Πόλυς Χάιτας: Ύμνος στην ποντιακή λύρα από έναν Πόντιο του τίμησε την καταγωγή του

Οκτώβριος 1943. Ο σπουδαίος θεατράνθρωπος Πολύκαρπος (Πόλυς) Χάιτας δημοσιεύει άρθρο του στο δεύτερο τεύχος του μηνιαίου λαογραφικού περιοδικού Χρονικά του Πόντου που εκδίδεται από το Σύλλογο Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί», για να μοιραστεί με το τότε σύγχρονο ποντιακό κοινό ένα απόσπασμα από το ηθογραφικό δράμα «Η φτώχα εντροπή ‘κ’ έν’» που δεν είναι παρά μια ωδή στην ποντιακή λύρα.

Το κείμενο λατρείας για το αγαπημένο μουσικό όργανο των Ποντίων φιλοξενείται στη στήλη «Σύγχρονη Ποντιακή Λογοτεχνία» μαζί με κείμενα των Ηλία Τσιρκινίδη, Θ. Κανονίδη, Ξένου Ξενίτα και Χαράλαμπου Λεμονόπουλου.

≈

Σύρω το τοξάρι μ’ δεξά, ανοίγουνταν γεράδες,
Παίρω και σύρ’ άτο ζερβά, κλαινίζω τοι μανάδες.

Για πέι-με, λύρα μ’ έμορφον, πώς εγροικάς ατ’ όλα
Και το λαλόπο σ’ το γλυκόν, πώς παίρ’ λαρών’ τα πόνα;

Τα πλούτ’ ας είναι τη ζαγκίν κ’ εσύ τ’ εμόν ας είσαι•
Σ’ όλα τα τέρτα μ’, ση χαρά μ’ συ μαναχόν κανείσαι.

Η ψή μ’ τ’ απέσ‘ όσταν πονεί, όσταν τζιζ’ το καρδόπο μ’,
Εσέναν παίρω με τ’ εμέν και τραγωδώ τ’ αρνόπο μ’,

Γεννίγομες κι’ ουλ’ χάρουνταν, εσύ ερχεσ’ ηύρικ’ς μας
Κι’ ους να γερούμ’ και δάνομε εσύ χαρεντερίεις μας.

Πάππον προς πάππον με τ’ εσέν έρχομες, και θα πάμε,
Σουμάδα, γάμον, φαγοπότ’, με τ’ εσέναν εφτάμε.

Λες μας τ’ εποίναν τ’ εμετέρ’ σα παλαιά τα χρόνα
Κ’ εσύ θα λες ξαν’ ουλτς τοι νέοις τ’ εμέτερα τα πόνα.

Λες τη κυρού μ’ τα έργατα, τη μάνας-ι μ’ τα δάκρα,
Εσύ κλαινίεις ξενιτεμέντς, πέραν σα θαλασσάκρα.

Και σο ταφίν έμουν απάν’ εσύ μοιρολογάς μας,
Εσύ εξέρτς το βάλσαμον, εσύ παρηγοράς μας!

Και λες, και κλαις, και χάρεσαι…

____
Λεξιλόγιο: γεράδες=λ.τ. πληγές, κλαινίζω=κάνω να κλαιν, λαρώνω= θεραπεύω, ζανκίντς= λ.τ. πλούσιος, τέρτα=λ.τ. καημοί, παθήματα, κανείσαι= αρκείς, τζίζ=πονώ, δάνομε= περνούμε, σουμάδα= αρραβωνιάσματα, εποίνα=έκανα.

• Πηγή: Χρονικά του Πόντου, Έτος Α’, τεύχος 2 (Οκτώβριος 1943), από το ηθογραφικό δράμα «Η φτώχα εντροπή ‘κ’ έν’» του Πολύκαρπου Χάιτα, εκδ. Σύλλογος Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί».
•Σημ.: Έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του πρωτότυπου.