Νέες θεραπείες, στενότερη παρακολούθηση και καλύτερη ενημέρωση των ασθενών αλλάζουν την αντιμετώπιση της καρδιακής ανεπάρκειας. Τα φάρμακα για την παχυσαρκία αποκτούν θέση και στην καρδιολογία, ο οικογενειακός γιατρός αναδεικνύεται σε κρίσιμο κρίκο της φροντίδας και ο ίδιος ο ασθενής αναλαμβάνει ενεργότερο ρόλο στη διαχείριση της νόσου του.
Τις σημαντικότερες εξελίξεις παρουσιάζει η Χριστίνα Χρυσοχόου, επίκουρη καθηγήτρια Καρδιολογίας και Καρδιακής Ανεπάρκειας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και υπεύθυνη της Μονάδας Καρδιακής Ανεπάρκειας του Ιπποκράτειου, μιλώντας στο Πρακτορείο FM του ΑΠΕ-ΜΠΕ και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 Μυστικά Υγείας».
Ποιοι ασθενείς μπορούν να ωφεληθούν από τα φάρμακα της παχυσαρκίας
Η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη, από τους κύριους εκπροσώπους των νεότερων φαρμάκων για την παχυσαρκία, φαίνεται να ξεπερνούν τα όρια της αντιμετώπισης του σακχαρώδους διαβήτη και της απώλειας βάρους.
Όπως εξηγεί η Χριστίνα Χρυσοχόου, οι μελέτες των τελευταίων ετών δείχνουν ότι αποκτούν σημαντικό ρόλο στο ευρύτερο καρδιομεταβολικό σύνδρομο, ιδιαίτερα σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης.
Η ίδια περιγράφει τη συγκεκριμένη κατηγορία ως ασθενείς που έχουν:
• Κλάσμα εξώθησης της καρδιάς πάνω από 50%, οι οποίοι αποτελούν μεγάλο ποσοστό των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια.
• Παράλληλα, καρδιομεταβολικό σύνδρομο.
• Δείκτη μάζας σώματος πάνω από 30.
«Οι νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες δίνουν ισχυρή ένδειξη στα φάρμακα αυτά για τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου, τη βελτίωση της πορείας της καρδιακής ανεπάρκειας και των επανεισαγωγών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν ενδείξεις και για μείωση της θνητότητας», αναφέρει.
Σύμφωνα με την καθηγήτρια, τα οφέλη φαίνεται να επεκτείνονται πέρα από την απώλεια βάρους: «Φαίνεται ότι βελτιώνουν τη λειτουργία των αγγείων βελτιώνοντας με αυτόν τον τρόπο την καρδιακή παροχή και την ποιότητα ζωής αυτών των ασθενών, πέρα από την απώλεια του σωματικού βάρους».
Τι πρέπει να ελέγχεται πριν από τη χορήγηση
Η χορήγηση των φαρμάκων για την παχυσαρκία απαιτεί προσεκτική και εξατομικευμένη αξιολόγηση. Ο γιατρός χρειάζεται να λάβει πλήρες ιστορικό και να ελέγξει τις συνοσηρότητες που ενδεχομένως να αποκλείουν τη θεραπεία. Σημαντικό ρόλο έχει επίσης το ψυχολογικό προφίλ του ασθενούς.
Το ζητούμενο, όπως τονίζει η Χριστίνα Χρυσοχόου, είναι η περίοδος της θεραπείας να αξιοποιηθεί για αλλαγές στη διατροφή και στην άσκηση, ώστε η αντιμετώπιση να μην περιοριστεί σε μια προσωρινή απώλεια βάρους.
«Ο ασθενής θα πρέπει να αξιοποιεί την περίοδο κατά την οποία μειώνεται η πείνα και το βάρος, ώστε να εκπαιδευτεί σε έναν πιο υγιεινό τρόπο διατροφής και άσκησης. Η διακοπή της θεραπείας συχνά συνοδεύεται από επαναφορά της πείνας και του βάρους, γι’ αυτό και η αλλαγή συμπεριφοράς αποτελεί κρίσιμο μέρος της συνολικής αντιμετώπισης».
Πώς βοηθά ο οικογενειακός γιατρός
Ο οικογενειακός γιατρός έχει ουσιαστικό ρόλο τόσο στην έγκαιρη διάγνωση όσο και στην παρακολούθηση του ασθενούς με καρδιακή ανεπάρκεια. Η σημασία του είναι ακόμη μεγαλύτερη στην περιφέρεια και ιδιαίτερα στα νησιά, όπου μπορεί να είναι ο μόνος γιατρός που βλέπει συστηματικά ο ασθενής.
Σύμφωνα με την επίκουρη καθηγήτρια, οι οικογενειακοί γιατροί έχουν εκπαιδευτεί ώστε να αναγνωρίζουν συμπτώματα, κλινικά ή εργαστηριακά ευρήματα που μπορεί να παραπέμπουν σε καρδιακή ανεπάρκεια και να κατευθύνουν εγκαίρως τον ασθενή στην κατάλληλη εξειδικευμένη μονάδα.
Η συνεργασία αυτή αφορά και τα μεγάλα αστικά κέντρα. Εκεί, ο οικογενειακός γιατρός μπορεί να αποτελέσει το πρώτο σημείο επαφής, στο πλαίσιο της γενικότερης πρόληψης και παρακολούθησης της υγείας.
«Το μοντέλο που προωθείται είναι αυτό της στενότερης διασύνδεσης των οικογενειακών γιατρών με τα νοσοκομεία και τις μονάδες καρδιακής ανεπάρκειας. Με αυτόν τον τρόπο, ο ασθενής μπορεί να παρακολουθείται σε τακτική βάση από τον οικογενειακό του γιατρό, ενώ παράλληλα να υπάρχει συμβουλευτική και εξειδικευμένη παρακολούθηση από τη μονάδα καρδιακής ανεπάρκειας», εξηγεί.
Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ίδιος ο ασθενής
Μια σημαντική αλλαγή είναι ότι η ενημέρωση για τις κατευθυντήριες οδηγίες απευθύνεται πλέον και στους ασθενείς. Η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία έχει δημιουργήσει ειδικό εκπαιδευτικό υλικό, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ενεργότερα στη φροντίδα τους.
Όπως εξηγεί η Χριστίνα Χρυσοχόου, στόχος είναι ο ασθενής:
• Να κατανοεί τη νόσο του και να αναγνωρίζει τα συμπτώματά της.
• Να γνωρίζει ποια φάρμακα πρέπει να λαμβάνει και με ποιον τρόπο.
• Να είναι ενημερωμένος για τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.
• Να αναγνωρίζει εγκαίρως τα σημάδια επιδείνωσης.
«Η έγκαιρη αναγνώριση μιας αλλαγής στην κατάσταση του ασθενούς μπορεί να οδηγήσει σε άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα γιατρό και να αποτρέψει, σε ορισμένες περιπτώσεις, μια σοβαρότερη επιδείνωση και μια νοσηλεία», επισημαίνει.
Το εκπαιδευτικό υλικό έχει μεταφραστεί και στην Ελλάδα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με την προφορική ενημέρωση από τον γιατρό. Ιδιαίτερη ανάγκη για καλύτερη και πιο οργανωμένη ενημέρωση έχουν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ασθενείς, οι οποίοι συχνά αντιμετωπίζουν περισσότερες συνοσηρότητες και χρειάζονται συστηματικότερη υποστήριξη.
Πού να αναζητάτε αξιόπιστες πληροφορίες
Το διαδίκτυο μπορεί να προσφέρει χρήσιμη πληροφόρηση, σύμφωνα με την καθηγήτρια, όταν οι ασθενείς απευθύνονται σε αξιόπιστες πηγές: στους επίσημους ιστότοπους της Ελληνικής και της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας, στις μονάδες καρδιακής ανεπάρκειας και στους θεράποντες γιατρούς.
Για πρακτική ενημέρωση, είναι διαθέσιμη η ενότητα οδηγιών για ασθενείς της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας, καθώς και χρήσιμα έγγραφα της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας για την παρακολούθηση της καρδιακής ανεπάρκειας, όπως ημερολόγιο συμπτωμάτων και διάγραμμα φαρμάκων.
Η τελική αξιολόγηση κάθε πληροφορίας πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με τον γιατρό που παρακολουθεί τον ασθενή, υπογραμμίζει η Χριστίνα Χρυσοχόου.
