Η ιστορία θα μπορούσε να είναι από εκείνες τις ευαίσθητες με διδακτικό μήνυμα, που λένε στα παιδιά. Τον έθαψαν ζωντανό στη γη κι έκτοτε βογκάει και αναστενάζει επειδή τον πνίγει το άδικο… Στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτε περισσότερο από ένα στρογγυλεμένο παραμύθι, επειδή ο Εγκέλαδος έδωσε το όνομά του σε μία από τις τρομακτικότερες φυσικές καταστροφές. Γιατί οι σεισμοί που προκαλούνται από τα… παραπονεμένα βογκητά τού –κατά την ελληνική μυθολογία– αρχηγού των Γιγάντων, δεν αρκούν ως άλλοθι για την ανησυχητική δραστηριότητα της Γης κάτω από τα πόδια μας… Τις τελευταίες, μάλιστα, ημέρες, θα έλεγε κανείς ότι εκεί κάτω, στα βαθιά του πλανήτη, γίνεται ένα… πανηγύρι που εκδηλώνεται με διαρκείς δονήσεις στην επιφάνεια. Η επιστημονική ερμηνεία είναι σχεδόν κινηματογραφική…
«Οι μεγάλοι και μικροί σεισμοί των τελευταίων ημερών προκαλούνται από σπασίματα της λιθόσφαιρας σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο», εξηγεί ο δρ Γεράσιμος Παπαδόπουλος, σεισμολόγος, επιστημονικός συνεργάτης της ΕΕ και της UNESCO.
Οι περισσότεροι από αυτούς είναι επιφανειακοί, λέει, δηλαδή έχουν εστία σε βάθος έως και 50 χιλιομέτρων. «Αλλά στο νότιο Αιγαίο γίνονται σεισμοί και ενδιάμεσου βάθους με εστίες που φθάνουν τα 200 χιλιόμετρα. Αυτό οφείλεται στο ότι η αφρικανική λιθοσφαιρική πλάκα κάμπτεται κατά μήκος του ελληνικού τόξου και βυθίζεται στο εσωτερικό της Γης. Εξαιτίας της ίδιας διαδικασίας, σε βάθος περίπου 150 χιλιομέτρων παράγεται θερμό μάγμα που ανεβαίνει προς την επιφάνεια και σχηματίζει το ηφαιστειακό τόξο του νότιου Αιγαίου με κύρια ηφαιστειακά κέντρα στη Σαντορίνη και τη Νίσυρο, που θεωρούνται ενεργά ηφαίστεια. Στα Μέθανα το ηφαίστειο είναι μάλλον ενεργό, ενώ στη Μήλο και στην Κω, τα ηφαίστεια είναι ανενεργά πλέον. Σε όλα τα ηφαιστειακά κέντρα, όμως, παράγονται κατά καιρούς και σεισμοί ηφαιστειακής προέλευσης», σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο δρ Παπαδόπουλος.
Ένας ιδιότυπος «πόλεμος» διεξάγεται από συστάσεως του πλανήτη στη λιθόσφαιρά του και οι τεκτονικές πλάκες που πάνε κι έρχονται διαγκωνιζόμενες, προκαλούν στον μανδύα της σεισμούς και αφυπνίσεις ηφαιστείων, στα οποία, πάντως, η Ελλάδα είναι συνηθισμένη… Δεν είναι τυχαίο ότι οι ειδικοί επιστήμονες ανά τον κόσμο αποκαλούν τη χώρα μας «φυσικό εργαστήριο σεισμών».
(Φωτ.: pixabay.com / maslazzar)
«Η ιστορία των σεισμών στην Ελλάδα πηγαίνει πολύ βαθιά στο παρελθόν. Υπάρχουν γραπτές πηγές που ξεκινούν από τον Ηρόδοτο, τον πατέρα της ιστορίας, φθάνουν στην κλασική αρχαιότητα (π.χ. Θουκυδίδης) και μετά, στους ελληνιστικούς και βυζαντινούς χρόνους, στην αραβοκρατία και την ενετοκρατία, στην οθωμανική εποχή και καταλήγουν στα νεότερα χρόνια, οπότε άρχισε η καταγραφή των σεισμών γύρω στα 1900. Αλλά και πριν, έχουμε μαρτυρίες για ισχυρούς σεισμούς, από τα ίχνη που άφησαν πίσω τους στο έδαφος και σε αρχαιολογικούς χώρους», προσθέτει ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος.
«Το θέμα με τη χώρα μας δεν είναι μόνο ότι γίνονται πολλοί σεισμοί, ούτε το ότι έχει την υψηλότερη σεισμικότητα σε ολόκληρη τη δυτική Ευρασία, δηλαδή από τα Ουράλια ίσαμε τον Ατλαντικό και από την Αφρική ως το Βόρειο Πόλο. Είναι και το ότι η σεισμικότητα στην Ελλάδα έχει μεγάλη πολυπλοκότητα και δεν συνδέεται μόνο με έναν τύπο ρηγμάτων, αλλά με όλους τους κύριους τύπους ρηγμάτων που συναντάμε στον πλανήτη. Η λιθόσφαιρα στη γεωγραφική περιοχή της χώρας μας και τις γύρω περιοχές είναι κυριολεκτικά κατακερματισμένη για τον λόγο ότι η περιοχή αυτή συνθλίβεται ανάμεσα στην αφρικανική πλάκα που κινείται προς τα ΒΑ και την ευρασιατική που κινείται προς τα ΝΔ, με μία σχετική μεταξύ τους μετακίνηση που φθάνει τα 6 εκατοστά ετησίως κατά μήκος του ελληνικού τόξου», συμπληρώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Το ελληνικό τόξο εκτείνεται από τα νησιά του Ιονίου, περνά στα νότια της Πελοποννήσου και μέσω της Κρήτης και της Καρπάθου καταλήγει στη Ρόδο και τη νοτιοδυτική Τουρκία. Ταυτόχρονα, η μικρή λιθοσφαιρική πλάκα της Ανατολίας, πρακτικά η γεωγραφική περιοχή της Τουρκίας, μετακινείται επίσης προς τα δυτικά και τα νοτιοδυτικά, συμπληρώνοντας το πεδίο των δυνάμεων που ασκούνται στη λιθόσφαιρα της Ελλάδας.
Εν ολίγοις και αν η δραστηριότητα των λιθοσφαιρικών πλακών συνεχιστεί με τον ίδιο ή και ταχύτερο ρυθμό, οι χάρτες του μέλλοντος θα απεικονίζουν την Ελλάδα αγκαλιά με την Τουρκία.
Ωστόσο η διαμόρφωση της στεριάς στον πλανήτη είναι υπόθεση παλιά και διαρκής. Το θέμα είναι τι γίνεται κατά τη διάρκειά της…
Εικόνα καταστροφής από την Ιταλία, φέτος το καλοκαίρι (φωτ.: pixabay.com / Angelo_Giordano)
«Το αποτέλεσμα αυτής της κινητικότητας στη λιθόσφαιρα της Γης είναι η πολύ υψηλή σεισμικότητα που στατιστικά εκφράζεται στην Ελλάδα με έναν σεισμό μεγέθους 6 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, ή μεγαλύτερο, περίπου κάθε χρόνο» σημειώνει ο δρ Παπαδόπουλος και διευκρινίζει: «Η συχνότητα εμφάνισης, όμως, των σεισμών είναι τόσο μεγαλύτερη όσο μικρότερο είναι το μέγεθος. Και αντίστροφα. Οι μεγάλοι σεισμοί είναι πιο σπάνιοι. Για παράδειγμα, οι σεισμοί μεγέθους 7 R επαναλαμβάνονται περίπου κάθε 10-12 χρόνια και οι ακόμη μεγαλύτεροι ακόμη πιο αραιά. Ο τελευταίος 7άρης, για την ακρίβεια 6,9 R, που είχαμε στη χώρα μας, ήταν στις 24 Μαΐου του 2014 στο βόρειο Αιγαίο. Εσείς, ο κόσμος δεν τον θυμάστε, επειδή δεν προκάλεσε καταστροφές. Αλλά ήταν ένας ισχυρός σεισμός στο πλαίσιο των αναμενόμενων».
Για, δε, τη σεισμική δραστηριότητα σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος σημειώνει ότι κάθε χρόνο γίνονται από 15 έως 18 σεισμοί των 7 R και άνω! Και αν παρατηρηθεί κάτι περισσότερο σε αυτή τη συχνότητα, τότε δεν είναι τυχαίο…
Διαβάστε εδώ τη συνέχεια του άρθρου.
