Δύο δεκαετίες έχουν περάσει από τη μέρα που έφτασαν στη Σύρο 22 παιδιά, γιοι και κόρες Αρμένιων αξιωματικών οι οποίοι είχαν χάσει τη ζωή τους στην πρώτη γραμμή του μετώπου στον πόλεμο του Ναγκόρνο Καραμπάχ (1988-1992) με το Αζερμπαϊτζάν. Από τότε η πρωτοβουλία του Αρμένιου Χατσίκ Χατσατουριάν, μέλους της Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής Ελλάδος, και του πρώην δημάρχου της Άνω Σύρου Γιώργου Πάπιτση, να χτίσουν μια γέφυρα για τα ορφανά παιδιά πεσόντων αγωνιστών του Ναγκόρνο με την Ελλάδα, επαναλαμβάνεται ευλαβικά. Πολύτιμοι αρωγοί τους ο Δήμος (πλέον) της Σύρου-Ερμουπόλεως, το Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα, οι frères και πλήθος ιδιώτες, και φυσικά η Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδος.
Οι μικροί πρέσβεις της Ελλάδας στην πατρίδα τους ήρθαν μόλις στη χώρα μας, όπου θα φιλοξενηθούν από σήμερα μέχρι το τέλος του μηνός.
Πρώτος σταθμός τους το πανέμορφο κυκλαδίτικο νησί, η Σύρος, και δεύτερος το φιλόξενο Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα, από όπου θα κάνουν εξορμήσεις στην Ακρόπολη και σε διάφορα μουσεία.
Τα αρμενόπαιδα από το Ναγκόρνο Καραμπάχ συνοδεύουν μία βουλευτής και τρία στελέχη του μουσικού ινστιτούτου Stepanakert Youth and Children Creative Center. Την επίσκεψη θα καλύψει τηλεοπτικά για την κρατική τηλεόραση του Ναγκόρνο Καραμπάχ η ελληνικής καταγωγής δημοσιογράφος Σοφία Ιβανίδη, από το ελληνικό ποντιακό χωριό Μεχμανά.
Για την επίσκεψη και τις δράσεις των παιδιών μίλησε στο pontos-news.gr ο Χατσίκ Χατσατουριάν, που πήγε πρώτη φορά στην Αρμενία στον πόλεμο του Ναγκόρνο Καραμπάχ συνοδεύοντας συνεργείο της ΕΤ1. (Εικονίζεται στην κεντρική φωτογραφία του άρθρου, δεξιά, μαζι με τα παιδιά.)
Ο πατέρας του ήρθε το ’22 από το Ικόνιο της Μικράς Ασίας, αλλά ο ίδιος γεννήθηκε εδώ. Η μητέρα του γεννήθηκε στην Ελλάδα και οι γονείς της στην Κωνσταντινούπολη.
Αδερφός της γιαγιάς του είναι ο εθνικός ήρωας της Αρμενίας Ρουπέν Σεβάκ, ένας από τους πρώτους που έπιασαν οι Τούρκοι στις 24 Απριλίου του 1915.
Ο Σεβάκ (ποιητής, γιατρός και ρήτορας) εκτελέστηκε στις 26 Αυγούστου του 1915 με φρικιαστικό τρόπο. Προσφάτως δημιουργήθηκε στη μνήμη του μουσείο μέσα στο Πατριαρχείο του Ετσμιατζίν.
Κλείνουν 20 χρόνια από την πρώτη επίσκεψη αρμενοπαίδων στη Σύρο. Πώς προέκυψε αυτή η πρωτοβουλία κ. Χατσατουριάν και τι γίνεται σήμερα;
Όλα άρχισαν πριν από 20 χρόνια, μόλις είχε τελειώσει ο πόλεμος του Ναγκόρνο Καραμπάχ με το Αζερμπαϊτζάν.
Πηγαίνοντας στην περιοχή είδα ότι υπήρχαν πολλά ορφανά παιδιά, των οποίων οι πατεράδες είχαν σκοτωθεί στον πόλεμο. Με τον τότε δήμαρχο της Άνω Σύρου, τον Γιώργο Πάπιτση, συμφωνήσαμε να φέρνουμε στο νησί κάθε χρόνο 20-22 ορφανά, παιδιά αγωνιστών του Ναγκόρνο Καραμπάχ. Μάλιστα τις δέκα πρώτες χρονιές ήταν από πολύτεκνες οικογένειες.
Ακούστε τα παιδιά που πήγαν πέρυσι στη Σύρο να τραγουδούν τη «Φραγκοσυριανή»
Φέτος εκτός προγράμματος θα έρθουν 25 παιδιά, από πόλεις και χωριά της περιοχής. Ειδικά αυτή τη χρονιά όλα τα παιδιά έχουν σχέση με τη μουσική, τραγουδούν ή παίζουν παραδοσιακά όργανα, και τα κορίτσια χορεύουν σε συγκρότημα. Κάποια από τα παιδιά φοιτούν στο κρατικό ινστιτούτο μουσικής Stepanakert Youth and Children Creative Center.
Με δεδομένο ότι ο πόλεμος στο Ναγκόρνο Καραμπάχ έχει τελειώσει, τουλάχιστον θεωρητικά, η παράμετρος της ορφάνιας για να επιλεχθεί ένα παιδί έχει εκλείψει;
Ωραία ερώτηση! Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια δεν έχουμε 22 παιδιά ορφανά. Ωστόσο, πάντα μέσα στην ομάδα υπάρχουν μερικά παιδιά των οποίων ο στρατιωτικός πατέρας έχασε τη ζωή του στην πρώτη γραμμή. Τα υπόλοιπα παιδιά είναι αριστούχοι ή από πολύτεκνες ή από πολύ φτωχές οικογένειες.
Η Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδος δεν έχει καμία σχέση με την επιλογή των παιδιών. Τα υπουργεία Εξωτερικών και Παιδείας του Ναγκόρνο Καραμπάχ έχουν τις λίστες με τα ονόματα των παιδιών και από εκεί γίνεται η επιλογή. Εμείς απλώς αναλαμβάνουμε τη φροντίδα τους μόλις φτάσουν εδώ.
Στη Σύρο πού φιλοξενούνται;
Κατόπιν συμφωνίας με το Δήμο Σύρου-Ερμούπολης πηγαίνουμε στο χωριό Κίνι, σε έναν πολύ όμορφο χώρο που μας παραχωρούν οι frères ακριβώς δίπλα στη θάλασσα. Εκεί είναι οι κατασκηνωτικές εγκαταστάσεις του ιδιωτικού σχολείου «Ο Άγιος Γεώργιος».
Έχουμε μαζί μας μαγείρισσα που φροντίζει τα γεύματά μας, ενώ προσκλήσεις φιλοξενίας δέχονται τα παιδιά κι από μαγαζιά του νησιού.
Τα πρώτα χρόνια τα Αρμενόπαιδα έμεναν συνέχεια στο νησί. Όχι πια όμως. Τώρα μετά τις πρώτες πέντε μέρες τα μεταφέρουμε στον Πειραιά και συγκεκριμένα στο Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα, όπου και φιλοξενούνται. Από εκεί κάνουν εξορμήσεις σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία κτλ.
Με αφορμή την 100ή επέτειο από τη Γενοκτονία των Αρμενίων ετοιμάζετε κάτι διαφορετικό για φέτος;
Φέτος είναι τα 100 χρόνια από τη Γενοκτονία των Αρμενίων αλλά και τα 20 χρόνια από την πρώτη επίσκεψη αρμενοπαίδων – συνολικά έχουν έρθει περίπου 450 παιδιά, εκτός τους συνοδούς. Για αυτόν το λόγο, στις 24 Αυγούστου τα φιλοξενούμενα παιδιά θα παρουσιάσουν μουσικοχορευτική εκδήλωση στην πλατεία Μιαούλη, στο πλαίσιο του προγράμματος «Σύρος – Πολιτισμός 2015».
Και μετά;
Στις 27 επιστρέφουν στην Αθήνα, στο Χατζηκυριάκειο. Δύο μέρες αργότερα, στις 29 Αυγούστου, στις 20:30, τα παιδιά θα είναι στη Νέα Σμύρνη στις «Ιωνικές Γιορτές» όπου θα παρουσιάσουν το ίδιο πρόγραμμα. Εδώ θα ήθελα να πω ότι η ομάδα φέρνει μαζί της ένα 8λεπτο DVD με το χαιρετισμό του Προέδρου της Δημοκρατίας του Ναγκόρνο, της υπουργού Πολιτισμού Νεολαίας, και ενός παιδιού που είχε έρθει τις πρώτες χρονιές. Πρόκειται για έναν άνδρα πια, του οποίου ο πατέρας είχε σκοτωθεί στην πρώτη γραμμή του πολέμου. Έγινε και ο ίδιος αξιωματικός, σπούδασε στη Σχολή Ευελπίδων και στη συνέχεια επέστρεψε στο Ναγκόρνο όπου έγινε λοχαγός. Όπως καταλαβαίνετε, μιλά άπταιστα ελληνικά.
Αυτό που γίνεται εδώ και 20 χρόνια δεν γίνεται σε καμία άλλη χώρα του κόσμου. Τα παιδιά αυτά είναι πρέσβεις της Ελλάδας στο Ναγκόρνο.
Εκεί, όλοι γνωρίζουν γι’ αυτό το πρόγραμμα μια και τουλάχιστον ένα παιδί από κάθε χωριό και πόλη έχει φιλοξενηθεί στη Σύρο.
- Οι φωτογραφίες είναι από την εφημερίδα Κοινή Γνώμη των Κυκλάδων.
