Εκατοντάδες είναι οι μαρτυρίες που υπάρχουν για τη Γενοκτονία των Αρμενίων, οι περισσότερες απ’ όσες και όσους κατόρθωσαν να επιζήσουν. Ιδιαίτερη αξία όμως έχουν μαρτυρίες ανθρώπων που δεν μπήκαν στο στόχαστρο των Νεότουρκων και των Κεμαλιστών, το αντίθετο – θεωρητικά ήταν στο δικό τους «στρατόπεδο», όπως συνέβη με τους Γερμανούς αξιωματικούς. Με βάση άλλωστε τα σχέδια των στρατηγών Γκολτς και Λίμαν οι Τούρκοι εθνικιστές έβαψαν τα χέρια τους με αίμα Αρμενίων και Ποντίων προκειμένου να λύσουν το «εσωτερικό ζήτημα» της Τουρκίας.
Πολύτιμα φωτογραφικά ντοκουμέντα για τη Γενοκτονία των Αρμενίων έδωσε ο Γερμανός Άρμιν Βέγκνερ (Armin T. Wegner).
Ήταν αξιωματικός του νοσηλευτικού σώματος κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου στη Μεσοποταμία κοντά στη νευραλγικής σημασίας σιδηροδρομική γραμμή που συνέδεε την Κωνσταντινούπολη με τη Βαγδάτη. Αυτόπτης μάρτυρας των φρικαλεοτήτων εναντίον του αρμενικού πληθυσμού, επέλεξε να φωτογραφήσει και να καταγράψει τον απόλυτο εφιάλτη.
«Εδώ πεθαίνουν [σ.σ. οι Αρμένιοι] σφαγμένοι από Κούρδους, λεηλατημένοι από τους χωροφύλακες, πυροβολημένοι, χτυπημένοι, απαγχονισμένοι, στραγγαλισμένοι, αποδεκατισμένοι από ασθένειες, πνιγμένοι, παγωμένοι, διψασμένοι και νηστικοί. Τα σώματά τους αφημένα να αποσυντεθούν ή να τα φάνε τα τσακάλια. Πεθαίνουν όλους τους θανάτους του κόσμου, όλους τους θανάτους των ηλικιών» έγραψε στο βιβλίο του Der Weg ohne Heimkehr. Ein Martyrium in Briefe (σε ελεύθερη απόδοση ο τίτλος είναι: «Ο δρόμος χωρίς επιστροφή. Η επιστολογραφία ενός μαρτυρίου»).
Ο Άρμιν Βέγκνερ φυλακίστηκε και απελάθηκε επειδή έδωσε φωνή στα θύματα της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Το 1933 πιστός στις ουμανιστικές ιδέες του αντιτάχθηκε στα αντιεβραϊκά σχέδια του Χίτλερ, συνελήφθη και φυλακίστηκε. Στο τέλος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γερμανία.
Δείτε μερικές από τις φωτογραφίες του:
