Κυριακή 14 Αυγούστου 2005. Η πτήση 522 της κυπριακής αεροπορικής εταιρείας Helios Airways, με 115 επιβάτες και εξαμελές πλήρωμα, απογειώνεται από τη Λάρνακα με προορισμό την Πράγα, πραγματοποιώντας ενδιάμεση στάση στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» της Αθήνας.
Ώρα 12:03. Το αεροσκάφος συντρίβεται απροσδόκητα σε ορεινή περιοχή κοντά στο Γραμματικό Αττικής, παρασέρνοντας στο θάνατο όλους τους επιβαίνοντες και αφήνοντας πίσω την πλέον πολύνεκρη αεροπορική καταστροφή που σημειώθηκε ποτέ σε ελληνικό έδαφος.
Όπως αποδείχθηκε από τις μετέπειτα έρευνες, η πτήση του Boeing 737-300 εκτελούνταν κανονικά μέχρι τη στιγμή που το πλήρωμα, ήδη από την άνοδο μετά την απογείωση, δεν αντιλήφθηκε ότι το σύστημα ρύθμισης της πίεσης της καμπίνας είχε μείνει στη χειροκίνητη λειτουργία έπειτα από εργασίες συντήρησης.
Η σταδιακή αποσυμπίεση οδήγησε σε μείωση του διαθέσιμου οξυγόνου, με αποτέλεσμα οι επιβάτες και το πλήρωμα να υποστούν υποξία – μια κατάσταση όπου ο εγκέφαλος και το σώμα δεν τροφοδοτούνται επαρκώς με οξυγόνο, με συνέπεια την πρόκληση σύγχυσης, την απώλεια προσανατολισμού και τελικά την απώλεια των αισθήσεων. Το αεροσκάφος συνέχισε να πετά χωρίς ενεργό έλεγχο από άνθρωπο, ακολουθώντας την πορεία του προγράμματος πτήσης, μέχρι που έφθασε στον ελληνικό εναέριο χώρο.
Την ίδια ώρα, μαχητικά F-16 της Πολεμικής Αεροπορίας απογειώθηκαν από τη βάση της Νέας Αγχιάλου για να αναγνωρίσουν το αεροσκάφος, το οποίο πετούσε χωρίς επικοινωνία και φαινομενικά χωρίς έλεγχο.
Οι πιλότοι των F-16 αντίκρισαν μια εικόνα που περιέγραψαν αργότερα ως τρομακτική: οι μάσκες οξυγόνου κρεμασμένες από την οροφή, οι επιβάτες ακίνητοι στις θέσεις τους και ο συγκυβερνήτης πεσμένος πάνω στα χειριστήρια. Μόνος ζωντανός και σε θέση να κινηθεί φαινόταν ένας νεαρός Κύπριος αεροσυνοδός με άδεια χειριστή αεροσκάφους, ο Ανδρέας Προδρόμου, ο οποίος προσπάθησε να αναλάβει τον έλεγχο του αεροσκάφους όταν ο αυτόματος πιλότος αποσυνδέθηκε λόγω εξάντλησης των καυσίμων. Οι προσπάθειές του δεν απέδωσαν, και λίγα λεπτά αργότερα το αεροπλάνο συνετρίβη.
Η επίσημη έρευνα, που ολοκληρώθηκε το 2006, κατέληξε ότι η τραγωδία προκλήθηκε κυρίως από ανθρώπινο λάθος και ανεπαρκή έλεγχο διαδικασιών. Το πλήρωμα δεν εντόπισε εγκαίρως την εσφαλμένη ρύθμιση της πίεσης, ενώ η εταιρεία είχε ελλείψεις σε θέματα εκπαίδευσης και επιτήρησης. Επισημάνθηκαν επίσης συστημικά προβλήματα στην κουλτούρα ασφάλειας της Helios Airways και αδυναμίες στην εποπτεία από την κυπριακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας.
Η συντριβή προκάλεσε τεράστιο σοκ διεθνώς. Η εικόνα του αεροσκάφους που πετούσε σαν «ιπτάμενο φάντασμα» στον αττικό ουρανό ενόσω οι επιβάτες είχαν χάσει τις αισθήσεις τους, χαράχθηκε στη συλλογική μνήμη. Στην Κύπρο, η είδηση βύθισε ολόκληρη τη χώρα στο πένθος, με τις σημαίες να κυματίζουν μεσίστιες και την κυβέρνηση να κηρύσσει τριήμερο εθνικό πένθος.
Οι δικαστικές εξελίξεις ήταν μακροχρόνιες και περίπλοκες.
Στελέχη της Helios Airways και τεχνικό προσωπικό αντιμετώπισαν κατηγορίες για ανθρωποκτονία εξ αμελείας, με δίκες να διεξάγονται τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα. Το 2013 καταδικάστηκαν τρία στελέχη της εταιρείας στην Ελλάδα σε ποινές κάθειρξης δέκα ετών για ανθρωποκτονία από αμέλεια, οι οποίες όμως τελικά εξαγοράστηκαν, ενώ στην Κύπρο οι κατηγορούμενοι είχαν αθωωθεί. Από την άλλη, η υπόθεση οδήγησε σε αλλαγές στους ελέγχους συντήρησης, στην εκπαίδευση πληρωμάτων και στην τυποποίηση διαδικασιών επικοινωνίας για εντοπισμό κρίσιμων βλαβών εν πτήσει.
Όπως ήταν λογικό, το φριχτό αεροπορικό δυστύχημα της Helios Airways δραματοποιήθηκε λεπτό προς λεπτό και προβλήθηκε από τη δημοφιλή τηλεοπτική παραγωγή «Mayday – Air Disaster», με τον τίτλο «Το αεροπλάνο-φάντασμα».
