pontosnews.gr
Κυριακή, 1/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Πόντος, 1919: «Τα ερημωθέντα χωριά είναι αναρίθμητα» – Η έκκληση της Αργυρούπολης στη Βρετανία

Το αρχειακό ντοκουμέντο καταγράφει φόνους, λεηλασίες και επιθέσεις σε Έλληνες που επέστρεφαν από την εξορία στη Χαλδία

2/10/2026 - 9:02μμ
Η πρώτη σελίδα της αναφοράς των εκπροσώπων της Αργυρούπολης προς τον Βρετανό εκπρόσωπο στην Τραπεζούντα, με αποσπάσματα από τις επόμενες σελίδες, 2 Οκτωβρίου 1919 (πηγή: Πολιτικό Αρχείο του Πόντου / Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης / Βιβλιοθήκη και Κέντρο Πληροφόρησης ΑΠΘ)

Η πρώτη σελίδα της αναφοράς των εκπροσώπων της Αργυρούπολης προς τον Βρετανό εκπρόσωπο στην Τραπεζούντα, με αποσπάσματα από τις επόμενες σελίδες, 2 Οκτωβρίου 1919 (πηγή: Πολιτικό Αρχείο του Πόντου / Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης / Βιβλιοθήκη και Κέντρο Πληροφόρησης ΑΠΘ)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Σε χαρτί γραφής καντριγέ, με μπλε μελάνι και αριθμό πρωτοκόλλου 152, οι εκπρόσωποι της Αργυρούπολης του Πόντου –και ενώ η πιο σκληρή φάση της Γενοκτονίας είχε ξεκινήσει– αποτύπωσαν μέσα σε λίγες σελίδες έναν χάρτη καταστροφής: χωριά λεηλατημένα, κάτοικοι δολοφονημένοι, ένας ιερέας αποκεφαλισμένος και οικογένειες που δέχονταν νέες επιθέσεις μόλις επέστρεφαν από την εξορία.

Η αναφορά φέρει ημερομηνία 2 Οκτωβρίου 1919 και απευθύνεται στον Λίντον Σ. Κρόφορντ, εκπρόσωπο της Μεγάλης Βρετανίας στην Τραπεζούντα.

Οι συντάκτες της δεν ζητούσαν απλώς να ενημερώσουν τις συμμαχικές δυνάμεις. Ζητούσαν άμεση προστασία για τον ελληνικό πληθυσμό της Χαλδίας, ο οποίος, όπως έγραφαν, βρισκόταν υπό καθεστώς φόβου και διωγμού.

Το χειρόγραφο σώζεται στο Πολιτικό Αρχείο του Πόντου της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης και διατίθεται ψηφιακά από τη Βιβλιοθήκη και το Κέντρο Πληροφόρησης του ΑΠΘ.

Η «περιληπτική έκθεση» των εγκλημάτων

Το κείμενο τιτλοφορείται «Περιληπτική έκθεσις των διαπραχθέντων φόνων και λεηλασιών» και αναφέρεται σε όσα είχαν συμβεί στην επαρχία της Χαλδίας από την Ανακωχή έως τη στιγμή της σύνταξής του.

Οι εκπρόσωποι της Αργυρούπολης υπενθύμιζαν στον Βρετανό αξιωματούχο ότι του είχαν ήδη εκθέσει προφορικά τα γεγονότα. Αυτήν τη φορά, όμως, κατέθεταν γραπτώς έναν κατάλογο με συγκεκριμένα χωριά και αριθμούς θυμάτων.

• Λερή: Μια ένοπλη ομάδα λεηλάτησε τμήμα αποτελούμενο από δέκα χωριά. Οκτώ Έλληνες σκοτώθηκαν, ενώ οι υπόλοιποι κάτοικοι διασκορπίστηκαν και πολλοί αποδεκατίστηκαν από τις κακουχίες.
• Καρμούντ: Οι επιτιθέμενοι σκότωσαν τον ιερέα του χωριού, αποκόπτοντας το κεφάλι του, καθώς και μία γυναίκα.
• Τερμιρτζή-κιοϊ: Το χωριό δέχθηκε τρεις επιθέσεις και ένας κάτοικος σκοτώθηκε.
• Μονή Αγίου Γεωργίου Χαλιναρά: Το μοναστήρι λεηλατήθηκε δύο φορές.
• Άτρα, Τεκκέ και Ψωμάντων: Στην Άτρα σκοτώθηκε ένας Έλληνας. Στο τουρκικό χωριό Τεκκέ δολοφονήθηκαν πέντε Έλληνες που περνούσαν από την περιοχή, ενώ στο Ψωμάντων δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν μέσα στον μύλο.
•  Σταυρίν: Ένας αξιωματικός τραυμάτισε τον ιερέα και τον φύλακα του χωριού.
• Ίμερα, Κρώμνη και Μούζενα: Στην Ίμερα σκοτώθηκε ένας κάτοικος, στην Κρώμνη δύο και στη Μούζενα τέσσερις.

Ανάμεσα στις επιμέρους καταγραφές, οι συντάκτες παρεμβάλλουν μία φράση που συμπυκνώνει την έκταση της καταστροφής:

«Τα ερημωθέντα και καταστραφέντα χωρία […] είναι αναρίθμητα».

Οι επιθέσεις σε όσους επέστρεφαν

Ιδιαίτερη θέση στην αναφορά έχουν οι κάτοικοι που προσπαθούσαν να επιστρέψουν στις εστίες τους και να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους.

Στην Αυλίανα, οι κάτοικοι επιχείρησαν να εγκατασταθούν και πάλι στο χωριό τους. Δέχθηκαν όμως τρεις επιθέσεις από ένοπλες ομάδες. Σύμφωνα με την έκθεση, η οθωμανική διοίκηση έδωσε πολλές υποσχέσεις, αλλά «ουδέν έπραξε».

Ακόμα βαρύτερη ήταν η περίπτωση της Ζύμωνας, στην περιοχή των Χεριάνων. Οικογένειες που επέστρεφαν από την εξορία τους στη Σεβάστεια προσπάθησαν να κατοικήσουν ξανά στο χωριό. Μια ένοπλη ομάδα επιτέθηκε παρουσία χωροφύλακα, σκότωσε δύο κατοίκους και άρπαξε όλα τα τρόφιμά τους.

Το έγγραφο χρησιμοποιεί τη φράση «ατιμάσασα δύο παρθένους», καταγράφοντας με τη γλώσσα της εποχής σεξουαλική βία σε βάρος δύο νεαρών γυναικών.

Από την πρόσθεση μόνο των συγκεκριμένων περιπτώσεων που απαριθμούνται, προκύπτουν τουλάχιστον 28 νεκροί. Ο αριθμός δεν αποτελεί συνολικό απολογισμό των διώξεων στη Χαλδία, αλλά το άθροισμα των θυμάτων που αναφέρονται ονομαστικά ανά χωριό στην ίδια την έκθεση.

Η καταγγελία κατά της οθωμανικής διοίκησης

Οι συντάκτες δεν απέδιδαν τη βία αποκλειστικά στη δράση μεμονωμένων συμμοριών. Κατηγορούσαν ευθέως την οθωμανική διοίκηση ότι, με το πρόσχημα της αντιμετώπισης εθνικών οργανώσεων, εξόπλιζε τον τουρκικό πληθυσμό και υπέθαλπε «τους καθ’ ημών φόνους και διαρπαγάς».

Στην περίπτωση της Ζύμωνας, μάλιστα, υπογράμμιζαν ότι η επίθεση πραγματοποιήθηκε παρουσία χωροφύλακα. Η λεπτομέρεια αυτή ενίσχυε τον κεντρικό ισχυρισμό της αναφοράς: ότι οι ελληνικοί πληθυσμοί δεν μπορούσαν να περιμένουν ουσιαστική προστασία από τις τοπικές αρχές.

Γι’ αυτό και η επιστολή δεν απευθυνόταν στην οθωμανική διοίκηση, αλλά στον εκπρόσωπο μιας από τις νικήτριες δυνάμεις του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου.

«Καταφεύγοντες εις την κραταιάν αιγίδα»

Στο τέλος της έκθεσης, οι εκπρόσωποι της Αργυρούπολης επικαλούνται την προηγούμενη στάση της Μεγάλης Βρετανίας και των Συμμάχων και ζητούν από τον Κρόφορντ να ενημερώσει άμεσα την κυβέρνησή του.

«Καταφεύγοντες εις την κραταιάν αιγίδα της Μ. Βρετανίας», γράφουν, ζητούσαν «την άμεσον προστασίαν» του ελληνικού πληθυσμού, τον οποίο χαρακτήριζαν «καταδυναστευόμενον» και «έντρομον».

Το κείμενο υπογράφεται από τον πρόεδρο και τους συμβούλους των εκπροσώπων της Αργυρούπολης. Το σωζόμενο χειρόγραφο αποτελεί ενυπόγραφο ακριβές αντίγραφο, το οποίο πιστοποίησε ο γραμματέας Σ. Μητρόπουλος.

Πρόκειται για μία σύγχρονη των γεγονότων καταγγελία και η ιδιαίτερη αξία της βρίσκεται στην ακριβή χρονολόγηση, στην ονομαστική καταγραφή των χωριών και στο γεγονός ότι αποτυπώνει το αίτημα των κατοίκων της Χαλδίας την ώρα που οι επιθέσεις και οι απόπειρες επιστροφής βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη.

~Διαβάστε ακόμα~
Χαλδία, η γη των Ακριτών – Τα μεταλλεία, οι διώξεις, οι κρυπτοχριστιανοί

Πηγές

• Αρχεία και Συλλογές ΑΠΘ – Επιστολή των εκπροσώπων της Αργυρούπολης προς τον εκπρόσωπο της Μεγάλης Βρετανίας, ΑΕ 1564
• Ψηφιοποιημένο πρωτότυπο του τεκμηρίου ΑΕ 1564

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ορφανά παιδιά στο προαύλιο του Κολεγίου Ανατόλια στη Μερζιφούντα, όπου λειτουργούσε ορφανοτροφείο της Near East Relief, περ. 1921-1922 (πηγή: Συλλογή Gertrude Anthony / The Bancroft Library, University of California, Berkeley)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Γενοκτονία των Ποντίων: Η έκθεση που «θάφτηκε» – Ένας Αμερικανός ναύαρχος «φίμωσε» εργαζόμενη της Near East Relief

1/11/2026 - 5:03μμ
Παιδιά ετοιμάζονται να αναχωρήσουν με άμαξες από το ορφανοτροφείο της Near East Relief στη Σεβάστεια, 1922-1923 (φωτ.: Little Traverse History Museum / Συλλογή Harry C. Moffett)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Δώδεκα μέρες στα χιόνια: Τα καραβάνια των ορφανών από τη Σεβάστεια

31/10/2026 - 10:12μμ
Αρμενικό σπίτι με σπασμένα παράθυρα στο Ερζερούμ, μετά τη σφαγή της 30ής Οκτωβρίου 1895. Η λήψη χρονολογείται περίπου την 1η Νοεμβρίου (φωτ.: συλλογή William Sachtleben / UCLA Library)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ερζερούμ 1895: Αμερικανός που αναζητούσε έναν ποδηλάτη κατέγραψε τη σφαγή των Αρμενίων – Οι πολύ σκληρές φωτογραφίες

30/10/2026 - 8:36μμ
Η αποβάθρα της Αμισού το 1900 και η έκθεση εξέτασης Πόντιων προσφύγων που συντάχθηκε στο «Νάξος» στις 27 Οκτωβρίου 1921 (φωτ.: Alexandre J. Anthopoulos / Wikimedia Commons· τεκμήριο: Πολιτικό Αρχείο του Πόντου / Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης / ΑΠΘ)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Οι κυνηγημένοι της Αμισού: Μήνες στα βουνά, ώσπου φάνηκε το «Νάξος»

27/10/2026 - 9:45πμ
Αντίτυπο της Μαύρη Βίβλου Διωγμών και Μαρτυρίων που βρίσκεται στη βιβλιοθήκη της Αδελφότητος Κρωμναίων Καλαμαριάς (φωτ.: Ρωμανός Κοντογιαννίδης)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Γενοκτονία στον Πόντο: Το μαρτύριο του παπα-Ιωάννη στην Εγκαρσή, στα Πλάτανα της Τραπεζούντας τον Οκτώβριο του 1916

26/10/2026 - 3:30μμ
Ερειπωμένο σπίτι στη Λιβερά του Πόντου (πηγή: commons.wikimedia.org/wiki/File:Trabzonhouse.jpg)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

1922: Μαρτυρία-σοκ Τούρκου επιβεβαιώνει τη συστηματική εξόντωση των Ελλήνων της Ματσούκας

19/10/2026 - 10:20μμ
Τέσσερις Αρμένισσες που έφτασαν σε κέντρο περίθαλψης μετά την αιχμαλωσία και την υποδούλωσή τους, μεταξύ 1921 και 1928. (φωτ.: Αρχείο Γκίλινγκ, μέσω του Μόγκενς Χόιμαρκ/Wikimedia Commons - Public Domain)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

«Ολόκληρο το χωριό μας αφανίστηκε»: Η συγκλονιστική μαρτυρία Αρμένισσας που σώθηκε από τη Γενοκτονία

18/10/2026 - 11:09μμ
Ο Μουσταφά Κεμάλ κατά την ανάγνωση της «Νουτούκ», στην Άγκυρα, τον Οκτώβριο του 1927 (πηγή: TBMM / Wikimedia Commons)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Μουσταφά Κεμάλ και «Νουτούκ»: Οι 36 ώρες που διαμόρφωσαν την επίσημη ιστορία της Τουρκίας – Και οι γενοκτονίες στο περιθώριο

15/10/2026 - 8:49μμ
Το μνημείο για τη Γενοκτονία των Αρμενίων, στο Τσιτσερνακαμπέρντ. Τη φωτογραφία παραχώρησε ο Χρατσιά Ταστσιάν
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Γενοκτονία των Αρμενίων: Το μνημείο, το Μουσείο και τα όρια της πολιτικής

14/10/2026 - 9:58πμ
Αρμένισσες που διασώθηκαν από αιχμαλωσία μετά τη Γενοκτονία (φωτ.: Public Domain Mark 1.0)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Μαριάμ Μπαγκντισσιάν: Το κορίτσι από την Αρμενία που έχασε τη μητρική του γλώσσα, αλλά όχι την ταυτότητά του

9/10/2026 - 11:40μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

(Φωτ.: EUROKINISSI / Σωτήρης Τρυψάνης)

Greek Basketball League: Αυτοκρατορική νίκη ο Άρης – Εύκολα ο Ολυμπιακός

3 λεπτά πριν
Μέλη του «Ευξείνου Πόντου» Στοκχόλμης παρουσιάζουν ποντιακούς χορούς, στην ετήσια συνάντηση του σωματείου. Σάββατο 31 Οκτωβρίου (φωτ.: Flickr / Μητρόπολη Πολυανής και Κιλκισίου)

Ο «Εύξεινος Πόντος» γλέντησε ποντιακά στη Στοκχόλμη – Παρών το Κιλκίς

26 λεπτά πριν
Ένας από τους συλληφθέντες για τη φονική έκρηξη στην Πλάκα οδηγείται στον εισαγγελέα, Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026 (φωτ.: EUROKINISSI / Γιάννης Παναγόπουλος)

Έκρηξη στην Πλάκα: Ο «Αργύρης», ο «Μπούμπου» και ο χαλκός της τραγωδίας

52 λεπτά πριν
Η μία από τις δύο νταλίκες που ενεπλάκη στο τροχαίο στην Εγνατία Οδό. Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026 (πηγή: ΕΡΤnews)

Εγνατία Οδός: Σύγκρουση φορτηγών και καραμπόλα έξι οχημάτων στα διόδια Πολυμύλου

56 λεπτά πριν
Ρώσοι αστυνομικοί κάνουν έλεγχο στοιχείων σε περαστικούς κοντά στο Κρεμλίνο, στη Μόσχα. 24 Μαρτίου 2026 (φωτ.: EPA / Sergei Ilnitsky)

Μόσχα: Ανήλικος κρατείται για απειλή τρομοκρατικής επίθεσης – Το «ευχαριστώ» της FSB στις ΗΠΑ

1 ώρα πριν
Ιρανή περπατά μπροστά από αντιαμερικανική τοιχογραφία με θέμα τις διαπραγματεύσεις Ιράν-ΗΠΑ, κοντά στην πρώην αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη. Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: EPA / Abedin Taherkenareh)

Ιράν-ΗΠΑ: Το Ορμούζ στο τραπέζι στην Ντόχα, με τον Τραμπ να απειλεί με νέα πλήγματα

2 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV