Η πρώτη φωτογραφία από μια μαύρη τρύπα, από το τηλεσκόπιο EHT

Ιστορία έγραψαν οι επιστήμονες του διεθνούς τηλεσκοπίου Event Horizon Telescope-EHT, οι οποίοι ανακοίνωσαν ότι «φωτογράφησαν» για πρώτη φορά τη μεγάλη μαύρη τρύπα που υπάρχει στο κέντρο του γιγάντιου γαλαξία Messier 87 (Μ87). Για την ακρίβεια, φωτογράφησαν τη «σκιά» που ρίχνει στο φωτεινό υπόβαθρο των αερίων που στροβιλίζονται γύρω της, αφού είναι αδύνατο να δει κανείς τι πραγματικά υπάρχει στο εσωτερικό της, καθώς από αυτήν δεν μπορεί να δραπετεύσει τίποτα, ούτε καν το φως.

Οι αστρονόμοι έχουν επιτέλους μια -έστω μικρή και θολή- εικόνα του περιβάλλοντος, του λεγόμενου «ορίζοντα γεγονότων» της μαύρης τρύπας, δηλαδή της συνοριακής περιοχής πέρα από την οποία δεν υπάρχει σημείο επιστροφής.

Μέχρι σήμερα η ύπαρξη των μαύρων οπών τεκμαιρόταν έμμεσα από τις βαρυτικές και άλλες επιδράσεις που ασκούν στο περιβάλλον τους, αλλά ποτέ κανείς δεν είχε «δει» τι υπάρχει γύρω από μια μαύρη τρύπα. Περιβαλλόμενες από στροβιλιζόμενα καυτά νέφη σκόνης και αερίων, οι μαύρες τρύπες εκπέμπουν ισχυρή ακτινοβολία και προδίδουν έμμεσα την ύπαρξή τους, αλλά το εσωτερικό τους δεν είναι δυνατό να φωτογραφηθεί, αφού είναι… κατάμαυρο.

Η ανακοίνωση για τη φωτογράφηση έγινε με έξι ταυτόχρονες συνεντεύξεις σε ισάριθμες πόλεις: Στην Ουάσιγκτον (από το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών NSF), στις Βρυξέλλες (από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη συμμετοχή του Ευρωπαίου Επιτρόπου για την Έρευνα-Επιστήμη-Καινοτομία Κάρλος Μοέδας), στη Σαγκάη, στην Ταϊπέι, στο Σαντιάγο της Χιλής και στο Τόκιο.

Το τηλεσκόπιο ΕΗΤ, που άρχισε να δημιουργείται το 2012, αποτελείται από ένα ευρύ δίκτυο οκτώ διάσπαρτων και συντονισμένων μεταξύ τους ραδιοτηλεσκοπίων σε διάφορα μέρη του κόσμου, που μέσω της διασύνδεσής τους -με τη βοήθεια της συμβολομετρίας και ενός υπερυπολογιστή- δημιουργούν ένα ενιαίο τεράστιο εικονικό τηλεσκόπιο με μέγεθος σχεδόν όσο η Γη, το οποίο καταγράφει τις ακτινοβολίες ραδιοκυμάτων που εκπέμπονται από μια μαύρη τρύπα. Έτσι, δημιουργείται αρκετή δυνατότητα μεγέθυνσης, ώστε να απεικονιστεί η περιοχή γύρω από μια μαύρη τρύπα.

Επιβεβαιώθηκε η γενική θεωρία της σχετικότητας
Η πρώτη εικόνα μιας μαύρης τρύπας που ελήφθη από το τηλεσκόπιο «Event Horizon Telescope-ΕΗΤ» χαιρετίστηκε σε όλο τον κόσμο ως μια σημαντική ανακάλυψη, που παρέχει οπτική πλέον απόδειξη για την ύπαρξη των μαύρων οπών, ενώ παράλληλα επιβεβαιώνει τις προβλέψεις της γενικής θεωρίας της σχετικότητας του Αϊνστάιν και ανοίγει νέες προοπτικές για την έρευνα στο σύμπαν. Στο κοσμοϊστορικό διεθνές εγχείρημα συμμετείχαν περισσότεροι από 200 ερευνητές από την Ευρώπη, την Αμερική και την Ανατολική Ασία.

Σε συνέντευξη στις Βρυξέλλες, ο Επίτροπος αρμόδιος για την έρευνα, την επιστήμη και την καινοτομία Κάρλος Μοέδας, δήλωσε: «Η λογοτεχνία συχνά εμπνέει την επιστήμη και οι μαύρες τρύπες κεντρίζουν εδώ και χρόνια τα όνειρα και την περιέργειά μας. Σήμερα, χάρη στη συμβολή Ευρωπαίων επιστημόνων, η ύπαρξη μαύρων οπών δεν αποτελεί πλέον μια θεωρητική και μόνον έννοια. Αυτή η εκπληκτική ανακάλυψη αποδεικνύει και πάλι πως η από κοινού καταβολή προσπάθειας με εταίρους σε παγκόσμιο επίπεδο μπορεί να οδηγήσει στην επίτευξη του αδιανόητου και στη διεύρυνση του ορίζοντα των γνώσεών μας».

• Με πληροφορίες από BBC, ΑΠΕ-ΜΠΕ.