Στους λασπότοπους (τα τσαΐρια) της Καλής Μεριάς της Θεσσαλονίκης, εκεί που μέχρι τότε υπήρχαν μόνοι κάποιοι στρατώνες, έφερε η ζωή δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες που γλίτωσαν από το μαχαίρι των Τούρκων στην Καταστροφή του 1922.
Αγκαλιασμένοι σαν αδέρφια άντρες και γυναίκες, Πόντιοι και Μικρασιάτες, αφού κατέβαιναν από τα καράβια και περνούσαν την αναγκαστική διαδικασία της κάθαρσης στα απολυμαντήρια της Αρετσούς, έπλαθαν τα όνειρά τους για την καινούρια τους ζωή. Ο ξερότοπος δεν τους τρόμαζε, αφού ήταν από χρόνια μαθημένοι στα δύσκολα…
Παραλία Αρετσούς
Οι περισσότερο εξοικειωμένοι με τη θάλασσα Μικρασιάτες έχτισαν τις παράγκες τους στις παραθαλάσσιες περιοχές της Αρετσούς, της Νέας Κρήνης, του Κατιρλί κτλ. Οι περισσότερο ορεσίβιοι Πόντιοι προτίμησαν για εγκατάσταση το σημερινό κέντρο της Καλαμαριάς, ενώ το βόρειο τμήμα του δήμου επιλέχθηκε κυρίως από τους Καυκάσιους Πόντιους. Από τότε ακόμα η Καλαμαριά θεωρήθηκε περιοχή-σύμβολο του προσφυγικού ελληνισμού στη Θεσσαλονίκη αλλά και σε ολόκληρη τη βόρεια Ελλάδα.
Αυτόν ακριβώς το συμβολισμό της περιοχής θέλει να αναδείξει, αλλά και να ευαισθητοποιήσει τους ποντιακής και μικρασιατικής καταγωγής Έλληνες τέταρτης και πέμπτης γενιάς ο σημερινός δήμαρχος Καλαμαριάς Θεοδόσης Μπακογλίδης, με την κατασκευή μιας σύνθεσης-μνημείου για τον προσφυγικό ελληνισμό.
Ο πρώτος ναός των Ταξιαρχών
Όπως είπε στο pontos-news.gr ο Θ. Μπακογλίδης, οι διαδικασίες για την κατασκευή του μνημείου, το οποίο αποτελεί χρόνιο αίτημα των φορέων και των κατοίκων της περιοχής, έχουν ξεκινήσει –ήδη συστάθηκε μια επιτροπή που θα προχωρήσει πιθανότατα άμεσα και σε αρχιτεκτονικό διαγωνισμό–, ενώ ο τόπος τοποθέτησής του θα είναι ακριβώς το σημείο των απολυμαντηρίων.
Μνημείο για να μείνει δυνατή η αγάπη μας στην πατρίδα
«Θα είναι ένα μνημείο προς τιμήν και εις ανάμνηση των παππούδων μας. Ένα μνημείο που θα μας θυμίζει όσα πέρασαν αυτοί οι άνθρωποι και θα κρατά δυνατή την αγάπη μας για τις αλησμόνητες πατρίδες. Είναι δέσμευσή μου ότι το μνημείο θα είναι έτοιμο μέσα στη διάρκεια της θητείας μας και θα γίνει εξ ολοκλήρου με δημόσια δαπάνη», λέει ο Θ. Μπακογλίδης.
Η πληθυσμιακή σύνθεση της Καλαμαριάς αποτυπώνεται στις ρίζες του δημάρχου –όπως και σε πολλών άλλων κατοίκων της περιοχής–, αφού είναι Μικρασιάτης από την πλευρά του πατέρα του και Πόντιος από την πλευρά της μητέρας του.
Το όνομα του Μικρασιάτη παππού ήταν Μπάκογλου, όταν ήρθε πρόσφυγας το 1922 από το Κουρί της Προποντίδας, και μετά από λίγα χρόνια τόσο εκείνος όσο και πολλές άλλες οικογένειες της περιοχής πρόσθεσαν την κατάληξη -ίδης στα επίθετά τους. Στα 280 τετραγωνικά μέτρα γης που του δόθηκαν, κοντά στην εκκλησία των Ταξιαρχών, ο παππούς του Θεοδόση Μπακογλίδη έχτισε ένα σπίτι. Στο ίδιο σημείο μένει ακόμα και σήμερα ο 52χρονος δήμαρχος με την Πόντια γυναίκα του και τα δυο παιδιά τους, αν και στη θέση του μικρού, αρχικά, σπιτιού έχει ανεγερθεί μια πολυκατοικία.
Προσφυγική παράγκα στον οικισμό της Καλαμαριάς (αρχείο Θ. Τσινόπουλου)
Οι παππούδες του από τον Πόντο, κατάγονταν από έναν παραθαλάσσιο οικισμό κοντά στην Τραπεζούντα. Ο Θ. Μπακογλίδης δεν τους γνώρισε, και γι’ αυτό ίσως δεν μπορεί να μιλήσει ποντιακά. Ωστόσο καταλαβαίνει ακούγοντας ποντιακά, αφού στην Καλαμαριά όπου μεγάλωνε η ποντιακή διάλεκτος ακουγόταν σχεδόν παντού.
«Θυμάμαι πολύ καλά τα κυριακάτικα τραπέζια, μια φοβερή ιεροτελεστία για όλη την οικογένεια. Πηγαίναμε το πρωί στην εκκλησία, ύστερα κάναμε βόλτα στο κέντρο της Καλαμαριάς και το μεσημέρι μαζεύονταν πολλοί συγγενείς σε κάποιο σπίτι, όπου στρωνόταν το τραπέζι. Εκείνα τα χρόνια υπήρχαν αλληλεγγύη και κοινωνική συνοχή. Ο πόνος του διπλανού σου ήταν και δικός σου, όπως άλλωστε και η χαρά του. Αυτά τα κράτησαν όλοι οι πρόσφυγες.
Γυμναστής στο επάγγελμα, ο Θεοδόσης Μπακογλίδης γνωρίζει πολύ καλά να χορεύει τους γνωστούς ποντιακούς χορούς, εκτός από τη σέρα, την οποία, όπως ο ίδιος λέει, δεν δοκίμασε ποτέ να την μάθει. Τα τελευταία δέκα χρόνια είναι μέλος της Αδελφότητας Κρωμναίων Καλαμαριάς, ενώ διετέλεσε και αθλητής στο τμήμα μπάσκετ του Απόλλωνα.
Ο άγιος Ευγένιος ο Τραπεζούντιος είναι ο πολιούχος της Καλαμαριάς, αν και η εκκλησία του δεν έχει αποπερατωθεί ακόμα (χτίζεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του δήμου). Ωστόσο, στην αυλή της μητρόπολης Καλαμαριάς, στο ναό της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, υπάρχει ένα παρεκκλήσι προς τιμήν του αγίου Ευγενίου Τραπεζούντος, στο οποίο γίνονται εκδηλώσεις την ημέρα της γιορτής του, τις οποίες συνδιοργανώνουν η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων και η Αδελφότητα Κρωμναίων Καλαμαριάς.
Το παρεκκλήσι του Αγίου Ευγενίου
Ποντιακό «χρώμα» έχει και το διήμερο πανηγύρι στην εορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, αφού το πρόγραμμα καθορίζεται από τους τέσσερις δραστήριους ποντιακούς συλλόγους της περιοχής: την Αδελφότητα Κρωμναίων Καλαμαριάς, το Σύλλογο Ποντίων Καλαμαριάς, το Σύλλογο Καυκασίων Καλαμαριάς «Προμηθέας» και τον Ποντιακό Σύλλογο Βότση «Μίθριοι».
Το άγαλμα του Γώγου
Μεγάλος αριθμός δρόμων στο κέντρο της Καλαμαριάς, όπου εγκαταστάθηκαν οι Πόντιοι πρόσφυγες, έχει ονόματα από περιοχές και προσωπικότητες του Πόντου (Κερασούντος, Ριζούντος, Μητροπολίτου Χρύσανθου κτλ.). Τέλος, σε πάρκο στο κέντρο της Καλαμαριάς δεσπόζει το άγαλμα του γνωστού Πόντιου λυράρη Γώγου –Γιώργος Πετρίδης το όνομά του–, ο οποίος γεννήθηκε στην Καλαμαριά.
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
- Η δημοσίευση της ιστορίας του δημάρχου Καλαμαριάς εντάσσεται στο πλαίσιο παρουσίασης από το pontos-news.gr
μιας σειράς ανθρώπων της κοινωνικής ζωής του τόπου με προσφυγική καταγωγή.
