Μια «προσωπική αναζήτηση της ταυτότητας», αλλά και «μια πρόσκληση σε ένα βαθιά συγκινητικό ταξίδι» είναι το βιβλίο «Ρίζα μ΄ και στερέα μ΄» της Τάνιας Λαζαρίδου στο οποίο εξιστορεί το ταξίδι που πραγματοποίησε στον Πόντο της σημερινής Τουρκίας, στα χώματα των προγόνων της.
Η παρουσίαση της έκδοσης πραγματοποιήθηκε στο Ηράκλειο Αττικής από την Αδελφότητα Προκοπιέων ο «Όσιος Ιωάννης ο Ρώσσος» Αθηνών – Πειραιώς – Περιχώρων με τη συμμετοχή του Συλλόγου Ποντίων Νέας Φιλαδέλφειας «Δημήτριος Υψηλάντης».
Το βιβλίο, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κυριακίδη», παρουσιάστηκε μέσα τις ομιλίες του ιστορικού και συγγραφέα δρ. Βλάση Αγτζίδη και της καθηγήτριας κοινωνιολογίας Γεωργίας Λαγουμτζή, ενώ αποσπάσματα διάβασαν η ίδια η συγγραφέας, καθώς και η συνοδοιπόρος της Σεβαστή Σαπνά.
Ενδιάμεσα γέμιζαν την αίθουσα μελωδίες από την Σοφία Γιαννακού στο σαντούρι και τους Βαλέριο Βασιλειάδη και Γιάννη Παπαδόπουλο στην ποντιακή λύρα, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα μνήμης και συγκίνησης, όπου ο λόγος συνάντησε τη μουσική παράδοση.
Η συγγραφέας, απόγονος προσφύγων από τα παράλια της Βιθυνίας και από τον Πόντο, γεννημένη στη Δράμα, και πρόσφυγας τρίτης γενιάς, έγραψε για το ταξίδι που πραγματοποίησε στη σημερινή Τουρκία, με ένα πολυσύνθετο τρόπο: Με μία λογοτεχνική σκοπιά, με μία οδοιπορική διάσταση, με μία ιστορική παρουσίαση, και τελικά, συνολικά, με μία προσωπική κατάθεση ψυχής.
«Εκατό χρόνια μετά και ενώ η δεύτερη γενιά προσφύγων, οι γονείς μας δηλαδή, σιγά – σιγά εκλείπουν, γίναμε εμείς η τρίτη γενιά, οι παραλήπτες της πολιτισμικής κληρονομιάς και της ιστορίας των προσφύγων προγόνων μας» ανέφερε.
«Μεγάλωσα με την ιδέα του ξεριζωμού και το τραύμα της απώλειας σε ένα αμιγώς προσφυγικό περιβάλλον, με τα ιδιαίτερα φαγητά, τα μελωδικά τραγούδια και τις μακρόσυρτες μουσικές. Και τις γιαγιάδες να μιλούν λέξεις που δεν μου τις δίδαξε ποτέ κανένα σχολείο. Η μία γλώσσα, αυτή των μικρασιατικών παραλίων, χαριτωμένη και λίγο αστεία. Η άλλη, η αρχαιοπρεπής, βαριά, κοφτή. Και ανάμεσά τους έναν μικρό κορίτσι να κουβαλά σαν βαρύ φορτίο για ένα παιδάκι που νηπιαγωγείου, το πιο απλό, το όνομά του. Που όμως παρέπεμπε στην κραταιά Οθωμανική αυτοκρατορία και τους τίτλους της. Με βάπτισαν Σουλτάνα. Ο ανώτερος τίτλος τιμής στη αυλή της Υψηλής Πύλης. Δύναμη, σοφία, σεβασμός.
»Για τους Χριστιανούς όμως που ζούσαν στη μουσουλμανική χώρα, το όνομα αυτό συμβόλισε μια ανώτερη γυναίκα, την Παναγία. Το όνομα αυτό λοιπόν μου δόθηκε από τους γονείς μου, τιμώντας έτσι τη μία γιαγιά μου. Και υπήρξε για μένα το προσωπικό μικρασιατικό μου τραύμα. Αυτό το βιβλίο λοιπόν είναι μια προσωπική αναζήτηση της ταυτότητας, μια επιστροφή στους τόπους καταγωγής, στις πατρίδες της καρδιάς μας».
Τι είπαν για το βιβλίο
Η παρουσίαση εκκίνησε με την πρόεδρο της Αδελφότητας Προκοπιέων, Βιβή Σαραντίδου, η οποία χαρακτήρισε το βιβλίο «μια πρόσκληση σε ένα βαθύ συγκινητικό ταξίδι. Είναι ένα προσκύνημα. Είναι ένα προσκύνημα προς τις πατρίδες της καρδιάς μας, στην άλλην πλευρά του Αιγαίου, εκεί όπου κάποτε έσφυζε ο Ελληνισμός και η Χριστιανοσύνη».
Ο Βλάσης Αγτζίδης έκανε λόγο για «ένα θαυμάσιο περιηγητικό κείμενο το οποίο όμως έχει πάρα πολλές λογοτεχνικές αρετές και μια πλήρη ιστορική γνώση. Δηλαδή, όποιος θέλει να περιηγηθεί ξανά το χώρο της Μικράς Ασίας, της Καππαδοκίας, του Πόντου, αξίζει να πάρει αυτό το βιβλίο μόνο και μόνο για να καταλάβει αφενός το τι σημαίνει ο κάθε τόπος… … Τελειώνοντας όλη αυτή την αφήγηση, λέει, “δεν πήγα στην Τουρκία, δεν πήγα ταξίδι εν αναψυχής, Χατζηλίκι έκανα”. Είναι μια βαθύτατη υπαρξιακή ανάγκη που πρέπει να τονιστεί. Δηλαδή η δικιά μας Ιερουσαλήμ ή η δικιά μας Μέκκα είναι οι πατρίδες της καθ’ ημάς Ανατολής. Το λέει με τόσο ποιητικό και όμορφο τρόπο που εμένα πραγματικά με συγκίνησε».
Στον σχολιασμό της, η Γεωργία Λαγουμτζή έκανε μεταξύ άλλων τη σύνδεση με την κοινωνιολογική διάσταση των γενεών, σε σχέση με τον ξεριζωμό. «Το ταξίδι της συγγραφέως είναι ένα ταξίδι στους τόπους της μνήμης, ατομικής και ταυτόχρονα συλλογικής και ως τέτοιο είναι πολύτιμο για όλους εμάς που βρισκόμαστε σήμερα εδώ, ως μάρτυρες και συνοδοιπόροι στη μνήμη που πεισματικά εμμένει κόντρα στη λήθη… … η μνήμη είναι συνυφασμένη με τα προσωπικά συναισθήματα και ένα ακόμα χάρισμα αυτού του βιβλίου είναι ο τρόπος με τον οποίο η συγγραφέας τα μοιράζεται με τον αναγνώστη στο πλαίσιο μιας μοναδικής προφορικής ιστορίας του συλλογικού τραύματος της Μικρασιατικής Καταστροφής».
Στην εκδήλωση παρευρέθηκε και χαιρέτησε ο Μητροπολίτης Νέας Ιωνίας Γαβριήλ, ο οποίος, αναφερόμενος στην παρουσίαση, υπογράμμισε ότι «αυτό που κάνατε απόψε είναι μια εξίσου σημαντική προσπάθεια να βοηθηθεί ένας νέος άνθρωπος, μια νέα κοπέλα, ένα νέο αγόρι, να καταλάβει τι σημαίνει στο 2025 να είσαι Έλληνας… Σας συγχαίρω για αυτή σας την προσπάθεια, για τη συγγραφική σας δεινότητα και δεν έχω τίποτα να πω, παρά με την σειρά μου να ευχηθώ, αυτό το πόνημα να είναι καλοτάξιδο, για να μπορέσουμε όλοι μας να ανακαλύψουμε ο καθένας από το δικό του μετερίζι, την ταυτότητά μας, η οποία είναι ελληνική, η οποία είναι χριστιανική, η οποία είναι σε εμάς μικρασιάτικη».
Παρακάτω μπορείτε να δείτε την παρουσίαση του βιβλίου «Ρίζα μ’ και στερέα μ’» στην εκπομπή «Namaste», στην οποία μίλησαν στον Τάσο Τατάρογλου, η συγγραφέας Τάνια Λαζαρίδου και η πρόεδρος της Αδελφότητας Προκοπιέων Βιβή Σαραντίδου, μαζί με φωτογραφίες από το ταξίδι της συγγραφέα.
