Υπάρχει μια στιγμή που το γλέντι σταματά, η λύρα αλλάζει σκοπό και τα βλέμματα στρέφονται στους νεόνυμφους. Γύρω τους σχηματίζεται ένας κύκλος από παντρεμένα ζευγάρια, ανάβουν οι λαμπάδες και αρχίζει ένας χορός που δεν γίνεται μόνο για τη χαρά της ημέρας, αλλά για να ευλογήσει, να προστατεύσει και να στεριώσει τον νέο γάμο.
Είναι το θύμισμαν, ή αλλιώς ο χορός των επτά ζευγαριών, ένα από τα λιγότερο προβεβλημένα αλλά και πιο όμορφα έθιμα του ποντιακού γάμου.
Το έθιμο αναβίωσε σε πρόσφατο ποντιακό γάμο, δείχνοντας ότι, παρότι σπανιότερο σήμερα, εξακολουθεί να βρίσκει θέση στις μεγάλες στιγμές των νεότερων γενεών.
@xristinabairaktaridou Δείχνουν οι παλιοί και μαθαίνουν οι νέοι!! 7 ζευγάρια και το τεκ ή αλλιώς θύμισμαν, ειναι ενα σπουδαίο έθιμο και σημαντικός χορός σε εναν ποντιακό γάμο. Συμμετέχουν,αυστηρά, 6 μονοστεφανα ζευγάρια και το τεκ,δηλαδή ενα άτομο ελεύθερο, μαζί με τους νεόνυμφους(7). Το κάθε ζευγάρια κρατάει απο 1 λαμπάδα αναμμένη. Η συμβολική αξία του εθίμου είναι οτι τα 6 μονοστεφανα ζευγάρια “μεταφέρουν ” στο νεόνυμφο ζευγάρι την σταθερότητα, την ευτυχία και την ευλογία για εναν γερό γάμο. Το 1 άτομο το τεκ, σύμφωνα με το εθίμο προστατεύει το ζευγάρι απο το κακό. Ειναι συγκινητικό να βλέπω πως διατηρούνται τα έθιμα του τόπου μας απο τους νέους! Και ακομα πιο συγκινητικό να το βλέπεις απο τους δικούς σου ανθρώπους 🤍 #fy #pontoon #pontiakosgamos #pontiakosxoros #fypage ♬ πρωτότυπος ήχος – Xristina Bairaktarid
Το έθιμο και ο συμβολισμός του
Στον παραδοσιακό ποντιακό γάμο, το «θύμισμαν» τελούνταν όταν το ρολόι έδειχνε δώδεκα τα μεσάνυχτα. Η μουσική σταματούσε και η ατμόσφαιρα άλλαζε, δίνοντας χώρο σε έναν από τους πιο συμβολικούς χορούς της τελετής.
Στον κύκλο έμπαιναν επτά ζευγάρια και ένας ακόμη χορευτής μόνος του, το λεγόμενο τέκ’.
Ανάμεσά τους βρίσκονταν οι νεόνυμφοι, ενώ τα υπόλοιπα ζευγάρια έπρεπε να είναι μονοστέφανα, δηλαδή να έχουν παντρευτεί μία φορά και να παραμένουν μαζί. Ο επιπλέον χορευτής ήταν ανύπαντρος.
Κάθε ζευγάρι κρατούσε μία αναμμένη λαμπάδα, με εκείνη των νεονύμφων μεγαλύτερη από τις υπόλοιπες. Το φως συνόδευε τον κύκλο και το νέο ανδρόγυνο, συμβολίζοντας την ευλογία και την κοινή πορεία που ξεκινούσε.
Ιδιαίτερη σημασία είχε και ο αριθμός επτά, στον οποίο η λαϊκή παράδοση απέδιδε συμβολική δύναμη. Παλιότερα, τα μονοστέφανα ζευγάρια μπορούσαν να φτάνουν ακόμη και τα σαράντα, όμως ο μικρότερος αριθμός επικράτησε και έδωσε στο έθιμο τη σημερινή του ονομασία.
Ο μοναχικός χορευτής δεν ήταν τυχαίος. Σύμφωνα με τις ποντιακές δοξασίες, λειτουργούσε ως άμυνα απέναντι στο κακό και σε ό,τι θα μπορούσε να απειλήσει την ευτυχία των νεονύμφων, ενώ σε ορισμένες περιοχές τη θέση του έπαιρνε ο ιερέας.
Αντίστοιχα, τα μονοστέφανα ζευγάρια θεωρούνταν ότι μεταφέρουν τη δική τους σταθερότητα, «εγγυώμενα» έναν μακρόχρονο και ευτυχισμένο γάμο. Έτσι, το «θύμισμαν» ήταν κάτι περισσότερο από χορός: ευχή, προσευχή και προστασία μαζί, με τους συμμετέχοντες να ζητούν από τον Χριστό να ευλογήσει τη νέα κοινή ζωή.
Από την παράδοση στις σύγχρονες μορφές
Αρχικά, το σκοπό έψαλε ο ιερέας. Αργότερα προστέθηκε η ποντιακή λύρα και σταδιακά ο ιερέας αποσύρθηκε, με τον λυράρη να αναλαμβάνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Το έθιμο διατηρήθηκε στα περισσότερα ποντιακά χωριά έως τις δεκαετίες του 1940 και του 1950, ενώ σήμερα εμφανίζεται πιο σπάνια και συχνά σε προσαρμοσμένες μορφές.
Σε μία νεότερη παραλλαγή, ένα ζευγάρι στέκεται στο κέντρο κρατώντας δίσκο με μεζέ και ποτό. Σε κάθε γύρο προσφέρει στους άνδρες ένα κομμάτι μεζέ και ένα ποτήρι –συνήθως βότκα–, ενώ εκείνοι αφήνουν χρήματα ως δώρο για τους νεόνυμφους.
Παρότι διαφοροποιημένη, η εκδοχή αυτή διατηρεί τον πυρήνα του εθίμου: τον κύκλο, τη συλλογική ευχή και τη συμμετοχή της κοινότητας.
