Μαρτυρία Γεώργιου Μεντεκίδη: Εδεινοπάθησαν μέχρι τη Συρία πεζοπορία, γυμνοί και πεινασμένοι

Ο Γεώργιος Μεντεκίδης γεννήθηκε στο Αζιζιέ, κωμόπολη που βρισκόταν 61 χλμ. βορειοανατολικά από το Αφιόν Καραχισάρ. Το Αζιζιέ είχε λίγες ελληνικές οικογένειες, περίπου 30-50, και εκκλησιαστικά άνηκε στη μητρόπολη της Φιλαδέλφειας.

Η μαρτυρία που ακολουθεί περιλαμβάνεται στο Αρχείο Προφορικής Παράδοσης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, της μεγαλύτερης και παλαιότερης συλλογής προφορικής ιστορίας στην Ελλάδα και μίας από τις σημαντικότερες της Ευρώπης.

≈

Με την ανώμαλη πολεμική περίοδο, ο προστάτης του σπιτιού μου έγινα εγώ, διότι ο πατέρας μου συνελήφθη και υπηρετούσε στον τουρκικό στρατό. Ο μεγάλος αδελφός μου σπούδαζε στην Τραπεζούντα, από όπου έφυγε το 1917 για τη Ρωσία. Εγώ τότε την ίδια χρονιά και μαζί με άλλους συγχωριανούς μου πήγαμε στην Τραπεζούντα με την οπισθοχώρηση των Ρώσων. Αφού άφησα εκεί την οικογένειά μου κοντά σε άλλους πατριώτες, Αργυρουπολίτες συγγενείς και φίλους, ξαναγύρισα πίσω στην Αζιζιέ.

Εκεί έμεινα μερικούς μήνες και πήγα μόνος μου στο Κιόκτσογλου Τσιφλίκ μαζί με την οικογένεια του Θεόδωρου Σιδηρόπουλου, όπου ήταν περισσότεροι Έλληνες, για να συνδέσομε τη ζωή μας μαζί τους, κοντά στο Εσκίσεχιρ.

Ύστερα το μέρος εκείνο κατελήφθη από τον ελληνικό στρατό και αρχίσαμε να ζούμε σαν σε ελεύθερο για μας κράτος.

Δυστυχώς όμως για μας η περίοδος αυτή κράτησε λίγο, και με τη Μικρασιατική Καταστροφή στις 16 Αυγούστου του 1922 με κάρα όλοι οι Έλληνες κατεβήκαμε μέχρι τα Μουδανιά. Από κει με βαπόρια πήγαμε στην Τσόρλου-Τυρολούς Ανατολικής Θράκης και από κει με τρένο φθάσαμε στη Θεσσαλονίκη.

Την ίδια χρονιά οι Έλληνες της Αζιζιέ, οι τουρκόφωνοι που δεν μας ακολούθησαν, εξορίστηκαν στο εσωτερικό και εδεινοπάθησαν περισσότερο μέχρι τη Συρία πεζοπορία, γυμνοί και πεινασμένοι για να έρθουν το 1924 στον Πειραιά.

Η οικογένειά μου πάλι μαζί και τέσσερις πέντε άλλες οικογένειες, που τους πήγαμε στην Τραπεζούντα, ήρθαν στη Θεσσαλονίκη το 1924 μια βαποριά μαζί με άλλους Πόντιους.

Εγώ εν τω μεταξύ από τη Θεσσαλονίκη έφυγα και το 1923 ήρθα και αποκαταστάθηκα ως γεωργός στη Σπηλιά Πτολεμαΐδος. Το 1924, όταν έμαθα τον ερχομό της οικογένειάς μου στη Θεσσαλονίκη, κατέβηκα και τους πήρα στο χωριό μαζί με τις τέσσερις πέντε οικογένειες της Αζιζιέ που ήταν μαζί τους και δεν χωρίστηκαν καθόλου.

Μερικοί πάλι πήγαν και αποκαταστάθηκαν στο Τσοτύλιον Κοζάνης. Οι Πόντιοι Έλληνες της Αζιζιέ σήμερα βρίσκονται στη Σπηλιά Πτολεμαΐδας και στο Τσοτύλι Κοζάνης. Οι τουρκόφωνοι πάλι έμειναν στις μεγαλουπόλεις Θεσσαλονίκη και Πειραιά για να ζήσουν ως έμποροι ή τεχνίτες.

Εγώ από το 1945 μετώκησα και διαμένω εις Πτολεμαΐδα, όπου έχω τις δουλειές μου και αποκατέστησα με Πτολεμαΐδείς τις κόρες μου.

______
• Το κείμενο, στο οποίο έχει διατηρηθεί η πρωτότυπη γραφή, βρίσκεται στην έκδοση του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών Η Έξοδος, τόμος Δ’, Μαρτυρίες από τις επαρχίες της κεντρικής και νότιας Μικράς Ασίας. Επανέκδοση: εφ. Καθημερινή, σειρά «1922-2022 – Βιβλιοθήκη Μνήμης».