Ούτε ένα, ούτε δύο αλλά 88 γονίδια έχουν ταυτοποιηθεί ως υπεύθυνα για την πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, μια πάθηση που επηρεάζει το 3%-4% των γυναικών κάτω των 40 ετών. Η κατάσταση αυτή δεν επηρεάζει μόνο τη γονιμότητα, αλλά επιδρά συνολικά στην υγεία της γυναίκας. Αυτά ακριβώς επισήμανε στο Πρακτορείο Fm και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» ο μαιευτήρας-γυναικολόγος, υποψήφιος διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και ακαδημαϊκός υπότροφος της Γ’ Πανεπιστημιακής Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αττικόν» Παντελής Μεσσαρόπουλος, ο οποίος εξειδικεύεται στις καθ’ έξιν αποβολές και στην πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια.
Ο ρόλος του στρες και τα αίτια
Παρά τη σημαντική πρόοδο της επιστήμης στη γενετική διερεύνηση, στο 50% των περιπτώσεων η αιτία παραμένει ανεξήγητη. Όπως αναφέρει ο Παντελής Μεσσαρόπουλος, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό αυτών των γυναικών έχει προηγουμένως βιώσει κάποιο έντονο τραυματικό ή στρεσογόνο γεγονός (όπως η απώλεια αγαπημένου προσώπου ή ένας δύσκολος χωρισμός). Ωστόσο, ο ειδικός διευκρινίζει ότι η συσχέτιση αυτή αποτελεί κλινική παρατήρηση και όχι αποδεδειγμένη αιτιώδη σχέση.
Δεν είναι πρόωρη εμμηνόπαυση
Ο ειδικός εξηγεί ότι η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια δεν ταυτίζεται με την πρόωρη εμμηνόπαυση, καθώς οι ωοθήκες δεν παύουν οριστικά τη λειτουργία τους.
«Οι ωοθήκες μπορεί να λειτουργήσουν μία, δύο ή τρεις φορές τον χρόνο. Όταν συμβαίνει ωορρηξία, η ποιότητα των ωαρίων αντιστοιχεί στην πραγματική ηλικία της γυναίκας και όχι σε μεγαλύτερη βιολογική ηλικία. Οπότε δεν συζητάμε για γήρανση των ωαρίων, αλλά για μια παύση της λειτουργίας της ωοθήκης σε ορισμένες χρονικές περιόδους».
Η νόσος μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε νεαρές κοπέλες 18 ή 19 ετών. Το πρώτο προειδοποιητικό σημάδι είναι οι διαταραχές της περιόδου, οι οποίες ωστόσο μπορεί να οφείλονται και σε άλλες παθήσεις.
Η αναγνώριση των 88 γονιδίων έχει κυρίως προληπτική αξία:
- Επιτρέπει τον έγκαιρο προγραμματισμό για κατάψυξη ωαρίων στις νεαρές γυναίκες.
- Δίνει τη δυνατότητα ενημέρωσης των υπολοίπων μελών της οικογένειας, καθώς πρόκειται για κληρονομική πάθηση.
Τα συμπτώματα και η αντιμετώπιση
Η έλλειψη οιστρογόνων επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό. Τα κυριότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Εξάψεις και διαταραχές ύπνου
- Κολπική ξηρότητα και μειωμένη libido
- Ευερεθιστότητα
- Αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης και καρδιαγγειακών παθήσεων.
Για τους λόγους αυτούς, η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης κρίνεται απαραίτητη όχι μόνο για την ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά και για τη μακροχρόνια προστασία της υγείας.
Πού βρίσκονται οι νέες θεραπείες
Σήμερα δεν υπάρχει θεραπεία που να αποκαθιστά οριστικά τη λειτουργία των ωοθηκών.
Εξαίρεση αποτελούν περιπτώσεις αυτοάνοσης ωοθηκικής ανεπάρκειας (2%-3% των περιστατικών), όπου η έγκαιρη χορήγηση υψηλών δόσεων κορτιζόνης μπορεί να αναστείλει την εξέλιξη της νόσου. Υπό αξιολόγηση είναι τεχνικές όπως το PRP (αναζωογόνηση ωοθηκών με πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια) και η μεταμόσχευση ωοθηκικού ιστού βρίσκονται υπό διερεύνηση, αν και τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα δεν είναι όσο αισιόδοξα αναμενόταν αρχικά.
