Με μια απόφαση ισχυρού πολιτικού και συμβολικού βάρους, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Πενσιλβάνιας προχώρησε στην επίσημη αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, ανακηρύσσοντας τη 19η Μαΐου 2026 «Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων Ελλήνων» στην αμερικανική Πολιτεία.
Πίσω από το ψήφισμα βρίσκεται ο Δημοκρατικός πολιτειακός βουλευτής Στιβ Μαλαγάρης, ο οποίος δεν περιορίστηκε σε μια τυπική κοινοβουλευτική τοποθέτηση.
Μιλώντας ενώπιον της Ολομέλειας, συνέδεσε τη μνήμη των θυμάτων του Πόντου με τη δική του οικογενειακή ιστορία: με τους προγόνους του που ζούσαν στην περιοχή του Μαρμαρά, εκδιώχθηκαν από τις πατρογονικές τους εστίες και κατέληξαν στη Λέσβο μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών.
«Η απόφαση αυτή είναι προσωπική για μένα» είπε ο πολιτειακός βουλευτής, εξηγώντας ότι, μολονότι οι ρίζες της οικογένειάς του δεν βρίσκονται στον Πόντο, συνδέονται με την ίδια ιστορία διωγμών, ξεριζωμού και απώλειας που σημάδεψε τους ελληνικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας.
Το ψήφισμα HR 553 εγκρίθηκε στις 29 Ιουνίου 2026 με συντριπτική πλειοψηφία: 200 βουλευτές ψήφισαν υπέρ και δύο κατά. Προηγουμένως είχε περάσει ομόφωνα, με 26 ψήφους, από την αρμόδια Επιτροπή Τουρισμού, Αναψυχής και Οικονομικής Ανάπτυξης.
«Μια κοινότητα με ρίζες σχεδόν 3.000 χρόνων»
Παρουσιάζοντας το ψήφισμα στην Ολομέλεια, ο Στιβ Μαλαγάρης αναφέρθηκε στους Πόντιους ως μια αρχαία ελληνική κοινότητα με παρουσία χιλιάδων ετών στις ακτές του Εύξεινου Πόντου.
«Από το 1914 έως το 1923, εκατοντάδες χιλιάδες Πόντιοι Έλληνες, μια αρχαία ελληνική κοινότητα με ρίζες που εκτείνονταν σχεδόν 3.000 χρόνια, βρέθηκαν αντιμέτωποι με διώξεις, εκτοπισμούς, λιμό και θάνατο», ανέφερε.
Περιγράφοντας τις συνέπειες της Γενοκτονίας, υπογράμμισε ότι ολόκληρες κοινότητες ξεριζώθηκαν, οικογένειες διαλύθηκαν και ένας πολιτισμός που είχε ανθήσει επί αιώνες στις πατρογονικές του εστίες υπέστη συντριπτικό πλήγμα.
«Σήμερα θυμόμαστε τα θύματα, τιμούμε τους επιζώντες και επιβεβαιώνουμε τη σημασία της διαφύλαξης της ιστορικής αλήθειας», είπε.
Η αναφορά στην ιστορική αλήθεια δεν ήταν τυχαία. Ο πυρήνας της τοποθέτησης του Στιβ Μαλαγάρη ήταν ότι η μνήμη δεν αποτελεί μόνο φόρο τιμής στους νεκρούς και στους επιζώντες, αλλά και πολιτική υποχρέωση απέναντι στις επόμενες γενιές.
Πόντιοι, Έλληνες της Ανατολής, Αρμένιοι και Ασσύριοι
Η επίσημη ονομασία του ψηφίσματος είναι σαφής: «Pontian Greek Genocide Remembrance Day», δηλαδή «Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων Ελλήνων».
Δεν πρόκειται, επομένως, για μια γενική αναφορά στις διώξεις των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά για ρητή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και σύνδεσή της με τη 19η Μαΐου.
Όμως, το ιστορικό σκεπτικό του ψηφίσματος έχει ευρύτερο ορίζοντα.
Στο κείμενο γίνεται αναφορά στους 353.000 Πόντιους και Έλληνες της Ανατολής που δολοφονήθηκαν, τοποθετώντας έτσι τη Γενοκτονία των Ποντίων μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της εξόντωσης και του εκτοπισμού των ελληνικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας.
Παράλληλα, τόσο το ψήφισμα όσο και η ομιλία του εισηγητή μνημονεύουν ρητά τους Αρμένιους και τους Ασσύριους, οι οποίοι υπέστησαν διώξεις, εκτοπισμούς και μαζικές απώλειες κατά την ίδια ιστορική περίοδο. «Η ιστορία μάς διδάσκει ότι ο πόνος ενός λαού δεν πρέπει ποτέ να εξετάζεται απομονωμένα», τόνισε ο Στιβ Μαλαγάρης.
Και συνέχισε: «Την ίδια περίοδο, οι Αρμένιοι και οι Ασσύριοι χριστιανοί αντιμετώπισαν επίσης διώξεις, εκτοπισμούς και τεράστιες απώλειες. Μαζί, οι ιστορίες των Ποντίων Ελλήνων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων μάς υπενθυμίζουν το καταστροφικό ανθρώπινο κόστος της μισαλλοδοξίας και των εθνοτικών διώξεων».
Η τοποθέτηση του Στιβ Μαλαγάρη στη Βουλή των Αντιπροσώπων της Πενσιλβάνιας
Οι ρίζες στον Μαρμαρά
Το πιο προσωπικό σημείο της τοποθέτησης ήρθε όταν ο πολιτειακός βουλευτής μίλησε για τη δική του οικογένεια. «Παρότι οι ρίζες της δικής μου οικογένειας δεν είναι από τον Πόντο, είναι από την περιοχή του Μαρμαρά, στη σημερινή Τουρκία», είπε.
Οι πρόγονοί του, όπως εξήγησε, έζησαν τις διώξεις και τον ξεριζωμό που σημάδεψαν τους Έλληνες της Μικράς Ασίας. Αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη γη στην οποία οι οικογένειές τους ζούσαν επί γενιές και τελικά εγκαταστάθηκαν στη Λέσβο, ως ανταλλαγέντες.
«Όπως πολλοί απόγονοι των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, μεγάλωσα ακούγοντας ιστορίες για τόπους που δεν μπορούσαμε πια να επισκεφθούμε ως πατρίδα, αλλά που δεν μπορούσαν ποτέ να ξεχαστούν ως μέρος της ταυτότητάς μας», ανέφερε.
Μέσα σε λίγες φράσεις, ο Στιβ Μαλαγάρης περιέγραψε μια εμπειρία κοινή για εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες προσφύγων: την πατρίδα που χάθηκε ως τόπος, αλλά διατηρήθηκε μέσα από τις αφηγήσεις, τις παραδόσεις, τη γλώσσα και την οικογενειακή μνήμη.
«Η ιστορία αυτή δεν είναι μοναδική. Είναι η ιστορία αμέτρητων οικογενειών που έχασαν σπίτια, εκκλησίες, επιχειρήσεις, χωριά και τους δεσμούς που τις συνέδεαν με τις πατρογονικές τους εστίες», εξήγησε.
«Πήραν μαζί τους τη γλώσσα, την πίστη και τις παραδόσεις τους»
Η ομιλία του δεν έμεινε μόνο στην απώλεια – στάθηκε εξίσου στην αντοχή των προσφύγων, στον τρόπο με τον οποίο κατάφεραν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους μετά τον εκτοπισμό. «Παρά τις δυσκολίες που υπέμειναν, πήραν μαζί τους τη γλώσσα, την πίστη, τις παραδόσεις και την ελπίδα τους», τόνισε.
Και συνέχισε: «Ξανάχτισαν τη ζωή τους, μεγάλωσαν νέες γενιές και φρόντισαν ώστε η ιστορία τους να μην λησμονηθεί».
Αυτός είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, και ο λόγος για τον οποίο έχουν σημασία ψηφίσματα όπως το HR 553.
Όπως εξήγησε, «η μνήμη δεν αφορά την αναβίωση του παρελθόντος. Αφορά τη μάθηση από αυτό. Αφορά την αναγνώριση των δεινών εκείνων που προηγήθηκαν και τη διασφάλιση ότι οι επόμενες γενιές θα κατανοήσουν τις συνέπειες του μίσους, της μισαλλοδοξίας και των εθνοτικών διώξεων».
Η πρωτοβουλία και οι συνυπογράφοντες
Ο Στιβ Μαλαγάρης είναι Δημοκρατικός πολιτειακός βουλευτής και εκπροσωπεί την 53η εκλογική περιφέρεια της Πενσιλβάνιας.
Το σχετικό υπόμνημα προς τους βουλευτές κυκλοφόρησε στις 3 Ιουνίου 2026 και το ψήφισμα κατατέθηκε επισήμως δύο ημέρες αργότερα. Στο κείμενο του υπομνήματος υπογραμμιζόταν ότι η αναγνώριση αποτελεί πράξη τιμής προς τα θύματα και τους επιζώντες, αλλά και υπενθύμιση της ανάγκης να προλαμβάνονται ανάλογες θηριωδίες στο μέλλον.
Το HR 553 συνυπέγραψαν επίσης οι πολιτειακοί βουλευτές Έντι Πασίνσκι, Μπεν Σάντσες, Ναπολέων Νέλσον, Εντ Νίλσον, Νάνσι Γκενστ, Τζόζεφ Χόενσταϊν, Ταρίκ Χαν και Ρόνι Γκριν.
Ο Στιβ Μαλαγάρης έχει αναλάβει και στο παρελθόν πρωτοβουλίες που συνδέονται με την ελληνική ιστορία και την παρουσία της ελληνικής ομογένειας στην Πενσιλβάνια, μεταξύ άλλων και για την επέτειο της Ελληνικής Επανάστασης της 25ης Μαρτίου.
Το ψήφισμα που προηγήθηκε
Λίγες εβδομάδες πριν από την κατάθεση του HR 553 είχε παρουσιαστεί ένα δεύτερο, σχεδόν όμοιο ψήφισμα, το HR 511, με εισηγητή τον Έντι Πασίνσκι και τίτλο «Greek Pontian Genocide Remembrance Day».
Και εκείνο προέβλεπε την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου 2026 ως Ημέρας Μνήμης, τιμώντας τους 353.000 Πόντιους και Έλληνες της Ανατολής που σκοτώθηκαν κατά την περίοδο 1914-1923.
Τελικά, στην Ολομέλεια οδηγήθηκε και εγκρίθηκε το μεταγενέστερο HR 553, με πρώτο εισηγητή τον Στιβ Μαλαγάρη και συνυπογράφοντα τον Έντι Πασίνσκι.
Τι ακριβώς αναγνώρισε η Πενσιλβάνια
Η απόφαση έχει σαφή πολιτική και συμβολική σημασία – είναι όμως απαραίτητη μια θεσμική διευκρίνιση. Το ψήφισμα ανακηρύσσει συγκεκριμένα τη 19η Μαΐου 2026 ως Ημέρα Μνήμης. Δεν καθιερώνει –τουλάχιστον με βάση την επίσημη διατύπωσή του– τη 19η Μαΐου ως μόνιμη, ετήσια ημέρα μνήμης.
Επίσης, πρόκειται για ψήφισμα της Βουλής των Αντιπροσώπων της Πενσιλβάνιας και όχι για νόμο που εγκρίθηκε και από την πολιτειακή Γερουσία ή για διακήρυξη του κυβερνήτη.
Όμως, αυτό σε καμία περίπτωση δεν μειώνει τη βαρύτητα της απόφασης. Με την υπερψήφιση του HR 553, η Γενοκτονία των Ποντίων καταγράφηκε επίσημα στο νομοθετικό αρχείο μιας από τις μεγαλύτερες Πολιτείες των ΗΠΑ, ενώ η προσωπική τοποθέτηση του εισηγητή ένωσε τη μνήμη του Πόντου με τη συνολική εμπειρία του ελληνισμού της καθ’ ημάς Ανατολής.
