Στο επίκεντρο της έρευνας για τις συνθήκες θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη έχει βρεθεί η πλασμαφαίρεση, μια εξειδικευμένη ιατρική διαδικασία που εφαρμόζεται σε συγκεκριμένες και συχνά σοβαρές παθήσεις.
Μέχρι στιγμής δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν η διαδικασία πραγματοποιήθηκε στον 54χρονο τραγουδιστή ούτε εάν μπορεί να συνδέεται με την καρδιακή ανακοπή που υπέστη.
Τις απαντήσεις για τη συγκεκριμένη υπόθεση αναμένεται να δώσουν η αστυνομική και η ιατροδικαστική έρευνα.
Με αφορμή το αυξημένο ενδιαφέρον, ο αιματολόγος Κωνσταντίνος Γιάννακας και ο καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας και Αιματολογίας Θάνος Δημόπουλος, γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ στο νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», εξηγούν τι ακριβώς είναι η πλασμαφαίρεση.
Τι συμβαίνει στο αίμα
Το πλάσμα είναι το υγρό μέρος του αίματος, μέσα στο οποίο κυκλοφορούν πρωτεΐνες, αντισώματα και άλλες ουσίες.
Κατά την πλασμαφαίρεση, το αίμα περνά από ειδικό μηχάνημα που διαχωρίζει και αφαιρεί το πλάσμα.
Τα υπόλοιπα συστατικά του αίματος –τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια– επιστρέφουν στον οργανισμό.
Το πλάσμα που αφαιρείται αντικαθίσταται με ειδικό υγρό, συνήθως αλβουμίνη και φυσιολογικό ορό ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, πλάσμα δότη.
Στόχος είναι να απομακρυνθούν γρήγορα από την κυκλοφορία βλαβερά αντισώματα, παθολογικές πρωτεΐνες, τοξίνες ή άλλοι παράγοντες που επιβαρύνουν τον οργανισμό.
Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται
Η πλασμαφαίρεση δεν αποτελεί θεραπεία για κάθε ασθένεια. Οι διεθνείς οδηγίες περιλαμβάνουν πολλές διαφορετικές ενδείξεις, οι οποίες όμως δεν έχουν όλες την ίδια βαρύτητα: σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεί βασική θεραπεία, ενώ σε άλλες χρησιμοποιείται συμπληρωματικά ή μόνο ύστερα από εξατομικευμένη απόφαση.
Ενδεικτικά εφαρμόζεται:
• Σε σοβαρά αιματολογικά νοσήματα, όπως η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα και το σύνδρομο υπεργλοιότητας.
• Σε νευρολογικές παθήσεις, όπως η μυασθενική κρίση και το σύνδρομο Guillain-Barré.
• Σε ορισμένες σοβαρές αγγειίτιδες και παθήσεις των νεφρών.
• Σε επιλεγμένες περιπτώσεις πριν ή μετά από μεταμόσχευση.
• Σε οξεία ηπατική ανεπάρκεια και σε ορισμένες βαριές διαταραχές των λιπιδίων.
Η απόφαση λαμβάνεται ανάλογα με τη νόσο, την κατάσταση του ασθενούς και το πόσο άμεσα πρέπει να απομακρυνθούν οι επιβλαβείς ουσίες από το αίμα.
Πώς πραγματοποιείται
Η σύνδεση του ασθενούς με το μηχάνημα γίνεται μέσω φλεβικών καθετήρων. Όταν η πρόσβαση στις φλέβες είναι δύσκολη ή απαιτούνται επαναλαμβανόμενες συνεδρίες, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κεντρικός φλεβικός καθετήρας.
Μία συνεδρία διαρκεί συνήθως από μιάμιση έως τρεις ώρες, ενώ ο αριθμός και η συχνότητά τους εξαρτώνται από την πάθηση.
Σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας παρακολουθούνται η αρτηριακή πίεση, ο καρδιακός ρυθμός, το οξυγόνο και η γενικότερη κατάσταση του ασθενούς.
Οι απαραίτητες προϋποθέσεις ασφαλείας
Η πλασμαφαίρεση θεωρείται γενικά ασφαλής όταν πραγματοποιείται με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Επειδή, όμως, το αίμα κυκλοφορεί έξω από το σώμα μέσω ειδικού μηχανήματος, απαιτείται αυστηρή παρακολούθηση.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, πρέπει να εξασφαλίζονται:
• Οργανωμένη μονάδα με κατάλληλο εξοπλισμό.
• Εξειδικευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό.
• Πλήρης έλεγχος του ασθενούς πριν από τη συνεδρία.
• Συνεχής παρακολούθηση της πίεσης, του καρδιακού ρυθμού και του οξυγόνου.
• Δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης οποιασδήποτε επιπλοκής.
• Στείρες συνθήκες κατά την τοποθέτηση και διαχείριση των καθετήρων.
• Πλήρης ενημέρωση και συγκατάθεση του ασθενούς.
Οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες
Οι συχνότερες αντιδράσεις είναι συνήθως παροδικές:
• Μυρμηγκιάσματα ή μυϊκές κράμπες λόγω πτώσης του ασβεστίου.
• Πτώση της αρτηριακής πίεσης.
• Κόπωση μετά τη συνεδρία.
• Μελανιά ή αιμάτωμα στο σημείο όπου τοποθετήθηκε ο καθετήρας.
Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστούν σοβαρότερες επιπλοκές, όπως αλλεργική αντίδραση, λοίμωξη, αιμορραγία ή διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.
Επειδή μαζί με το πλάσμα αφαιρούνται και ουσίες που συμβάλλουν στην άμυνα του οργανισμού και στην πήξη του αίματος, οι γιατροί πρέπει να παρακολουθούν τον κίνδυνο λοιμώξεων και αιμορραγίας.
Γιατί παραμένει σημαντική θεραπεία
Το βασικό πλεονέκτημα της πλασμαφαίρεσης είναι ότι μπορεί να δράσει μέσα σε λίγες ώρες, απομακρύνοντας από το αίμα ουσίες που απειλούν άμεσα την υγεία του ασθενούς.
Γι’ αυτό εξακολουθεί να έχει καθοριστικό ρόλο σε ορισμένες επείγουσες καταστάσεις, ακόμη και στην εποχή των σύγχρονων φαρμάκων και των στοχευμένων θεραπειών.
Να σημειωθεί ότι παραπάνω πληροφορίες αφορούν γενικά την ιατρική διαδικασία. Δεν απαντούν στο εάν η πλασμαφαίρεση πραγματοποιήθηκε στον Γιώργο Μαζωνάκη ή εάν υπήρξε οποιαδήποτε σύνδεση με το θάνατό του.
