της απολογίας του Σωκράτη στο δικαστήριο.
