Από τη σκιά της Αυτοκρατορικής Φρουράς στην Αγία Πετρούπολη μέχρι τα φλεγόμενα σοκάκια της Σμύρνης το 1922, η ζωή του Γεώργιου Π. Βεγλερή ισορροπούσε πάντα ανάμεσα σε δύο παράλληλους κόσμους. Για την κοινωνία της Κωνσταντινούπολης ήταν ένας διακεκριμένος λόγιος, ερευνητής σπάνιων βυζαντινών κωδίκων και σεβαστό μέλος επιστημονικών ιδρυμάτων. Πίσω όμως από την ακαδημαϊκή του ιδιότητα κρυβόταν ένας από τους πιο αθόρυβους και αποτελεσματικούς πράκτορες του Ρωσικού θρόνου στην Ανατολή!
Ο Γεώργιος Π. Βεγλερής γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το έτος 1850. Οι πληροφορίες για την οικογένειά του και για τα πρώτα χρόνια της ζωής του είναι αποσπασματικές. Στην ηλικία των δέκα ετών μετέβη για μερικά χρόνια στην Οδησσό για να μαθητεύσει εκεί σε σχολείο ως προστατευόμενος του θείου του, του αρχιμανδρίτη Γρηγορίου Βεγλερή. Το 1868 τον βρίσκουμε ξανά στην Κωνσταντινούπολη, να αποφοιτεί από την Μεγάλη του Γένους Σχολή.
Τη δεκαετία του 1870 τον εντοπίζουμε στην Αγία Πετρούπολη, να υπηρετεί στην φρουρά του τσάρου Αλέξανδρου Β΄ και να σπουδάζει Δασοπονία στο Πανεπιστήμιο Λεσνόι της Αγίας Πετρούπολης. Την εποχή εκείνη στο Πανεπιστήμιο Λεσνόι δρούσε φοιτητική τρομοκρατική οργάνωση, η οποία ασκούσε μαρξιστική προπαγάνδα και σχεδίαζε πολιτικές δολοφονίες. Ο πληροφοριοδότης που ξεσκέπασε την οργάνωση ήταν ο Γεώργιος Βεγλερής.
Ο Έλληνας φοιτητής πρέπει να έδρασε ως μυστικός πράκτορας και όχι ως απλός καλοθελητής πληροφοριοδότης.
Η οργάνωση δρούσε υπό άκρα μυστικότητα. Επιπλέον το γεγονός ότι ένα στέλεχος της Αυτοκρατορικής Φρουράς επέλεξε ξαφνικά να σπουδάσει Δασοπονία είναι κάτι παραπάνω από ύποπτο. Συνεπώς εκείνη την περίοδο πρέπει να ξεκινά η κρυφή υπηρεσία του Βεγλερή προς το ρωσικό θρόνο.
Αμέσως μετά το ξεσκέπασμα της συνομωσίας ο Βεγλερής ήταν αναγκασμένος να διακόψει τις σπουδές του, να εγκαταλείψει την Αγία Πετρούπολη και να επιστρέψει στην πατρίδα του. Στην Κωνσταντινούπολη ξεκίνησε να εργάζεται στο κεντρικό πρακτορείο της Ρωσικής Εταιρείας Ατμοπλοΐας και Εμπορίου. Ταυτόχρονα υπήρξε ανταποκριτής στον ρωσόφωνο Τύπο.
Κατά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο 1877-1878, υπηρέτησε αρχικά στην Κωνσταντινούπολη ως διερμηνέας και πράκτορας του Γενικού Επιτελείου του ρωσικού στρατού. Καθώς όμως κινδύνεψε να συλληφθεί από τις οθωμανικές Αρχές, διέφυγε λάθρα προς την Ευρώπη, όπου του ανατέθηκε να παρακολουθεί την κατάσταση των Ρώσων πολιτικών εξόριστων και μεταναστών.
Με το τέλος του πολέμου επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη. Τότε ακριβώς ξεκινά η αρχαιολογική του δράση στα περίχωρα της Βασιλεύουσας.
Ο Γεώργιος Βεγλερής στην φανερή του ζωή ήταν ερασιτέχνης αρχαιολόγος, μέλος του Ρωσικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, μέλος της Αυτοκρατορικής Ορθόδοξης Εταιρίας της Παλαιστίνης και συνεργάτης της Ελληνικής Φιλολογικής Εταιρείας.
Είχε δωρίσει τα ευρήματά του στο Ρωσικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο και συνέβαλε στην απόκτηση ελληνικών χειρογράφων.
Συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις για την αγορά του βυζαντινού πορφυρού κώδικα Codex Petropolitanus Purpureus (Gr. 537) του 6ου αιώνα, ο οποίος φυλάσσεται σήμερα στη Ρωσική Εθνική Βιβλιοθήκη της Αγίας Πετρούπολης και ήταν ένας από τους πρώτους μελετητές του. Πρόκειται περί τεσσάρων Ευαγγελίων γραμμένων σε πολυτελές βιβλίο από φύλλα περγαμηνής.
Οι σελίδες έχουν το χρώμα της πορφύρας, ενώ οι τίτλοι κεφαλαίων, τα ιερά ονόματα, όπως και οι συντομογραφίες για τον Θεό, τον Κύριο και τον Σωτήρα είναι γραμμένα με χρυσό.
Μετέφραζε στα ελληνικά έργα Ρώσων βυζαντινολόγων και τα δημοσίευσε σε περιοδικά των Αθηνών και της Κωνσταντινούπολης.
Συνέγραψε και δικά του επιστημονικά άρθρα: Το έργον του εν Κωνσταντινουπόλει Αυτοκρατορικού Ρωσσικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου (1897), Αγιολογικαί πηγαί προς μόρφωσιν Μηνολογίου ή Συναξαρίου λεγομένου παρά Βυζαντινοίς (1903), Το μολυβδόβουλλον του Αυτοκράτορος της Τραπεζούντος Δαβίδ του Κομνηνού (1907), Ο βασιλικός πορφυρούς κώδηξ γνωστός υπό το στοιχείον Ν (1912), Η Βιβλιοθήκη του Σεραΐου της Κωνσταντινουπόλεως και τα περισωθέντα εν αυτή ελληνικά χειρόγραφα (1914).
Ήταν ο μεσολαβητής στην επικοινωνία του Οικουμενικού Πατριάρχη Ιωακείμ Γ΄ με τους εκκλησιαστικούς και πολιτικούς παράγοντες της Ρωσίας. Τη δεκαετία του 1890 διετέλεσε εκπρόσωπος της Αυτοκρατορικής Ορθόδοξης Εταιρίας της Παλαιστίνης στην Κωνσταντινούπολη. Συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις της αντιπαράθεσης των Ρώσων μοναχών της Σκήτης του Προφήτη Ηλία στον Άθω με την Μονή Παντοκράτορος το 1892. Το 1899 βρισκόταν σε ειδική αποστολή στη Γιάφα.
Τη δεκαετία του 1920 άγνωστο πως και γιατί, βρέθηκε να κατοικεί μόνιμα στη Σμύρνη. Εκεί όλο το πλούσιο αρχείο του λόγιου πράκτορα, μαζί με την μεγάλη του βιβλιοθήκη κάηκαν το 1922 κατά τα γεγονότα της καταστροφής της Σμύρνης.
Ο ίδιος απεβίωσε στη Σμύρνη το 1923, σε άγνωστη ημέρα, έναν χρόνο μετά την καταστροφή.
Όπως τα πρώτα χρόνια της ζωής του, έτσι και τα τελευταία, καλύπτονται από την αχλύ του μυστηρίου. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι τοποθετήθηκε στη Σμύρνη από την υπηρεσία του, καθώς τα χρόνια εκείνα ήταν υπό ελληνική διοίκηση και αποτελούσε κόμβο διεθνών εξελίξεων και πολιτικών ζυμώσεων. Πρέπει να επέζησε από την καταστροφή της πόλης χάρη στη ρωσική υπηκοότητα.
Το πώς καταστράφηκε το αρχείο του ενώ ήταν υπήκοος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και θεωρητικά δεν αντιμετωπιζόταν ως Έλληνας εγείρει ερωτήματα. Το κατέστρεψαν οι Τούρκοι επιτιθέμενοι στην περιουσία του επειδή ήταν Ρωμιός ενώ ο ίδιος φυγαδεύτηκε; Το κατέστρεψε ο ίδιος για λόγους ασφαλείας, καίγοντας μαζί και τη βιβλιοθήκη του για άρση υποψιών; Ήταν ατύχημα; Ερωτήματα που θα μείνουν αναπάντητα.
Ένα μικρό μέρος του αρχείου του Γεώργιου Βεγλερή που δεν καταστράφηκε είναι η σωζόμενη αλληλογραφία του με Ρώσους εκκλησιαστικούς και επιστημονικούς παράγοντες. Η αλληλογραφία αυτή αποτελεί πολύτιμη πηγή πληροφοριών για τις πολιτικές και εκκλησιαστικές εξελίξεις στην Κωνσταντινούπολη του προπερασμένου αιώνα.
Επί είκοσι χρόνια περίπου έστελνε στη Ρωσία εμπιστευτικές πληροφορίες που αφορούσαν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την κατάσταση των ορθόδοξων πληθυσμών και τις πολιτικές εξελίξεις στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Η κρυφή του δράση διαμόρφωσε τη ρωσική εκκλησιαστική πολιτική στην Ανατολή.
