Οι αριθμοί αποτυπώνουν την έκταση μιας καταστροφής. Όμως, μερικές φορές μια ανθρώπινη φωνή αρκεί για να αποκαλύψει όσα δεν χωρούν στις στατιστικές.
Σήμερα, 7 Αυγούστου, οι ασσυριακές κοινότητες σε όλο τον κόσμο τιμούν τη μνήμη των θυμάτων της Γενοκτονίας των Ασσυρίων, γνωστής και ως Σέιφο ή Σάιφο – λέξη που σημαίνει «σπαθί».
Η ημερομηνία συνδέεται με τη σφαγή της Σιμέλε, η οποία άρχισε στις 7 Αυγούστου 1933 στο Ιράκ και καθιερώθηκε ως σημείο αναφοράς για τη συλλογική μνήμη του ασσυριακού λαού.
Πίσω από αυτήν τη μνήμη βρίσκεται και ένα σπάνιο ημερολόγιο, γραμμένο από τον Αμπέντ Μσίχο Νεμάν από το Καραμπάς, ιεροσπουδαστή στην ευρύτερη περιοχή του Τουρ Αμπντίν, στη νοτιοανατολική επικράτεια της σημερινής Τουρκίας.
Το χειρόγραφο, μία από τις λιγοστές σωζόμενες ασσυριακές πηγές αυτόπτη μάρτυρα, εκδόθηκε στα αγγλικά το 2021 με τον τίτλο Sayfo – An Account of the Assyrian Genocide, σε μετάφραση και επιστημονική επιμέλεια των Michael Abdalla και Łukasz Kiczko.
«Όσα είδα με τα μάτια μου»
Ο συγγραφέας εξηγεί εξαρχής γιατί άρχισε να κρατά σημειώσεις:
«Από το ξέσπασμα του πολέμου προσπαθούσα να καταγράφω τα γεγονότα που είδα με τα μάτια μου ή άκουσα από έμπιστους ανθρώπους που τα έζησαν».
Στο ημερολόγιο δεν καταγράφει μόνο τις προσωπικές εμπειρίες του. Συγκεντρώνει και καταθέσεις ανθρώπων που βρέθηκαν στο κέντρο των διωγμών.
Ανάμεσά τους είναι η μαρτυρία ενός εργάτη, επίσης ονόματι Αμπέντ Μσίχο, ο οποίος οδηγήθηκε στις 5 Μαρτίου 1915 σε καταναγκαστικά έργα για την κατασκευή του δρόμου προς το Χαλέπι.
Όπως αφηγήθηκε, η ομάδα αριθμούσε αρχικά περίπου 300 ανθρώπους. Καθημερινά έφθαναν δεκάδες ακόμη, ώσπου οι εργάτες έγιναν περίπου 1.100. Ανάμεσά τους βρίσκονταν και έφηβοι, οι οποίοι υποχρεώνονταν να μεταφέρουν βαριά φορτία κάτω από εξαντλητικές συνθήκες. Πολλοί δεν επέζησαν από την κακομεταχείριση, την πείνα και την εξάντληση.
Η κατάθεσή του αποτελεί μόνο ένα μικρό τμήμα του ημερολογίου. Στις υπόλοιπες σελίδες καταγράφονται εκτελέσεις, εκτοπίσεις και η καταστροφή χριστιανικών κοινοτήτων στην Άμιδα, στο Μαρντίν, στο Σιντζάρ και σε άλλες περιοχές της Μεσοποταμίας.
Δεν πρόκειται για ένα κείμενο γραμμένο δεκαετίες αργότερα. Είναι η προσπάθεια ενός ανθρώπου να διασώσει, ενώ τα γεγονότα ήταν ακόμη νωπά, όσα συνέβαιναν γύρω του και όσα του εμπιστεύονταν οι επιζώντες.
Οι λιγοστές φωνές που πρέπει να διασωθούν
Η έλλειψη ενός συστηματικού αρχείου ασσυριακών μαρτυριών παραμένει έως σήμερα ένα από τα μεγάλα κενά στην έρευνα της Γενοκτονίας.
Για την κάλυψή του, το Promise Armenian Institute του UCLA και το Assyrian Genocide Research Center – Seyfo Center ανακοίνωσαν το 2026 τη δημιουργία του Assyrian Genocide Oral History Project.
Στόχος είναι να εντοπιστούν και να ψηφιοποιηθούν οι σπάνιες συνεντεύξεις αυτοπτών μαρτύρων και επιζώντων που καταγράφηκαν τις τελευταίες δεκαετίες, να μεταφραστούν σε διάφορες γλώσσες και να δημιουργηθεί το πρώτο οργανωμένο ψηφιακό αρχείο προφορικής ιστορίας του Σέιφο.
