Αισιόδοξα είναι τα νέα από τις κλινικές μελέτες για το μελάνωμα, καθώς ερευνητικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO 2026) δείχνουν ότι η συνδυαστική χορήγηση εξατομικευμένου mRNA εμβολίου και ανοσοθεραπείας μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής και θανάτου σε ασθενείς που έχουν ήδη χειρουργηθεί.
Ωστόσο, όπως επισήμανε σε συνέντευξή του στο Πρακτορείο FΜ ο παθολόγος-ογκολόγος και επίτιμος πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελανώματος Δημήτρης Μπαφαλούκος, η έγκαιρη διάγνωση εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα για την επιτυχή αντιμετώπιση της νόσου.
Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
Το μελάνωμα συνδέεται άμεσα με την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, χωρίς όμως ο ήλιος να αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα κινδύνου.
Στις ομάδες υψηλού κινδύνου ανήκουν:
• Άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα.
• Άτομα με γαλανά ή ανοιχτόχρωμα μάτια.
• Άτομα με ξανθά ή κοκκινωπά μαλλιά.
• Όσοι έχουν μεγάλο αριθμό σπίλων (ελιών).
• Όσοι έχουν δυσπλαστικούς σπίλους, δηλαδή ελιές με ανομοιογενές χρώμα ή ασυνήθιστο σχήμα.
• Άτομα με οικογενειακό ιστορικό μελανώματος, ιδιαίτερα όταν υπάρχει συγγενής πρώτου βαθμού που έχει νοσήσει.
Πότε μια ελιά πρέπει να μας ανησυχήσει
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οποιαδήποτε αλλαγή σε μια ελιά, παλιά ή νέα, πρέπει να αξιολογείται από δερματολόγο.
Τα σημάδια που χρειάζονται άμεσο έλεγχο είναι:
• Αύξηση του μεγέθους.
• Αλλαγή χρώματος.
• Ασυμμετρία ή αλλοίωση του σχήματος.
• Αιμορραγία.
• Κνησμός ή ερεθισμός.
• Εμφάνιση νέας ελιάς που παρουσιάζει ύποπτα χαρακτηριστικά.
«Οποιαδήποτε αλλαγή σε μια προϋπάρχουσα ή νεοεμφανιζόμενη ελιά σημαίνει επίσκεψη στον δερματολόγο», επισημαίνει ο καθηγητής.
Η βασική εξέταση για τον έλεγχο είναι η δερματοσκόπηση, η οποία σε συνδυασμό με την κλινική εκτίμηση του ειδικού μπορεί να οδηγήσει σε έγκαιρη διάγνωση.
Ο ήλιος φίλος, αλλά και εχθρός
Ο Δημήτρης Μπαφαλούκος υπενθυμίζει ότι η υπερβολική έκθεση στον ήλιο δεν συνδέεται μόνο με το μελάνωμα, αλλά και με άλλες μορφές καρκίνου του δέρματος, όπως το βασικοκυτταρικό και το πλακώδες καρκίνωμα.
Η προστασία δεν περιορίζεται στην απλή χρήση αντιηλιακού. Οι ειδικοί συνιστούν:
• Αποφυγή έκθεσης στον ήλιο μεταξύ 10:00 και 15:00.
• Συχνή ανανέωση του αντιηλιακού, ιδιαιτέρως μετά το κολύμπι ή την έντονη εφίδρωση.
• Χρήση καπέλου και προστατευτικού ρουχισμού.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε παιδιά και εφήβους, καθώς οι βλάβες που προκαλούνται στο δέρμα σε νεαρή ηλικία αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος αργότερα στη ζωή.
Τα ενθαρρυντικά νέα για τα mRNA εμβόλια
Οι πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι ασθενείς με μελάνωμα που υποβλήθηκαν σε χειρουργική αφαίρεση του όγκου και στη συνέχεια έλαβαν εξατομικευμένο mRNA εμβόλιο σε συνδυασμό με ανοσοθεραπεία εμφάνισαν μείωση του κινδύνου υποτροπής ή θανάτου κατά 49%, ενώ η εμφάνιση απομακρυσμένων μεταστάσεων μειώθηκε κατά 59%.
Οι συγκεκριμένες θεραπείες βρίσκονται ακόμη σε φάση κλινικών μελετών, με τη φάση 3 να βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και τη συμμετοχή διεθνών κέντρων, μεταξύ των οποίων και ελληνικών.
Παρά τη σημαντική πρόοδο της έρευνας, ο Δημήτρης Μπαφαλούκος υπενθύμισε ότι το σημαντικότερο «όπλο» παραμένει η πρόληψη, η προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία και η έγκαιρη επίσκεψη στον δερματολόγο όταν εμφανιστεί οποιαδήποτε ύποπτη αλλαγή στο δέρμα.
