Δώδεκα ίσοι λίθινοι τομείς, τοποθετημένοι κυκλικά, πάνω στους οποίους είναι χαραγμένα ονόματα πόλεων και περιοχών από τις αλησμόνητες πατρίδες της καθ’ ημάς Ανατολής (Πόντο, Ιωνία, Καππαδοκία, Ανατολική Θράκη, Ανατολική Ρωμυλία). Τις πλάκες σκεπάζουν τα κλαδιά και τα φυλλώματα μιας ελιάς, η οποία δεσπόζει στο κέντρο τους, ως σύμβολο της μνήμης, της μακροβιότητας και της αναγέννησης, ενώ οι βαθιές ρίζες της παραπέμπουν στους δεσμούς με τις πατρίδες που χάθηκαν αλλά δεν λησμονήθηκαν.
Γύρω από τις πλάκες υπάρχουν αρωματικά φυτά (λεβάντα, δενδρολίβανο, σαντολίνα, θυμάρι, μυρτιά, φασκόμηλο και ρίγανη) που ευδοκιμούν στις αλησμόνητες πατρίδες και παραπέμπουν στα τοπία τους.
Αυτή είναι η μορφή του αφιερωμένου από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στις προσφυγικές ροές που ακολούθησαν τη Μικρασιατική Καταστροφή, μνημείου το οποίο θα κοσμεί τον υπό διαμόρφωση Κήπο της Μνήμης, που οριοθέτησαν οι πρυτανικές Αρχές του τριτοβάθμιου εκπαιδευτικού ιδρύματος.
Το μνημείο φιλοτεχνήθηκε από τον πρόεδρο του Τμήματος Εικαστικών Τεχνών του ΑΠΘ Άρη Κατσιλάκη και θα αποκαλυφθεί την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου, στις 18:00.
Να σημειωθεί ότι σήμερα ο Κήπος της Μνήμης του ΑΠΘ περιλαμβάνει μνημείο μόνο για τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης, αφού στο campus βρισκόταν το νεκροταφείο της Κοινότητας (περίπου 300.000 τάφοι), τους οποίους, όμως, κατέστρεψαν από το 1942 και μετά οι Ναζί κατακτητές.
Όπως λέει, ωστόσο, στο pontosnews.gr ο αντιπρύτανης Διεθνών Σχέσεων, Διά Βίου Μάθησης και Φοιτητικής Μέριμνας, Ιάκωβος Μιχαηλίδης, μετά την τοποθέτηση του μνημείου για τους πρόσφυγες της καθ’ ημάς Ανατολής, θα ακολουθήσουν κι άλλα μνημεία, ώστε να διαμορφωθεί ο Κήπος της Μνήμης στο χώρο πρασίνου πίσω από το Αστεροσκοπείο και μεταξύ της Κεντρικής Βιβλιοθήκης, των ιατρικών σχολών και του πανεπιστημιακού νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ.
Στόχος των πρυτανικών Αρχών του τριτοβάθμιου εκπαιδευτικού ιδρύματος είναι ακόμα και κάθε χρόνο να τοποθετείται στο σημείο ένα καινούργιο μνημείο, ώστε ο Κήπος της Μνήμης να εμπλουτιστεί.
Θα χαραχτούν σε αυτό και περιπατητικές διαδρομές, ώστε να είναι επισκέψιμος και ο κάθε ενδιαφερόμενος να πραγματοποιεί έναν ιστορικό περίπατο. Με τον τρόπο αυτόν το ΑΠΘ θα τιμά σημαντικές προσωπικότητες και γεγονότα της ελληνικής ιστορίας.
«Με αφορμή τη συμπλήρωση φέτος 100 χρόνων από την ίδρυση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, οι πρυτανικές Αρχές αποφάσισαν να τιμήσουν τον προσφυγικό ελληνισμό, ο οποίος μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, τη Συνθήκη της Λοζάνης και την ανταλλαγή των πληθυσμών εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα και κυρίως στις αποκαλούμενες ως νέες χώρες, δηλαδή τη Μακεδονία και τη Θράκη», αναφέρει στο pontosnews.gr ο Ιάκωβος Μιχαηλίδης.
Εκδήλωση στην αίθουσα τελετών
Στα αποκαλυπτήρια του μνημείου, πέρα από τις πρυτανικές Αρχές του ιδρύματος, αναμένεται να παραβρεθούν η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμοί, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης και εκπρόσωποι προσφυγικών σωματείων με τα λάβαρά τους. Η τελετή των αποκαλυπτηρίων θα περιλαμβάνει χαιρετισμούς από επισήμους, σύντομες ομιλίες από τους Ιάκωβο Μιχαηλίδη και Άρη Κατσιλάκη και μία μικρή μουσική εκδήλωση με τραγούδια από τις περιοχές της καθ’ ημάς Ανατολής.
Στη συνέχεια θα γίνει η κεντρική εκδήλωση μνήμης με ανοιχτή συναυλία στην αίθουσα τελετών του πανεπιστημιακού ιδρύματος.
Αυτή αποτελεί συμβολική αναφορά στη μνήμη των προσφύγων μετά τα γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής και στην πορεία τους από τον ξεριζωμό και την απώλεια προς την εγκατάσταση και την ενσωμάτωση στο ελληνικό κράτος καθώς και τη δημιουργία μιας νέας ζωής.
Η εκδήλωση θα έχει τίτλο «Τιμούμε τις ρίζες μας, Στηρίζουμε το μέλλον». Μετά το χαιρετισμό του πρύτανη του ΑΠΘ, Κυριάκου Αναστασιάδη, θα ακολουθήσει η κεντρική ομιλία από τον ομότιμο καθηγητή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Θάνου Βερέμη, ο οποίος θα αναπτύξει το θέμα «Η ενσωμάτωση και η προσφορά των προσφύγων του 1922». Η ομιλία θα φωτίσει τη συμβολή των προσφύγων στη διαμόρφωση της ελληνικής κοινωνίας και στην πορεία της χώρας κατά τον 20ο αιώνα.
Η κεντρική εκδήλωση θα ολοκληρωθεί με μουσική και τραγούδια από τον ελληνισμό της καθ’ ημάς Ανατολής, με ήχους και μνήμες που πέρασαν από γενιά σε γενιά, από το μουσικό σχήμα «Ψυχή και Σώμα» και τους αδελφούς Ματθαίο και Κωνσταντίνο Τσαχουρίδη, με τίτλο «Η καθ’ ημάς Ανατολή».
Μετεξέλιξη οράματος του ελληνισμού της Ανατολής το ΑΠΘ
Σύμφωνα με τον Ιάκωβο Μιχαηλίδη, από την ίδρυσή του το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης διατηρεί μία οργανική και αναπόσπαστη σχέση με τον προσφυγικό ελληνισμό της καθ’ ημάς Ανατολής, αφού αποτελεί μετεξέλιξη του οράματος της δημιουργίας πανεπιστημίου στη Σμύρνη. Αυτό το όραμα, βέβαια, δεν κατέστη εφικτό να υλοποιηθεί, αφού μεσολάβησε η Μικρασιατική Καταστροφή.
«Την επετειακή του χρονιά το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης μας ”ταξιδεύει” στο 1926, τη χρονιά ίδρυσής του. Μάλιστα, αρκετοί από τους πρώτους φοιτητές του πανεπιστημίου ήταν πρόσφυγες. Να σημειωθεί ότι το 1926 αποτέλεσε μία ιδιαίτερα σημαντική χρονιά για τη Θεσσαλονίκη, διότι, πέρα από το ΑΠΘ, ιδρύθηκε η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αλλά και μεγάλοι αθλητικοί σύλλογοι, όπως ο ΠΑΟΚ και ο Απόλλων Καλαμαριάς. Τα πρώτα χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή επικεντρώθηκαν στη διάσωση και στην ανθρωπιστική υποστήριξη των προσφύγων. Από το 1926 αρχίζει ουσιαστικά η ενσωμάτωση των προσφύγων στο ελληνικό κράτος και έτσι δημιουργήθηκαν αυτές οι δομές. Δεν είναι τυχαίο ότι η ανακοίνωση στον Τύπο από το πανεπιστήμιο για το μνημείο για τον προσφυγικό ελληνισμό έγινε στις 14 Σεπτεμβρίου, Ημέρα Εθνικής Μνήμης για τον ξεριζωμό των Ελλήνων της Μικράς Ασίας», λέει ο Ιάκωβος Μιχαηλίδης.
