Δεν τους έκλεψαν απλώς τα φουντούκια. Τους απαγόρευσαν, με την απειλή ότι θα τους σκοτώσουν, να πλησιάσουν τα ίδια τους τα κτήματα. Και όσο οι χριστιανοί κάτοικοι τεσσάρων πόλεων του Πόντου έμεναν μακριά από τους λεπτοκαρεώνες τους, τη σοδειά συνέλεγαν ανενόχλητοι Τούρκοι.
Τη μεθοδευμένη αρπαγή καταγράφει υπόμνημα της Κεντρικής Επιτροπής των Ποντίων Κωνσταντινούπολης προς τον Ύπατο Αρμοστή της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη Ευθύμιο Κανελλόπουλο.
Το έγγραφο φέρει ημερομηνία 12 Αυγούστου 1919 και αποτελεί ένα ακόμη τεκμήριο για τις μορφές που έπαιρναν οι διώξεις των Ελλήνων του Πόντου: πλάι στις δολοφονίες, τις βιαιοπραγίες, τους βιασμούς και τις ληστείες, υπήρχε και η συστηματική αφαίρεση της περιουσίας και των μέσων επιβίωσής τους.
Κυβερνητική απαγόρευση «επί απειλή φόνου»
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που είχαν φτάσει στην Κεντρική Επιτροπή από τον Πόντο, τουρκικές συμμορίες προέβαιναν καθημερινά σε φόνους, βιαιοπραγίες, βιασμούς και ληστείες σε βάρος των Ελλήνων.
Στο ίδιο υπόμνημα αναφερόταν ότι οι χριστιανοί κάτοικοι της Κερασούντας, των Κοτυώρων, της Φάτσας και της Οινόης είχαν αποκλειστεί από τα κτήματά τους:
«Απηγόρευσαν επί απειλή φόνου πάντας τους χριστιανούς κατοίκους […] όπως μεταβάντες συλλέξωσιν […] τα λεπτοκάρυα των».
Τα λεπ(φ)τοκάρυα είναι τα φουντούκια και οι λεπτοκαρεώνες οι εκτάσεις στις οποίες καλλιεργούνταν. Ενώ, λοιπόν, οι ιδιοκτήτες δεν μπορούσαν να πλησιάσουν τη γη τους, τη συγκομιδή πραγματοποιούσαν, όπως καταγγέλλεται, Τούρκοι.
Ζημιά 8 εκατομμυρίων λιρών
Η Κεντρική Επιτροπή των Ποντίων υπολόγιζε ότι η ζημιά για τις ελληνικές οικογένειες των τεσσάρων πόλεων ανερχόταν σε 8 εκατομμύρια λίρες.
Η συγκομιδή είχε ήδη αρχίσει και, όπως προειδοποιούσαν οι συντάκτες του υπομνήματος, ήταν πολύ κοντά η καταστροφή «ολοκλήρου ταύτης της περιουσίας».
Δεν επρόκειτο επομένως για μια μεμονωμένη κλοπή προϊόντων. Η απαγόρευση κάλυπτε μια ολόκληρη γεωγραφική ζώνη και στερούσε από τις χριστιανικές οικογένειες την παραγωγή και την περιουσία τους, την ώρα που η βία δεν τους επέτρεπε ούτε να προσεγγίσουν τα κτήματά τους.
Η επείγουσα έκκληση για παρέμβαση
Μπροστά στην επικείμενη απώλεια ολόκληρης της σοδειάς, η Επιτροπή ζητούσε από τον Ευθύμιο Κανελλόπουλο να προβεί επειγόντως στις αναγκαίες ενέργειες, τόσο μέσω του προέδρου της ελληνικής κυβέρνησης που βρισκόταν στο Παρίσι, Ελευθέριου Βενιζέλου, όσο και μέσω των ξένων αρμοστειών στην Κωνσταντινούπολη.
Η αγωνία που αποτυπώνεται στο έγγραφο δεν ήταν μεμονωμένη. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Κανελλόπουλος ενημέρωνε με τηλεγράφημά του τον υπουργό Εξωτερικών Νικόλαο Πολίτη για την κρίσιμη κατάσταση των Ελλήνων του Πόντου και της Αρμενίας, τα εγκλήματα που διαπράττονταν και την ανάγκη προστασίας των πληθυσμών.
Το μονόφυλλο υπόμνημα, ένα δακτυλόγραφο αντίγραφο με χειρόγραφες σημειώσεις και αριθμούς πρωτοκόλλου, φυλάσσεται στο Πολιτικό Αρχείο του Πόντου της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης και διατίθεται ψηφιακά από τη Βιβλιοθήκη και το Κέντρο Πληροφόρησης του ΑΠΘ.
