Σε υψόμετρο 750 μέτρων στις πλαγιές του Παρανεστίου Δράμας, στον ορεινό οικισμό της Πρασινάδας (παλαιότερα γνωστό ως Τζούρα), δεσπόζει επάνω σε έναν επιβλητικό βράχο η Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Το φυσικό ανάγλυφο της περιοχής, με τις απότομες χαράδρες, τα τρεχούμενα νερά και την πυκνή βλάστηση, παρουσιάζει εντυπωσιακές μορφολογικές ομοιότητες με το τοπίο του ορεινού Πόντου, θυμίζοντας ιδιαίτερα τον βράχο όπου βρίσκεται χτισμένο το ιστορικό μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα στην Τραπεζούντα.
Η εγκατάσταση των Ποντίων προσφύγων
Μετά την Ανταλλαγή των πληθυσμών το 1924, Πόντιοι πρόσφυγες προερχόμενοι από τα Λειβάδια της επαρχίας Γαλίαινας της Τραπεζούντας εγκαταστάθηκαν στον απομακρώμενο αυτόν οικισμό. Κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, οι κάτοικοι εργάστηκαν σκληρά για να επιβιώσουν και να ριζώσουν στη νέα τους πατρίδα.
Από τα πρώτα χρόνια της εγκατάστασής τους, οι πρόσφυγες συνέδεσαν την καθημερινότητά τους με τον επιβλητικό βράχο που υψωνόταν πάνω από το χωριό, παρατηρώντας ανεξήγητα φαινόμενα και «ουράνιο φως», γεγονός που τους οδηγούσε να ρίχνουν αγιασμό στο σημείο κατά την ημέρα των Θεοφανείων για την ευλογία του τόπου.
Η αποκάλυψη της βυζαντινής μονής και ο ρόλος του Κώστα Ευμοιρίδη
Η προφορική παράδοση των κατοίκων επιβεβαιώθηκε όταν αποκαλύφθηκε ότι στον βράχο υπήρχαν τα θεμέλια παλαιότερης βυζαντινής μονής, η οποία χρονολογείται από το 485 έως το 1204 μ.Χ. και είχε καταστραφεί κατά την 4η Σταυροφορία. Οι εργασίες αποκάλυψης έφεραν στο φως πήλινα αγγεία, θυμιατήρια, λόγχες, εκκλησιαστικά σκεύη, νομίσματα, την ευωδιάζουσα κάρα του τελευταίου ηγουμένου, καθώς και λείψανα αγίων που μαρτύρησαν την περίοδο εκείνη, πιστοποιώντας την ιερότητα του χώρου ύστερα από οκτώ αιώνες εγκατάλειψης.
Η αναστήλωση της μονής υλοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό χάρη στις ενέργειες του αείμνηστου πρώην νομάρχη Δράμας Κώστα Ευμοιρίδη, ο οποίος ανέλαβε την ανακατασκευή του ναού εκπληρώνοντας τάμα της μητέρας του.
Σημαντική στην ανέγερση και ανάδειξη της μονής ήταν επίσης η συμβολή του μακαριστού μητροπολίτη Δράμας Παύλου, ο οποίος είχε ποντιακή καταγωγή.
Το 1993, ανήμερα της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, στις 6 Αυγούστου, τελέστηκε η πρώτη πανηγυρική Θεία Λειτουργία μετά από 800 χρόνια. Το 1994 τέθηκε ο θεμέλιος λίθος του ναού στην κορυφή του βράχου ενώ το 2007 πραγματοποιήθηκαν τα επίσημα εγκαίνια του ναού.
Ο εορτασμός της Μεταμορφώσεως και τα σεπτά κειμήλια
Σε κλίμα βαθιάς κατάνυξης, εκατοντάδες προσκυνητές από την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη συγκεντρώνονται κάθε χρόνο στον ιερό βράχο της Πρασινάδας. Φέτος, ο χώρος φιλοξένησε τη θαυματουργή εικόνα και τα σεπτά λείψανα των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων της λίμνης Σεβαστείας του Πόντου, με την υποδοχή να πραγματοποιείται υπό τους ήχους της ποντιακής λύρας.
Ανάμεσα στους συντελεστές της εκδήλωσης ήταν και ο Πόντιος καλλιτέχνης Κώστας Θεοδοσιάδης, με καταγωγή από την Πρασινάδα, ο οποίος σε δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τόνισε τη σημασία της επαναλειτουργίας του μοναστηριού. Ο ίδιος επεσήμανε ότι με την υποστήριξη του Σεβασμιωτάτου μητροπολίτη Δράμας Δωροθέου και τη φροντίδα των μοναχών, ο ιερός βράχος αποτελεί πλέον έναν φάρο ιστορικής μνήμης και θρησκευτικής λατρείας για τον ποντιακό ελληνισμό.
Ο οικισμός της Πρασινάδας βρίσκεται σε απόσταση 61 χιλιομέτρων βορειοανατολικά της Δράμας και διοικητικά υπάγεται στον Δήμο Παρανεστίου. Στην απογραφή του 1928 αριθμούσε περίπου 350 κατοίκους, ενώ σήμερα οι μόνιμοι κάτοικοι δεν ξεπερνούν τους 45. Η διαδρομή προς το μοναστήρι διασχίζει δασωμένες πλαγιές και παραποτάμους του Νέστου, προσφέροντας στον επισκέπτη μια εμπειρία φυσικής ομορφιάς και πνευματικής γαλήνης.
