Ο μύθος λέει ότι με τη λύρα του έπαιξε την ομορφότερη μουσική «πνίγοντας» τα τραγούδια που έλεγαν οι Σειρήνες για να δελεάζουν τους ναυτικούς. Έτσι ο Ορφέας εξασφάλισε ένα ασφαλές πέρασμα για τον Ιάσονα και τους Αργοναύτες.
Το όνομα του μουσικού της αρχαιότητας που συνδέθηκε με την Αργοναυτική Εκστρατεία «δανείστηκε» πριν από δέκα χρόνια το μουσικό εργαστήρι που δημιουργήθηκε από τους «Ακρίτες του Πόντου» Σταυρούπολης, μια φιλόδοξη προσπάθεια με καλλιτεχνικό διευθυντή τον Γιώργο Πουλαντσακλή, ο οποίος μίλησε στο pontos-news.gr.
Σήμερα, το Εργαστήρι «Ορφέας» μπορεί να περηφανεύεται για 68 συναυλίες και αφιερώματα και για δεκάδες μαθητές που μυήθηκαν στην παραδοσιακή μουσική, ενώ θέτει τον πήχη ακόμα πιο ψηλά για την επόμενη δεκαετία.
Ποιος ήταν ο στόχος που είχατε θέσει ξεκινώντας δέκα χρόνια πριν; Πιστεύετε ότι τον έχετε πετύχει;
Όταν έγινε η πρόταση από τον πρώην πρόεδρο του Συλλόγου «Ακρίτες του Πόντου» Σταυρούπολης Παύλο Γαλεγαλίδη να αναλάβω το τμήμα εκμάθησης παραδοσιακών οργάνων κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι θα φτάσουμε σε μια γεμάτη πολιτιστική και μουσική διαδρομή.
Ξεκινήσαμε με μαθήματα ποντιακής λύρας και κεμανέ σε μαθητές κάθε ηλικίας έχοντας δίπλα μας καταξιωμένους δασκάλους της παραδοσιακής μουσικής. Επίσης, στο Εργαστήρι «Ορφέας» διδάσκονται κανονάκι, σαντούρι, ούτι και λαούτο.
Η διαδρομή μας περιλαμβάνει 68 συναυλίες και παραστάσεις με αφιερώματα σε μεγάλους καλλιτέχνες του Πόντου, σε τοπικά μουσικά ιδιώματα, σε μοναστήρια, στον Ακριτικό Κύκλο, στην ιδιαιτερότητα των μουσικών οργάνων του Πόντου, αλλά και ειδικά αφιερώματα στην ποντιακή λύρα και στον κεμανέ. Επίσης, «καλύψαμε» μουσικά τον ανατολικό και δυτικό Πόντο.
Ως εκ τούτου, νομίζω ότι ο πήχης μπήκε ψηλά, και συνεχίζουμε με ήσυχη συνείδηση ότι θέτουμε ένα λιθαράκι στη συνέχιση της παράδοσης του Πόντου. Άλλωστε, παράλληλα διοργανώσαμε διαλέξεις και φιλοξενήσαμε ομιλίες από λαογράφους, εκδότες και καθηγητές πανεπιστημίου, δίνοντας μία ακόμα πολιτιστική και λαογραφική διάσταση.
Πόσο μετρά το υποστηρικτικό περιβάλλον ενός σωματείου στην καλλιτεχνική δημιουργία;
Φιλοσοφία μας είναι ότι η συμμετοχή όλων είναι απαραίτητη και καταλυτική· μόνο όλοι μαζί μπορούμε να θέσουμε την πολιτιστική μας ταυτότητα σε ένα ψηλό σκαλί. Αυτό προσπαθήσαμε να εμφυσήσουμε σε όλους τους μαθητές, μουσικούς και συνεργάτες, την αξία της συλλογικής προσπάθειας.
Το εργαστήρι έχει λάβει πολλή αγάπη και σεβασμό από το σωματείο. Καμία διοίκηση δεν έβαλε εμπόδια στην ανάπτυξη των πολιτιστικών και μουσικών του δράσεων, αντιθέτως. Ο Παύλος Γαλεγαλίδης, ο Νίκος Σιδηρόπουλος και τώρα ο Κώστας Παπαδόπουλος στήριξαν και στηρίζουν το όραμά μας και εμείς τους εμπιστευόμαστε για να δημιουργήσουμε μαζί μία άλλη πολιτιστική και μουσική διαδρομή στο σύλλογο.
Θεωρώ ότι είναι μεγάλο ευτύχημα ενός μουσικού ή ενός καλλιτεχνικού διευθυντή να έχει τη διοίκηση με το μέρος του και αυτή με τη σειρά της να αφουγκράζεται τους στόχους που εκείνος θέτει.
Πόσοι μαθητές έχουν περάσει έως σήμερα από τον «Ορφέα»;
Κατά προσέγγιση είναι πάνω από 60 μαθητές, οι περισσότεροι στις τάξεις της ποντιακής λύρας και του κεμανέ. Ηλικιακό όριο δεν υπάρχει: από επτά ετών μέχρι συνταξιούχοι. Εμείς τους χωρίζουμε σε τμήματα ώστε να μπορέσουν όλοι να αναπτύξουν τη μουσικότητά τους. Μάλιστα, κάποιοι συνέχισαν τις σπουδές στη μουσική, σε πανεπιστήμια.
Μπορούμε να πούμε ότι η δουλειά που γίνεται στον «Ορφέα» πηγαίνει πιο κάτω από τη στείρα εκμάθηση; Τι είναι αυτό που εσείς θέλετε να εμφυσήσετε στη νέα γενιά καλλιτεχνών, είτε πρόκειται να ασχοληθούν με τη μουσική επαγγελματικά είτε όχι;
Μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι ναι, πηγαίνουμε πιο κάτω από τη στείρα μάθηση, η οποία δυστυχώς δημιουργεί έναν σολίστα μοναχικό, που προτάσσει την ατομικότητά του.
Εμείς προτάσσουμε τη συλλογικότητα, την κοινωνικότητα, την αγαστή συνεργασία και τη φιλία μεταξύ μουσικών και μαθητών. Θεωρώ ότι αυτά τα χαρακτηριστικά τα έχει ανάγκη η παραδοσιακή μας μουσική, όχι τον ατομισμό. Έχει άλλωστε αποδειχθεί περίτρανα ότι μεγάλα ταλέντα λόγω αυτής της ατομικότητας δημιούργησαν ένα περιβάλλον… παρεξηγήσιμο για τους ίδιους, δεν είχαν την πορεία που θα ήθελαν να έχουν.
Ποια συναυλία απ’ όλες ξεχωρίζετε και γιατί;
Ειλικρινά σας μιλώ, όλες συναυλίες, οι παραστάσεις και τα αφιερώματα είναι ξεχωριστά. Όλα τα αγαπώ διότι υπάρχει πολλή δουλειά από πίσω, με σοβαρότητα και πολύ ψάξιμο γύρω από τη θεματολογία.
Θα μπορούσα όμως να πω ότι ιδιαίτερη, λόγω της επετείου των 100 χρόνων από τη Γενοκτονία των Ποντίων, ήταν η συναυλία που δώσαμε στην Αίθουσα Τέχνης του Δήμου Κοζάνης, με ένα πολυμελές σχήμα του μουσικού εργαστηρίου και την ομάδα νέων, μαζί με τρεις ερμηνευτές και δύο μαθητές ΑμεΑ που έπαιξαν και τραγούδησαν.
Ποια είναι αυτή που δεν έχετε κάνει ακόμα και πώς τη φαντάζεστε;
Έχουμε πολλές συναυλίες στα σκαριά. Αλλά αυτό που είναι όνειρο δικό μου, όπως και κάθε μουσικού, είναι οι παραστάσεις-αφιερώματα να γίνουν σε χώρους που τους αρμόζει, όπως το Μέγαρο Μουσικής στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα.
Ποια είναι η άποψή σας για το μέλλον της παραδοσιακής ποντιακής μουσικής;
Είμαι αισιόδοξος. Θεωρώ ότι βρισκόμαστε σε ένα πολύ σωστό δρόμο διότι την τελευταία δεκαπενταετία έγινε πολύ σωστή δουλειά και από τους συλλόγους και από ανθρώπους του πολιτισμού, λαογράφους, εκδότες, στιχουργούς, ποιητές, συγγραφείς, μουσικούς.
Όλοι συνετέλεσαν ώστε να αναδειχθεί με τον καλύτερο τρόπο ό,τι μας έχει έρθει μεταπολεμικά. Η ποντιακή μουσική είναι σε πολύ ψηλό σκαλί και θα συνεχίσει να βρίσκεται εκεί, έχοντας βέβαια δίπλα της θεσμικούς παράγοντες της ποντιακής κουλτούρας.
Γεωργία Βορύλλα
