Αν και βαθιά πιστοί χριστιανοί, οι Πόντιοι διατήρησαν με πάθος στις πατρογονικές τους εστίες έθιμα με αρχαίες καταβολές. Ένα από τα πιο ζωντανά και χαρακτηριστικά είναι οι Μωμόγεροι: αυτοσχέδιοι θίασοι που παντρεύουν στοιχεία του αρχαίου θεάτρου –το διθύραμβο– με το λαϊκό θέατρο δρόμου.
Το δρώμενο των Μωμόγερων αναβιώνει κυρίως το Δωδεκαήμερο μέχρι και σήμερα, όπου υπάρχουν ποντιακές κοινότητες.
Σχεδόν… φυσικός του χώρος, ωστόσο, θεωρείται η περιοχή της Κοζάνης. Εκεί «υπηρετείται» η παραλλαγή της Λιβεράς, η οποία έχει ενταχθεί στον κατάλογο της UNESCO για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά, επιβεβαιώνοντας τη σημασία και τη διαχρονικότητά της.
Ο φετινός κύκλος των εορταστικών εκδηλώσεων ανοίγει στην πόλη της Κοζάνης. Θίασοι από την Κοζάνη και την Πτολεμαΐδα θα παρουσιάσουν τα Μωμο’έρια στην κεντρική πλατεία της πόλης, υπό την αιγίδα του Δήμου Κοζάνης, την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου, στις 18:30.
Σε μια ανταλλαγή της… επίσκεψης, η ίδια εκδήλωση πραγματοποιηθεί και στην Πτολεμαΐδα, την Τρίτη 6 Ιανουαρίου, στο προαύλιο του 1ου Δημοτικού στις 5 το απόγευμα.
Φυσικά, στο πρόγραμμα φέτος είναι και τα ποντιοχώρια της περιοχής, όπου το έθιμο παραμένει βαθιά ριζωμένο στη συλλογική μνήμη και την τοπική ζωή.
• Στα Αλωνάκια, τα Μωμοέρια θα παρουσιαστούν στις 31 Δεκεμβρίου και 1 Ιανουαρίου 2026.
• Στο Πρωτοχώρι, οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν την 1η και 2 Ιανουαρίου.
• Στη Σκήτη, το δρώμενο θα αναβιώσει στις 27 και 28 Δεκεμβρίου.
• Ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίου Δημητρίου θα παρουσιάσει τα Μωμοέρια στις 25 και 26 Δεκεμβρίου, ενώ ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Ρυακίου την 1η Ιανουαρίου 2026.
Οι Μωμόγεροι στην Κοζάνη και στα ποντιοχώρια της δεν αποτελούν απλώς ένα εορταστικό θέαμα. Είναι μια ζωντανή πολιτιστική πράξη, ένα λαϊκό θέατρο που συνεχίζει να ενώνει γενιές και να μεταφέρει ρυθμό και συλλογικό βίωμα.
