Τα αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα, οι γιγαντιαίες δασικές πυρκαγιές και οι εκλύσεις αερίων από την ανθρώπινη δραστηριότητα εξέθεσαν φέτος πάνω από το 34% του παγκόσμιου πληθυσμού σε επικίνδυνα υψηλά επίπεδα μόλυνσης από όζον στην επιφάνεια της Γης. Σύμφωνα με νέα έκθεση της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus, η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει δραματικά την ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε.
Η ανάλυση της Υπηρεσίας Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας (CAMS) της Ευρωπαϊκής Ένωσης δείχνει ότι η Ασία ήταν η περιοχή που επλήγη περισσότερο, καθώς το 53% του πληθυσμού της εκτέθηκε σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα μόλυνσης κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026. Παράλληλα, στη Βόρεια Αμερική τα δύο τρίτα του πληθυσμού αναγκάστηκαν να αναπνέουν αέρα ποιότητας κακής έως πολύ κακής, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρώπη ανήλθε στο 45%.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, μόλις το 5% των ανθρώπων βρέθηκε σε περιοχές με καλά επίπεδα όζοντος και ένα 15% με αποδεκτά.
Αντίθετα, πάνω από το 34% του πληθυσμού εκτέθηκε σε εξαιρετικά κακή ποιότητα αέρα και το 17% σε πολύ κακή, βάσει των στοιχείων που συγκεντρώθηκαν από δορυφορικές και επίγειες παρατηρήσεις σε συνδυασμό με ατμοσφαιρικά μοντέλα.
Το όζον σχηματίζεται στην επιφάνεια της Γης μέσω χημικών αντιδράσεων υπό την επίδραση της υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας. Κύριοι υπαίτιοι είναι τα οξείδια του αζώτου, που προέρχονται από την οδική και θαλάσσια κυκλοφορία, τη βιομηχανία και τις πυρκαγιές, καθώς και οι πτητικές οργανικές ενώσεις από την καύση ορυκτών καυσίμων. Οι φετινές θερμοκρασίες-ρεκόρ και οι εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική τροφοδότησαν το φαινόμενο, διασπείροντας τους ρύπους μακριά από τις αρχικές εστίες τους.
Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία είναι σοβαρές, καθώς το όζον διεισδύει βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα, προκαλώντας βήχα, κάψιμο στα μάτια, διακοπή της αναπνοής και επιδείνωση παθήσεων όπως το άσθμα.
Ο Ίαν Μάρναν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος υπογράμμισε ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση προκαλεί περίπου 180.000 πρόωρους θανάτους ετησίως, με τους 60.000 από αυτούς να αποδίδονται απευθείας στο όζον.
Όπως επισήμανε η διευθύντρια της CAMS, Λοράν Ρουίγ, η μόλυνση μεταφέρεται σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων διασχίζοντας ηπείρους και ωκεανούς, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζεται η ποιότητα του αέρα πολύ μακριά από την πηγή εκπομπής. Παρά τις βελτιώσεις που έχουν σημειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες σε άλλους ρύπους, ιδίως στην Ευρώπη, η υπηρεσία Copernicus τονίζει ότι το όζον παραμένει μια ιδιαίτερα σύνθετη παγκόσμια πρόκληση και ένας μείζων κίνδυνος για τη δημόσια υγεία και τα οικοσυστήματα.
