Κακά τα ψέματα, το θέατρο είναι η τέχνη του εφήμερου και αφορά πολύ λιγότερους απ’ ό,τι η τηλεόραση – ή παλαιότερα ο κινηματογράφος. Έτσι όταν το Μεγάλο Σάββατο του 2024 «έφυγε» η Άννα Παναγιωτοπούλου (η οποία γεννήθηκε στις 30 Ιουλίου 1947) ξύπνησαν μνήμες από τη Μαντάμ Σουσού, τις Τρεις Χάριτες, την Ντόλτσε βίτα, και άλλες σειρές που πρωταγωνίστησε.
Ευτυχώς που κάποιοι αναφέρθηκαν στο θεατρικό παρελθόν της που ήταν όχι μόνο ξεχωριστό, αλλά άλλαξε την ιστορία του ελληνικού θεάτρου.
Η Άννα Παναγιωτοπούλου ήταν η ντίβα του «Ελεύθερου θεάτρου» που μετά έγινε «Ελεύθερη σκηνή».
Αυτή η ομάδα των νέων ηθοποιών που άρχισε να δραστηριοποιείται στις αρχές των ’70s, μέσα στη Χούντα, άφησε τη σφραγίδα της – όχι μόνο στο τότε, αλλά και στο σήμερα: Σταμάτης Φασουλής, Μίρκα Παπακωνσταντίνου, Κώστας Αρζόγλου, Νένα Μεντή, αλλά και οι εκλιπόντες Νίκος Σκυλοδήμος, Μίμης Χρυσομάλης, Μίνα Αδαμάκη.
Και ερχόμαστε στο καλοκαίρι του 1973, τότε που η ομάδα πήρε μια μεγάλη απόφαση, να κάνει επιθεώρηση, και μάλιστα εκτός θεατρικής πιάτσας, στο Άλσος Παγκρατίου.
Αυλαία και πάμε
Μπορεί η καθαρόαιμη επιθεώρηση να έδινε τις μάχες της με το καθεστώς και τη λογοκρισία της εποχής, αλλά για μια μερίδα ανθρώπων του θεάτρου θεωρείτο (βλακωδώς) κατώτερο και παρωχημένο είδος. Η ομάδα του «Ελεύθερου θεάτρου» έφερε έναν άλλο αέρα που έδινε περισσότερο έμφαση στο κείμενο παρά στα σκηνικά, τα κοστούμια ή το χορό και το τραγούδι. Όχι ότι όλα αυτά δεν υπήρχαν, απλά λειτουργούσαν σαν συνοδευτικά.
Πρεμιέρα λοιπόν το 1973 με το Και εσύ χτενίζεσαι, και η πιάτσα τούς αντιμετωπίζει αρχικά με καχυποψία. Όμως στη διάρκεια του καλοκαιριού έγιναν το καλά κρυμμένο μυστικό της θεατρικής Αθήνας. Και η Άννα Παναγιωτοπούλου η ντίβα της ομάδας.
Τα μεγάλα μάτια της, η χαρακτηριστική φωνή, το στιλ της, το γεγονός ότι δεν λειτουργούσε μόνο σαν ηθοποιός αλλά έγραφε και κείμενα, συν η συμπεριφορά της αντιστάρ και η αναγνωρισιμότητα μόνο από τους θεατρόφιλους, την έκαναν σχεδόν μύθο.
Στη Μεταπολίτευση η φήμη της ομάδας γιγαντώθηκε – κατ’ επέκταση και της Άννας Παναγιωτοπούλου που είχε ήδη παντρευτεί και ήταν μητέρα ενός γιου.
Μολαταύτα, εκείνη είχε μια σχεδόν κάθετη άρνηση για τη δημοσιότητα. Και μιας και δεν είχε μπει ακόμα στην τηλεόραση, ο μύθος γινόταν ολοένα και πιο μεγάλος. Όταν δε πήρε μέρος στη ραδιοφωνική Λιλιπούπολη, η φωνή της έγινε… viral.
Το καλοκαίρι του 1980 ήταν το τελευταίο που ανέβασαν παράσταση στο Άλσος Παγκρατίου, λόγω νομοθεσίας.
Οι αλλαγές και τα… αλαλούμια
Καλοκαίρι του 1981: Εμπρησμοί παντού, προεκλογικός πυρετός και η «Ελεύθερη σκηνή» –είχαν αλλάξει όνομα το 1980– στη θεατρική πιάτσα του κέντρου. Ένα άγχος και χτυποκάρδι υπήρχε, αλλά τελικά με Της Ελλάδος το κάγκελο στο Θέατρο «Σμαρούλα» έκαναν μεγάλη επιτυχία.
Το δε νούμερο της Παναγιωτοπούλου, η οποία έκανε την εγγονή της Μαρίας Πενταγιώτισσας, έγινε σουξέ από στόμα σε στόμα:
Ακολούθησε μια προσπάθεια αλλαγής με το Γιατί χαίρεται ο κόσμος, που όμως απέτυχε εισπρακτικά. Και στα μέσα της σεζόν επιθεώρηση ξανά. Αλλαγή κι απάνω τούρλα, και σπάνε τα ταμεία. Τόσο που ξεπέρασαν ακόμα και την Εβίτα της Αλίκης που είχε ανέβει τότε και ήταν τεράστια επιτυχία.
Δευτέρα 27 Δεκεμβρίου 1982. Στο «Θέατρο της Δευτέρας» προβάλλονται τα Αλαλούμια, μια συρραφή από τα νούμερα της «Ελεύθερης σκηνής».
Και προκλήθηκε χαμός. Όχι μόνο σε τηλεθέαση, αλλά και σε παρεμβάσεις από πολιτικούς και δημοσιογράφους – μάλιστα έγινε μέχρι και επερώτηση στην Βουλή.
Όσο για την Άννα Παναγιωτοπούλου; Το ευρύ κοινό την ανακάλυψε και ακολούθησε… πανικός. Άρχισαν τα τηλεφωνήματα για συνεντεύξεις και εξώφυλλα, όμως εκείνη ευγενικά έλεγε όχι. Όπως και στις προτάσεις για σειρές.
Το καλοκαίρι του 1984 η «Ελεύθερη σκηνή» ανέβασε το Ψηφίστε, ψεκάστε, τελειώσατε, στο καλοκαιρινό Θέατρο «Αλίκη». Και μπορεί να το σκηνοθέτησε ο Μιχάλης Κακογιάννης και να είχε προσθήκες όπως ο Αλέκος Αλεξανδράκης ή η Όλια Λαζαρίδου, όμως όλα τα καλά τελειώνουν. Όπως συνέβη με το χώρο που τους φιλοξένησε στο ξεκίνημα, το Άλσος Παγκρατίου που οι νόμοι αποφάσισαν να μην χρησιμοποιείται σαν θέατρο.
Η μεγάλη αναγνώριση
Κάποια στιγμή η Άννα Παναγιωτοπούλου είπε το μεγάλο… ναι στην τηλεόραση – και δικαιώθηκε πλήρως, αφού η Μαντάμ Σουσού, η ηρωίδα του Δημήτρη Ψαθά, όχι μόνο έγινε μεγάλη επιτυχία (μερικοί μιλούν για την πιο πετυχημένη σε τηλεθέαση σειρά των ’80s), αλλά αποδείχθηκε και διαχρονική.
Όσον αφορά την επιθεώρηση, το καλοκαίρι του 1987 συνεργάστηκε με τον Λάκη Λαζόπουλο στο Τι είδε ο Γιαπωνέζος. Ως συνδημιουργοί, έφτασαν μέχρι το αυτόφωρο λόγω μήνυσης που υποβλήθηκε.
Καλοκαίρι του 1988. Στο Θέατρο «Βέμπο» ανέβηκε Χαρτοπαίκτρα, επίσης του Δημήτρη Ψαθά. Κοινό και κριτικοί το έκαναν μεγάλη επιτυχία.
Η Παναγιωτοπούλου εδραιώθηκε ως πρωταγωνίστρια και πέρα από την «Ελεύθερη σκηνή». Ακολούθησε μια πορεία με επιτυχίες και αποτυχίες, αλλά και με πειραματισμούς. Έκανε λίγο ακόμη επιθεώρηση, είτε σαν δημιουργός, είτε σαν ηθοποιός, και σε συνδυασμό με τις μεγάλες τηλεοπτικές επιτυχίες πορεύθηκε στο χρόνο.
Μέχρι που ήρθε η ώρα να αποχωρήσει. Σιωπηλά και διακριτικά. Όπως έκανε και στις μεγάλες στιγμές της καριέρας της. Και όταν έγινε γνωστός ο χαμός της, δάκρυσε και μια γενιά που δεν την είχε προλάβει καν όταν προβάλλονταν οι σειρές στην εποχή τους, αλλά την έμαθαν από το internet.
Για πολλούς ήταν η Άννα που ανέβαινε στη σκηνή και με τη φοβερή ντιβέ εμφάνισή της και τη φοβερή αυτοσαρκαστική της παρουσία κατακτούσε τους πάντες.
Ήταν όμως και η Άννα των καλοκαιριών στο Αλσος Παγκρατίου, εκείνων των καλοκαιριών που ακόμα και παραμένουν αξέχαστα.
Σπύρος Δευτεραίος
