Το Τσιτσερνακαμπέρντ είναι λόφος που βρίσκεται στο Ερεβάν, πρωτεύουσα της Αρμενίας. Εκτείνεται κατά μήκος του ποταμού Χραζντάν και στα ελληνικά σημαίνει Χελιδονόκαστρο. Πάνω στο λόφο είναι χτισμένο και το ομώνυμο Μνημείο της Γενοκτονίας των Αρμενίων.
Ο λόφος πήρε το όνομά του από τα χελιδόνια που φώλιαζαν εκεί παλιά, και σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση βοηθούσαν στο να επικοινωνεί ο θεός Βαχάγκν με τη θεά Αστγκίκ.
Τα έργα για την ανέγερση του Μνημείου ξεκίνησαν το 1966 και ολοκληρώθηκαν το 1968, όταν η Αρμενία ήτανε ακόμα μέλος της τότε Σοβιετικής Ένωσης. Το σχεδίασαν οι αρχιτέκτονες Α. Ταρχανιάν και Σ. Καλασιάν. Κάθε χρόνο στις 24 Απριλίου, εκατοντάδες χιλιάδες Αρμένιοι και ξένοι επισκέπτες καταθέτουν στεφάνια στην άσβεστη φλόγα που καίει στο κέντρο του Μνημείου και αποτίουν φόρο τιμής στα θύματα της Γενοκτονίας.
Ζωντανή μετάδοση από το σημερινό προσκύνημα στο Τσιτσερνακαμπέρντ
Το Μνημείο αποτελείται από μια στήλη ύψους 44 μέτρων που συμβολίζει την αναγέννηση των Αρμενίων. Λίγο πιο πέρα ανυψώνονται οι 12 λίθινες πλάκες κυκλικά τοποθετημένες και γερμένες ελαφρώς προς τα εμπρός, οι οποίες συμβολίζουν τις 12 επαρχίες της Δυτικής Αρμενίας (που ήτανε κατοικημένες κυρίως από Αρμένιους), οι οποίες τώρα βρίσκονται στην Τουρκία.
Οι πλάκες είναι χωρισμένες η μία από την άλλη από στενές σκάλες που οδηγούν στην άσβεστη φλόγα που καίει μέσα σε έναν μικρότερο ομόκεντρο κύκλο.
Το Μνημείο περιβάλλεται από ένα μεγάλο πάρκο, στο οποίο βρίσκεται ένα τείχος μήκους 100 μέτρων, πάνω στο οποίο είναι χαραγμένα τα ονόματα των πόλεων και χωριών που έπεσαν θύματα στις τουρκικές σφαγές.
Το 1995, στην 80ή επέτειο της Γενοκτονίας, άνοιξε τις πόρτες του το υπόγειο Μουσείο της Γενοκτονίας των Αρμενίων, όπου κανείς μπορεί να βρει πληροφορίες περί των γεγονότων του 1915, έγγραφα, φωτογραφίες Γερμανών φωτογράφων (π.χ. του Άρμιν Βέγκνερ). Το αρχείο διαθέτει έγγραφα ιστορικής αξίας και είναι ανοιχτό προς το κοινό για ξεναγήσεις.
Στο μικρό πάρκο που βρίσκεται κοντά, πρόεδροι, πρωθυπουργοί, αξιωματούχοι, διπλωμάτες, πολιτικοί και προσωπικότητες ξένων χωρών φυτεύουν δέντρα τιμώντας τη μνήμη των θυμάτων της Γενοκτονίας.
Το κτήριο είναι μοναδικού σχήματος και μορφής (σχεδιαστές είναι οι αρχιτέκτονες Καλασιάν, Ταρχανιάν, και ο γλύπτης Αρακελιάν) και είναι χτισμένο μέσα στην πλευρά του λόφου με θέα προς την κοιλάδα Αραράτ και το μεγαλοπρεπές όρος Αραράτ, ώστε να μην αποσπάται από την επιβλητική και μεγαλοπρεπή παρουσία του Μνημείου της Γενοκτονίας που είναι κοντά του.
