Ένα ανθρώπινο δημιούργημα ετοιμάζεται να φτάσει εκεί όπου δεν έχει φτάσει ποτέ κανένα άλλο. Στις 18 Νοεμβρίου, στις 12:16:07 ώρα Ελλάδας, το διαστημικό σκάφος Voyager 1 της NASA θα βρεθεί σε απόσταση περίπου 26 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη. Από εκείνο το σημείο, ένα σήμα του θα χρειάζεται ακριβώς 24 ώρες για να φτάσει στον πλανήτη μας.
Θα είναι το πρώτο ανθρώπινο κατασκεύασμα που θα φτάσει σε απόσταση μίας ημέρας φωτός, προσθέτοντας ακόμη ένα ιστορικό επίτευγμα στην αποστολή, λίγο πριν συμπληρώσει μισό αιώνα ζωής.
Τα δίδυμα Voyager 1 και Voyager 2 εκτοξεύθηκαν το 1977, με διαφορά λίγων εβδομάδων, και εξερεύνησαν τους γιγάντιους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος. Το Voyager 1 πέρασε στον διαστρικό χώρο το 2012 και το Voyager 2 το 2018, συνεχίζοντας την εξερεύνηση περιοχών όπου δεν έχει φτάσει άλλη διαστημική αποστολή.
«Το Voyager είναι το πιο μακρινό αντικείμενο της ανθρωπότητας και το μήνυμά μας προς τον Γαλαξία. Μεταφέρει και τον χρυσό δίσκο, με πληροφορίες για το τι είναι η ανθρωπότητα και από πού προήλθε», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Σταμάτης Κριμιζής. Ο Έλληνας επιστήμονας είναι από τους πρωτεργάτες της ιστορικής αποστολής.
Ο Σταμάτης Κριμιζής και η αποστολή που κανείς δεν περίμενε να κρατήσει 49 χρόνια
Ο Σταμάτης Κριμιζής εντάχθηκε το 1971 στην επιστημονική ομάδα του προγράμματος, ο νεότερος σε ηλικία επιστήμονάς της. Τότε ονομαζόταν Mariner Jupiter Saturn 1977, πριν μετονομαστεί σε Voyager λίγο πριν από τις εκτοξεύσεις.
Σήμερα, όπως αναφέρει, είναι ο μοναδικός εν ζωή από την αρχική ομάδα.
«Το να είσαι μέλος εκείνης της ομάδας είναι συγκινητικό», λέει, θυμίζοντας ότι ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε αποστολή διάρκειας μόλις τεσσάρων ετών.
«Δεν φανταζόμασταν ότι θα διαρκέσει τόσο πολύ», παραδέχεται, κάνοντας λόγο για «φοβερές μάχες» προκειμένου να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση για την εξερεύνηση των εξωτερικών πλανητών και, στη συνέχεια, του διαστρικού χώρου.
«Για μένα, η σημαντικότερη κατάκτηση των αποστολών Voyager είναι ότι περάσαμε από το Ηλιακό μας σύστημα στον Γαλαξία για πρώτη φορά και αυτό δεν πρόκειται να ξαναγίνει για πολλά χρόνια», υπογραμμίζει.
No other traveler has ever journeyed so far from home.
Voyager 1 is about to become the first human-made object to reach a distance of one light-day from Earth, or about 16 billion miles. ½ https://t.co/uETo8DHUF1
— NASA Solar System (@NASASolarSystem) November 10, 2026
Με αφορμή το ιστορικό ορόσημο, το Κέντρο Διαστημικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΚΕΔΕΤ) της Ακαδημίας Αθηνών, μέσω του οποίου συμμετέχει η Ελλάδα στην αποστολή, και ο Σταμάτης Κριμιζής, πρώην πρόεδρος της Ακαδημίας, διοργάνωσαν χθες ειδική ημερίδα, με τη συμμετοχή διακεκριμένων επιστημόνων της NASA.
Οι ανακαλύψεις που άλλαξαν όσα γνωρίζουμε για το Διάστημα
Ο Λέναρντ Φισκ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και πρώην αναπληρωτής διοικητής της NASA, αναφέρθηκε σε απρόβλεπτα γεγονότα που συνέβαλαν στην επιβίωση της αποστολής.
Το 1989, όταν το Voyager 2 έφτασε στον Ποσειδώνα, ολοκληρώνοντας την εξερεύνηση των τεσσάρων γιγάντιων πλανητών, το πρόγραμμα κινδύνευε να τερματιστεί. Ο ίδιος φρόντισε να μεταφερθούν η ευθύνη και η χρηματοδότησή του στο Τμήμα Ηλιακής και Διαστημικής Φυσικής, το οποίο επανασύστησε.
Ο Ραλφ ΜακΝατ, επικεφαλής των Επιστημών του Διαστήματος στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, υπενθύμισε τις σπουδαιότερες ανακαλύψεις των Voyager:
• Τη μοναδική μέχρι σήμερα κοντινή εξερεύνηση του Ουρανού και του Ποσειδώνα.
• Τον εντοπισμό δακτυλίων γύρω από τον Δία, τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα, αλλά και ακτινωτών σχηματισμών στους δακτυλίους του Κρόνου.
• Την ανακάλυψη θείου και ενεργών ηφαιστείων στην Ιώ, δορυφόρο του Δία.
• Τον εντοπισμό θερμοπιδάκων πάγου και ηφαιστειακής δραστηριότητας στον Τρίτωνα, δορυφόρο του Ποσειδώνα.
• Τη μελέτη των μαγνητικών πεδίων, των μαγνητοσφαιρών και των ζωνών ακτινοβολίας του Ουρανού και του Ποσειδώνα.
«Και τέλος, είδαμε τα όρια της ηλιόσφαιρας», τόνισε.
Για τον Κωνσταντίνο Διαλυνά, διευθυντή του ΚΕΔΕΤ, η διέλευση των διαστημοπλοίων από την ηλιόπαυση, το εξωτερικό όριο της ηλιόσφαιρας, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κατακτήσεις.
Το ακριβές όριο εξακολουθεί, ωστόσο, να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης. Ορισμένοι ερευνητές, μεταξύ των οποίων ο Λέναρντ Φισκ, αμφισβητούν ότι τα σκάφη έχουν πράγματι περάσει την ηλιόπαυση.
«Ακόμα δεν έχουμε επιλύσει αυτή τη διαφωνία και υπάρχουν θέματα για να συζητήσουμε. Αυτό είναι επιστήμη, θέτουμε ερωτήματα, τα συζητάμε και διαφωνούμε», επισήμανε ο Κωνσταντίνος Διαλυνάς.
Όπως εξήγησε παραστατικά, τα Voyager συνέβαλαν στο να γίνει καθαρότερη μια μέχρι τότε θολή εικόνα της ηλιόσφαιρας, αφήνοντας παράλληλα νέα ερωτήματα προς διερεύνηση.
Μια φωτεινή αλυσίδα από τη Γη μέχρι τα άστρα
Στο μεταξύ, η NASA καλεί ολόκληρο τον πλανήτη να γιορτάσει το ιστορικό ορόσημο με έναν ιδιαίτερα συμβολικό τρόπο: υψώνοντας χιλιάδες φωτεινά σήματα προς τον ουρανό, σαν έναν κοινό χαιρετισμό στο πιο μακρινό ανθρώπινο δημιούργημα.
Την Τρίτη 17 Νοεμβρίου, μετά τη δύση του ηλίου, άνθρωποι από κάθε γωνιά της Γης καλούνται να συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία «Shine Bright for Voyager’s Light-Day» («Λάμψε για την ημέρα φωτός του Voyager»).
Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας φακός, το φως ενός κινητού τηλεφώνου, ένα ποδηλατικό φανάρι ή οποιαδήποτε άλλη μικρή φωτεινή πηγή.
Οι συμμετέχοντες μπορούν να στείλουν συμβολικά προς τον ουρανό τα γράμματα VGR, το διακριτικό της αποστολής Voyager, σε κώδικα Μορς. Η NASA δημιούργησε μάλιστα ειδική εφαρμογή που αναβοσβήνει αυτόματα το φως της οθόνης του κινητού ή του τάμπλετ, σχηματίζοντας το μήνυμα.
Όσοι συμμετάσχουν ενθαρρύνονται να φωτογραφίσουν ή να βιντεοσκοπήσουν τον φωτεινό χαιρετισμό τους και να τον μοιραστούν στα κοινωνικά δίκτυα, με αναφορά στον επίσημο λογαριασμό @NASA.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια συμβολική αλυσίδα φωτός γύρω από τη Γη, τιμώντας ένα ταξίδι που ξεκίνησε πριν από σχεδόν 50 χρόνια.
Η ενέργεια τελειώνει – Η μάχη για να συνεχιστεί το ταξίδι
Παρά τα ιστορικά επιτεύγματα, τα δύο διαστημόπλοια πλησιάζουν στα όρια των ενεργειακών τους δυνατοτήτων.
Η Νίκι Φοξ, αναπληρώτρια διοικήτρια στη Διεύθυνση Επιστημονικών Αποστολών της NASA, χαρακτήρισε «θαύμα» το γεγονός ότι τεχνολογία σχεδιασμένη πριν από σχεδόν 60 χρόνια εξακολουθεί να λειτουργεί σε τόσο ακραίες συνθήκες.
Εξήρε τη δημιουργικότητα των μηχανικών, υπενθυμίζοντας την επιχείρηση «Big Bang», με την οποία πραγματοποιήθηκε επανεκκίνηση συστημάτων ώστε να παραταθεί η λειτουργία των σκαφών.
Η εξοικονόμηση ενέργειας είναι πλέον κρίσιμη, καθώς τα αποθέματα εξαντλούνται και η αποστολή δεν αναμένεται να συνεχιστεί επ’ αόριστον.
Η ίδια επισήμανε ότι τα Voyager ανοίγουν το δρόμο για το Interstellar Probe, μια μελλοντική αποστολή στον διαστρικό χώρο. Ακόμη και με τις νέες τεχνολογίες, εκτίμησε ότι το συντομότερο πιθανό ταξίδι μέχρι εκεί θα απαιτούσε περίπου 30-35 χρόνια.
Ο Τόμας Ζουρμπούχεν, καθηγητής στο ETH της Ζυρίχης, πρώην επικεφαλής της επιστημονικής διεύθυνσης της NASA και υπεύθυνος για σημαντικές αποστολές, μεταξύ των οποίων το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, υπογράμμισε τη μοναδικότητα του εγχειρήματος.
Σχεδόν τα πάντα στο Voyager, εξήγησε, ήταν πρωτοποριακά: η διάρκειά του, οι τεχνολογίες και οι τρόποι αξιοποίησής τους. «Σε όλα όσα εστιάζουμε αυτή τη στιγμή ξεκινούν από το Voyager», ανέφερε χαρακτηριστικά.
