Καλοκαίρι στον Πόντο: Όταν οι αυλές γέμιζαν με πλεξούδες από αβλούκ’

Το διάστημα από τον Μάιο έως τα μέσα του καλοκαιριού ήταν περίοδος προετοιμασίας στα χωριά του Πόντου. Η φύση βρισκόταν στο απόγειό της και οι άνθρωποι γνώριζαν ότι η εποχική αφθονία έπρεπε να αξιοποιηθεί στο έπακρο, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες του νοικοκυριού τους κατά τους δύσκολους χειμερινούς μήνες.

Ανάμεσα στα χόρτα που μάζευαν οι γυναίκες από τις πλαγιές, τα λιβάδια και τις παρυφές των δασών ξεχώριζε το αβλούκ’, το γνωστό λάπατο. Ένα φυτό με πλατιά, μακριά φύλλα, που μπορεί να μην εντυπωσίαζε με την εμφάνισή του, είχε όμως σημαντική θέση στην καθημερινή διατροφή.

Σύμφωνα με την Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, οι Πόντιες νοικοκυρές το συνέλεγαν τον Μάιο και το έπλεκαν σε πλεξούδες, τις οποίες κρεμούσαν στη σκιά για να αποξηρανθούν. Με αυτόν τον τρόπο το διατηρούσαν για μήνες και μπορούσαν να το χρησιμοποιήσουν αργότερα, όταν οι καιρικές συνθήκες δεν επέτρεπαν πλέον τη συλλογή φρέσκων χορταρικών.

Η εικόνα των πλεξούδων που κρέμονταν στις αυλές, στα μπαλκόνια ή στα κατώγια των σπιτιών ήταν γνώριμη σε πολλά χωριά του Πόντου. Δεν επρόκειτο μόνο για έναν πρακτικό τρόπο συντήρησης τροφίμων, αλλά για μια διαδικασία που εντασσόταν στον ετήσιο κύκλο της ζωής, όπως η συγκομιδή των δημητριακών, το μάζεμα των φρούτων ή η προετοιμασία των αποθεμάτων για το χειμώνα.

Το αβλούκ’ (λάπαθο ή λάπατο, επιστημονικά Rumex, κοινώς αγριοσέσκουλο) το κατανάλωναν με διάφορους τρόπους. Άλλοτε σερβιριζόταν ως σαλάτα και άλλοτε μαγειρευόταν με ρύζι ή με πασκιτάν και σκόρδο, προσφέροντας ένα απλό αλλά θρεπτικό γεύμα.

Πίσω από αυτή τη φαινομενικά απλή πρακτική κρυβόταν μια βαθιά γνώση της φύσης και των εποχών. Οι γυναίκες ήξεραν πότε έπρεπε να κοπεί το χόρτο, πώς να δεθεί ώστε να αερίζεται σωστά και σε ποιο σημείο να αποξηρανθεί χωρίς να χάσει τα χαρακτηριστικά του. Η εμπειρία αυτή μεταδιδόταν από μητέρα σε κόρη και αποτελούσε πολύτιμο κομμάτι της καθημερινής ζωής.