Σε φάρο παράδοσης μετατράπηκε, το βράδυ του Σαββάτου, το Κλειστό Γήπεδο PAOK Sports Arena στη Θεσσαλονίκη, όπου φιλοξενήθηκε το 20ό Πανελλαδικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος (ΠΟΕ). Η φετινή επετειακή διοργάνωση, που συμπλήρωσε δύο δεκαετίες ως ο κορυφαίος πολιτιστικός θεσμός του οργανωμένου ποντιακού χώρου, ήταν συγκινητική, καθώς αφιερώθηκε στη μνήμη του ιδρυτή και επιτίμου προέδρου της ΠΟΕ Γεωργίου Παρχαρίδη.
Περισσότεροι από 2.100 χορευτές, εκπροσωπώντας 350 σωματεία από κάθε γωνιά της Ελλάδας, κατέκλυσαν την αρένα χαρίζοντας μοναδικές στιγμές στους θεατές –παρά τα πρόβληματα που υπήρξαν στον φωτισμό για όλους όσοι παρακολουθούσαν διαδικτυακά.
Την εκδήλωση, που τελούσε υπό την υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού και της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης της ΠΚΜ, παρουσίασαν ο ηθοποιός Ταξιάρχης Χάνος και η εικαστικός Μελίνα Γιαλαμά.
Παρά τη μικρή καθυστέρηση στην έναρξη, το πάθος της νέας γενιάς και η θετική ενέργεια του κοινού δημιούργησαν μια ζεστή ατμόσφαιρα. Εκπρόσωποι της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της Ομοσπονδίας χαιρέτισαν τη βραδιά, εξαίροντας την ανεκτίμητη παρακαταθήκη του Γιώργου Παρχαρίδη και τη σημασία της μεταβίβασης των εθίμων, της ιστορίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς από γενιά σε γενιά.
Τον… χορό των χαιρετισμό άνοιξε ο εκπρόσωπος του Προέδρου της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη και βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης Δημήτρης Κούβελας. «Ως Πόντιος από επιλογή, έχοντας παντρευτεί Ποντία, νιώθω ιδιαίτερα περήφανος για τα δικά μας παιδιά που μαθαίνουν για τις ρίζες μας. Απόψε βλέπω ακόμα περισσότερους ανθρώπους, μικρούς και μεγάλους να βρίσκονται εδώ και όλοι μαζί να μεταδίδουμε την παράδοση από γενιά σε γενιά» είπε, αναφερόμενος και στο έργο του Γεώργιου Παρχαρίδη.
Στο βήμα ανέβηκε και ο αντιπεριφερειάρχης Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνο Γιουτίκα δίνοντας συγχαρητήρια σε μικρούς και μεγάλους που κατέκλυσαν το Παλατάκι. Ξεχώρισε τον ιδρυτή της ΠΟΕ για το έργο του και υποσχέθηκε ότι τόσο η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας όσο και η Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης θα στηρίζουν το έργο της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος.
Η Χρύσα Αράπογλου, δήμαρχος Καλαμαριάς καλωσόρισε όλους στη Θεσσαλονίκη. «Εδώ δεν συναντώνται απλώς χορευτές και χορεύτριες απ’ όλη την Ελλάδα, συναντιούνται άνθρωποι που τους ενώνει μια κοινή μνήμη, μια κοινή καταγωγή και πάνω απ’ όλα να κρατήσουν αυτή τη μνήμη ζωντανή. Και ίσως αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να τιμήσουμε σήμερα έναν μεγάλο πατρίωτη, έναν μεγάλον Πόντιο, έναν μεγάλο γιατρό», είπε στον σύντομο χαιρετισμό της καλώντας όλους το πρωί της Κυριακής στην Καλαμαριά για ποντιακά μαγειρέματα.
Από την πλευρά του ο πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής Νεολαίας Γεώργιος Χατζηκυριακίδης αναφέρθηκε στους λόγους που φέρνουν όλον αυτόν τον κόσμο, κάθε χρόνο στο Φεστιβάλ και δεν είναι άλλοι από την ενότητα, την ιστορία, τις μνήμες και την ποντιακή παράδοση. Επισήμανε ότι έχουν περάσει 21 χρόνια από το πρώτο φεστιβάλ, ωστόσο λόγω της πανδημίας είναι 20 οι διοργανώσεις που έχουν υλοποιηθεί. Ο Γεώργιος Παρχαρίδης, είπε, εργάστηκε για την Ομοσπονδία και πίστεψε στην ενότητα της ποντιακής οικογένειας.
Την έναρξη του Φεστιβάλ κήρυξε ο πρόεδρος της ΠΟΕ Γεώργιος Βαρυθυμιάδης. Στην ομιλία του εξήρε τη δράση του εκλιπόντος επίτιμου προέδρου της ΠΟΕ, σημειώνοντας ότι στάθηκε «μέντορας» του στην κοινή τους πορεία.
«Ήταν ο μέντοράς μου, γαλουχήθηκα, διδάχθηκα από το παράδειγμά του, νιώθω και θα νιώθω πάντα μέλος της οικογένειάς του», είπε, τονίζοντας ότι «τον τιμήσαμε όσο ήταν εν ζωή και ο ίδιος το χάρηκε πολύ».
Ο Γιώργος Βαρυθυμιάδης υπογράμμισε ότι ο Γιώργος Παρχαρίδης πρωτοστάτησε στην ίδρυση της ΠΟΕ και προώθησε με δυναμισμό μέσω της ΠΟΕ, τις διεκδικήσεις του ποντιακού ελληνισμού. Παράλληλα, αναφέρθηκε, ασκώντας και κριτική στον Κυριάκο Μητσοτάκη, σε ζητήματα που αφορούν τη διεθνοποίηση της γενοκτονίας των Ποντίων, αλλά υπογράμμισε ως θετικές ενέργειες της πολιτείας την ανάδειξη της ιστορίας του ποντιακού ελληνισμού, μέσω της εκπαίδευσης και της υποστήριξης των εκδηλώσεων ποντιακών σωματείων.
Ευχαρίστησε τον Δημήτρη Μελισσανίδη που είναι πάντα συνοδοιπόρος της ΠΟΕ και στηρίζει έμπρακτα το Πανελλαδικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών καθώς και όλους όσοι στέκονται αρωγοί στις δράσεις της. Σε αντίθεση με την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, που όπως είπε δεν ανταποκρίθηκαν στο αίτημά της ΠΟΕ για τη διοργάνωση του 20ού Φεστιβάλ.
Λίγο αργότερα έδωσε το σήμα για να μπουν τα λάβαρα των σωματείων της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος στο PAOK Sports Arena.
Η στιγμή που η αρένα γέμισε χρώματα
Μόλις τα λάβαρα πήραν θέση στο χώρο του γηπέδου, οι δύο παρουσιαστές έδωσαν τον λόγο στο μέλος της Επιτροπής Θεάτρου της Ομοσπονδίας Φίλιππο Τσαουσέλη που είχε τη σκηνοθετική επιμέλεια της όλης εκδήλωσης.
Ο Φίλιππος Τσαουσέλης αφού ευχαρίστησε την Παμποντιακή για την εμπιστοσύνη αναφέρθηκε στον Γεώργιο Παρχαρίδη και κάλεσε τους χορευτές των πέντε ΣΠΟΣ να μπουν στην αρένα του Κλειστού Γηπέδoυ PAOK Sports Arena χορεύοντας εμπροπίσ’. Κι αυτό έγινε.
Τα λάβαρα άνοιξαν τον χώρο και οι χορευτές όλων των ΣΠΟΣ έκαναν εντυπωσιακή είσοδο. Τους χορευτές συνόδευσε ο ταλαντούχος νεαρός ερμηνευτής Αρσένης Ορφανίδης.
20 χρόνια Φεστιβάλ- 22 χρόνια ΠΟΕ
Φέτος συμπληρώνονται 20 χρόνια από το πρώτο Πανελλαδικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών της ΠΟΕ και 22 από την ίδρυση της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος. Με αφορμή τις επετειακές αυτές ορόσημες στιγμές, έγινε αναδρομή στους σημαντικότερους σταθμούς που καθόρισαν την πορεία του οργανωμένου ποντιακού χώρου.
Η διεθνοποίηση και η διατήρηση της μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου βρέθηκαν σταθερά στο επίκεντρο των δράσεων της ΠΟΕ, ενώ πέραν των εθνικών διεκδικήσεών της πέτυχε ιστορικά ορόσημα στον τομέα του πολιτισμού και της κοινωνικής μέριμνας.
Από το 2004 η Ομοσπονδία στέκεται δίπλα στους Νεοπρόσφυγες Πόντιους για ζητήματα ιθαγένειας και στεγαστικών δανείων, ενώ μέσα από τις Πανελλήνιες Συνδιασκέψεις Νεολαίας έχει δημιουργήσει ένα ισχυρό δίκτυο χιλιάδων νέων.
Όταν οι ΣΠΟΣ χορεύουν με τη σκέψη στους προγόνους
Κι έπειτα, η στιγμή που όλοι προσδοκούσαν έφτασε: η καρδιά του Φεστιβάλ άρχισε να χτυπά πιο δυνατά. Το κομμάτι εκείνο για το οποίο μόχθησαν περισσότερους από 2.100 χορευτές και που λαχταρούν να καμαρώσουν εκατομμύρια Πόντιοι και φιλοπόντιοι σε κάθε γωνιά της Γης.
Οι παραδοσιακοί χοροί της πατρίδας πέρασαν, όπως πάντα, στο επίκεντρο!
Πρώτος στο γήπεδο εμφανίστηκε o ΣΠΟΣ Κεντρικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας (πρόεδρος Ευστάθιος Κατσίδης) που παρουσίασε τους χορούς:
Κοτσαγκέλ’, Έταιρε, Ούτσαϊ, Τυρφών, Λετσίνα.
• Συντονιστής, χοροδιδάσκαλος: Νίκος Φωτιάδης
• Τραγουδι, μουσική επιμέλεια: Θεόδωρος Κοτίδης
• Λύρα: Βασίλης Μαυρομουστακίδης, Μιχάλης Χρυσόπουλος
• Ζουρνάς, κλαρίνο, γαβάλ’: Σταύρος Μηλιάδης
• Νταούλι: Διονύσης Παπαδόπουλος, Κυριάκος Χρυσικός.
«Ο Γεώργιος Παρχαρίδης είχε αστείρευτο πάθος για τον Πόντο»
Στο σημείο αυτό τα φώτα έπεσαν στο ψηφιακό πορτρέτο του Γεώργιου Παρχαρίδη, του ιδρυτή και πρώτου προέδρου της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος που έφυγε από τη ζωή τον περασμένο Φεβρουάριο. Στην παρακαταθήκη των αγώνων που διοργάνωσε, στην προσφορά του προς στη νεολαία αλλά και την αφοσίωση του στις ρίζες του Πόντου αναφέρθηκαν οι παρουσιαστές του Φεστιβάλ.
Όπως τόνισαν, ο αείμνηστος Γεώργιος Παρχαρίδης υπήρξε ο πνευματικός πατέρας και θεμελιωτής του οργανωμένου ποντιακού χώρου, αφήνοντας ανεξίτηλο το αποτύπωμά του. Με αστείρευτο πάθος για τον Πόντο και τις ρίζες, ήταν εκείνος που οραματίστηκε και θέσπισε τα Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών, ενώ διεύρυνε τους ορίζοντες της προσφοράς του διοργανώνοντας ακόμη και Ελληνοτουρκικό Καρδιολογικό Συνέδριο στην Τραπεζούντα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στη νεολαία, δημιουργώντας τις γέφυρες για τη νέα γενιά, την οποία θεωρούσε το μέλλον του ελληνισμού. Πρωτοστάτησε σε θεσμικούς αγώνες με την Πολιτεία και την Εκκλησία για την αναγνώριση της Γενοκτονίας και τη στήριξη του προσκυνήματος της Παναγίας Σουμελά.
Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος συνεχίζει το όραμά του, πρόσθεσαν, προγραμματίζοντας την ίδρυση ακαδημαϊκής υποτροφίας στη μνήμη του, ενώ ο δήμος Λαυρίου θα τον τιμήσει δίνοντας το όνομά του σε οδό μπροστά από τον τοπικό ποντιακό σύλλογο.
Στη μνήμη του αείμνηστου ιδρύτη της ΠΟΕ απονεμήθηκε τιμητική πλακέτα στον γιο του Στάθη και τον εγγονό του Γιώργο Παρχαρίδη. «Ο πατέρας μου πάντα έβαζε πρώτα τα ποντιακά θέματα, μετά τα ιατρικά και μετά την οικογένεια» είπε, μεταξύ άλλων, ο Στάθης Παρχαρίδης εκπροσωπώντας και τις αδερφές του Σοφία και Δέσποινα που ήταν πολύ συγκινημένες.
Το αφιέρωμα στον Γεώργιο Παρχαρίδη έκλεισε με τον ακαδημαϊκό και καλλιτέχνη Νίκο Μιχαηλίδη που έγραψε και συνέθεσε τραγούδι για τον ιδρυτή της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος, λίγο μετά τον θάνατό του.
Τη σκυτάλη πήρε ο ΣΠΟΣ Νότιας Ελλάδος & Νήσων (πρόεδρος Θοδωρής Μακρίδης) που παρουσίασε τους χορούς:
Σαρίκουζ Αργυρούπολης (Διπλόν), Τίκ’ Διπλόν, Τίκ’ Τόνγιας, Μηλίτσα, Τρομαχτόν.
• Συντονιστής χοροδιδάσκαλος: Σταύρος Ψυλλάκης.
• Μουσική επιμέλεια: Ορφέας Κοσμίδης
• Τραγούδι: Σωκράτης Ξαντινίδης, Γεώργιος Κυριακίδης
• Λύρα: Αλέξανδρος Μιχαηλίδης, Λάζαρος Γιαγκοζίδης
• Νταούλι: Ορφέας Κοσμίδης, Γεώργιος Ζαραλίδης
• Αγγείο-γαβάλ’: Χριστόφορος Κοσμίδης.
Το Ποντιακό Θέατρο παρόν στο 20ό Πανελλαδικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών
Τον ΣΠΟΣ Νότιας Ελλάδος & Νήσων διαδέχθηκε ένα δρώμενο, αναδεικνύοντας τη δύναμη του ποντιακού θεάτρου στην παράδοσή μας. Το θεατρικό έγραψε ο Φίλιππος Τσαουσέλης.
Με δυναμισμό μπήκε στη συνέχεια, στην αρένα ο ΣΠΟΣ Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης (πρόεδρος Χρυσοβαλάντης Παπαδόπουλος) και χόρεψε:
Σαρίκουζ Παλαΐας, Διπάτ’, Τέκ’ Καϊτέ Πάφρας, Πατούλα, Σερανίτσα.
• Συντονιστής χοροδιδάσκαλος: Στέλιος Νικολάου.
• Τραγούδι, μουσική επιμέλεια: Χάρης Κεφαλίδης
• Λύρα: Βαγγέλης Γιαννακόπουλος
• Αγγείο: Ιορδάνης Σπυρίδης
• Ζουρνάς: Αριστοτέλης Αρχιτεκτονίδης
• Νταούλι: Γιώργος Χαραλαμπίδης, Ηλίας Στεφανίδης, Γιώργος Ταξίδης, Γιώργος Συμεωνίδης.
Η παράδοση ταξιδεύει από γενιά σε γενιά
Η παράδοση είναι κάτι ζωντανό που πρέπει να παραδίδεται από γενιά σε γενιά είπε η Μελίνα Γιαλαμά προλογίζοντας το επόμενο μουσικό δρώμενο. Με όχημα «Το Χαμαίμηλον» απολαύσαμε ένα διαγενεακό πέρασμα της ποντιακής μουσικής, σε επιμέλεια και ενορχηστρωτική επίβλεψη του Χρήστου Καλιοντζίδη. Στο ταξίδι αυτό μάς συνόδεψαν ένας από τους πιο εμβληματικούς λυράρηδες ο Παναγιώτης Ασλανίδης και δυο από τις πιο χαρακτηριστικές φωνές του ποντιακού τραγουδιού ο Γιάννης Κουρτίδης και ο Γιώργος Δημητριάδης. Τη σκυτάλη πήραν ο νεότερος σε ηλικία λυράρης Παναγιώτης Κογκαλίδης και ο ερμηνευτής Πόλυς Εφραμίδης. Μαζί τους οι Δημήτρης Δαμιανίδης, Ευδοξία Κοκκινασίδου, Κυριάκος Χρυσικός, Δήμητρα Παυλάκη και η Κύπρια Γεωργία Νεοκλέους.
Το μουσικό ταξίδι ήταν η καλύτερη εισαγωγή για την είσοδο του ΣΠΟΣ Δυτικής Μακεδονίας & Ηπείρου (πρόεδρος Πολύκαρπος Σαββίδης) που παρουσίασε τους χορούς:
Από πάν’ και κά’ Ματσούκας & Τίκ’ μόνον, Σαρίκουζ Πάφρας, Τρυγόνα, Καλόν Κορίτσ’, Φυσερέτ’κον.
Συντονιστής χοροδιδάσκαλος: Γιώργος Κεσίδης
Μουσική επιμέλεια-λύρα: Γιάννης Τσανασίδης
Τραγούδι: Νίκος Σιαμίδης, Κώστας Καλούσης
Αγγείο: Σωτήρης Θεοδωρίδης
Νταούλι: Αλέξανδρος Φιλιππίδης.
Το «ευχαριστώ» της ΠΟΕ στους προέδρους των ΣΠΟΣ
Αμέσως μετά την παρουσίαση των ποντιακών χορών από τους κατά τόπους ΣΠΟΣ, ο πρόεδρος της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος Γεώργιος Βαρυθυμιάδης απένειμε τιμητικές πλακέτες στους επικεφαλής των Συνδέσμων Ευστάθιο Κατσίδη, Θοδωρή Μακρίδη, Χρυσοβαλάντη Παπαδόπουλο, Πολύκαρπο Σαββίδη και Παύλο Γαλεγαλίδη.
Τελευταίοι εμφανίστηκαν στο γήπεδο οι χορευτές του ΣΠΟΣ Νομού Θεσσαλονίκης (πρόεδρος Παύλος Γαλεγαλίδης) που διοργάνωσαν όλα όσα είδαμε στο PAOK Sports Arena. Χόρεψαν:
Ομάλ’, Ανεφορίτσα, Κοτσιχτόν, Κοτς, Κοτσάρι.
• Συντονιστής χοροδιδάσκαλος: Στράτος Μπίλης.
• Μουσική επιμέλεια: Κωνσταντίνος Πετρίδης
• Λύρα: Δημήτριος Κοσμίδης, Δημήτριος Ορφανίδης
• Νταούλι: Νικόλαος Φιλιππίδης, Χρήστος Ασλανίδης, Παρασκευή Σαββίδου, Ναταλία Βασιλειάδη
• Τραγούδι: Κωνσταντίνος Πετρίδης, Αρσένης Ορφανίδης
• Ζουρνάς, κλαρίνο: Σταύρος Μηλιάδης
• Τουλούμ’, Γαβάλ: Ιωάννης Καμπάς.
Ένας Μαυροθαλασσίτης μουσικός συναντά επί σκηνής δύο αγαπημένους Πόντιους καλλιτέχνες
Πλησιάζοντας στην ολοκλήρωση του πολιτιστικού θεσμού, ο Κώστας Σιαμίδης με καταγωγή από το Ρυάκιο Κοζάνης, ο Γιώργος Στεφανίδης από το Ανατολικό Πτολεμαΐδας και ο Ονούρ Σεντούρκ (Onur Sentürk) από το Ριζέ του Πόντου και το συγκρότημα «Αργατεία» φρόντισαν να καθηλώσουν το κοινό με τη μουσική τους συνύπαρξη.
Το μουσικό δρώμενο κορύφωσε την προσδοκία των θεατών, οδηγώντας στην πλέον εμβληματική στιγμή όλων των Φεστιβάλ της ΠΟΕ.
«Σύμφωνα με την τεκμηρίωση της υπευθύνου για την εγγραφή του στοιχείου Σέρρα-Πυρρίχιου στο Εθνικό Ευρετήριο, και μέλος της επιτροπής Πολιτισμού της ΠΟΕ κας Αλεξίας Ιωαννίδου, ο χορός Σέρρα έλκει την καταγωγή του από διασταυρώσεις μοτίβων αρχαίων πυρρίχιων χορών ενσωματώνοντας στοιχεία από ποδισμό, ξιφισμό, έκνευση κι άλλες μορφές πυρριχίων, και μετασχηματισμένος διά μέσω των αιώνων φτάνει στην σημερινή μας κοινωνία διατηρώντας τον αυθεντικό του πυρήνα. Αποτελείται από τρία μέρη: το αργόν Σέρρα, το Γρήγορον Σέρρα ή Τρομαχτόν και τη Σέρρα τη μασαιρί», είπε η Μελίνα Γιαλαμά αναφερόμενη στον μοναδικό χορό.
Από την πλευρά του ο Ταξιάρχης Χάνος πρόσθεσε δανειζόμενος τα γραφόμενα της Αλεξίας Ιωαννίδου πως «Δεν επιτρέπονται οι υπερβολές ούτε και η υποτονικότητα, όλα είναι οργανωμένα σύμφωνα με το αριστοτελικό μέτρο. Ο Σέρρα χορός δεν χρίζει “πρώτους” και “τελευταίους” –δεν υπάρχει πρωτοχορευτής. Ο χορός στηρίζεται στην αυτοπειθαρχία των χορευτών και την πλαστική ομοιoγένεια του χορευτικού σχήματος».
Σχετόν ταυτόχρονα ο λόγος πέρασε στους επιλεγμένους χορευτές των πέντε ΣΠΟΣ για την απόδοση του πυρρίχιου Σέρρα. Επικεφαλής συντονιστής ήταν ο Παύλος Τσιλογλανίδης, ενώ συντονιστές ήταν επίσης οι Σάββας Γεωργιάδης και Γιάννης Τοκμακίδης. Ποντιακή λύρα έπαιξε ο Κώστας Σιαμίδης και νταούλι ο Νίκος Φιλιππίδης.
Και εάν νομίζετε ότι η βραδιά τελείωσε εδώ, κάνετε λάθος. Για τις επόμενες ώρες, η ατμόσφαιρα του 20ού Πανελλαδικού Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών της ΠΟΕ μεταφέρεται στο κέντρο «Μίθριο» στην Πολίχνη όπου οι καλλιτέχνες οι οποίοι συνόδεψαν τους χορευτές των ΣΠΟΣ, θα βάλουν άψιμον στη νύχτα.
Πόπη Παπαγεωργίου
• Φωτογραφίες: Βασίλης Καρυοφυλλίδης.
• Το pontosnews.gr είναι χορηγός επικοινωνίας του 20ού Πανελλαδικού Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών της ΠΟΕ.
