Φεβρουάριος 1923: «Πράσινο φως» για αναγκαστικές απαλλοτριώσεις ακινήτων για τη γεωργική αποκατάσταση ακτημόνων και προσφύγων

Με απόφαση της επαναστατικής κυβέρνησης τον Φεβρουάριο του 1923, επιτρεπόταν η αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων για γεωργική αποκατάσταση ακτημόνων και προσφύγων και πριν από την καταβολή αποζημίωσης στον ιδιοκτήτη. Τον ίδιο μήνα δημοσιεύτηκε το Νομοθετικό Διάταγμα «περί αποκαταστάσεως ακτημόνων καλλιεργητών», που προέβλεπε την αναγκαστική απαλλοτρίωση εκτάσεων που ανήκαν στο Δημόσιο, σε δήμους, μονές, όσων καλλιεργούνταν επί μορτή κ.ά.

Οι παραπάνω αποφάσεις της Επανάστασης του 1922 ολοκλήρωναν, υπό την πίεση των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής, την ανολοκλήρωτη αγροτική μεταρρύθμιση της περιόδου 1917-1920. Η διαδικασία απαλλοτρίωσης είχε ως εξής:

Αρχικά δημοσιευόταν η απόφαση απαλλοτρίωσης σε ΦΕΚ και παραδίδονταν η κυριότητα και η νομή του κτήματος στο Δημόσιο, το οποίο μεταβίβαζε την τελευταία στους δικαιούμενους αποκατάστασης, οι οποίοι έπρεπε να συγκροτήσουν αγροτικό συνεταιρισμό.

Οι δικαιούμενοι αποκατάστασης ήταν οι καλλιεργητές του κτήματος καθώς και οι κατοικούντες στο κτήμα πρόσφυγες.

Ακολουθούσε η καταμέτρηση του κτήματος και ο καθορισμός από την Επιτροπή Απαλλοτρίωσης των δικαιούχων και της έκτασης του κλήρου. Ο πλήρης γεωργικός κλήρος αντιστοιχούσε σε έκταση επαρκή για την ανέγερση κατοικίας και για τη συντήρηση μιας γεωργικής οικογένειας με τρία παιδιά, ενώ υπήρχαν και άλλες κατηγορίες κλήρων.

Για την αποζημίωση του ιδιοκτήτη γνωμοδοτούσε η Επιτροπή Απαλλοτρίωσης, ενώ αποφάσιζε το Πρωτοδικείο της περιοχής. Οι αποκατασταθέντες αγρότες έπρεπε να καταβάλουν στο κράτος το επιδικασθέν από το Πρωτοδικείο ποσό αποζημίωσης του ιδιοκτήτη σε 20 ετήσιες δόσεις. Μετά την πλήρη αποπληρωμή του χρέους εκδιδόταν οριστικό παραχωρητήριο ατομικά για κάθε κληρούχο.

Οι απαλλοτριώσεις γαιοκτησιών τερματίστηκαν το 1932, αλλά οι διαδικασίες διανομής, εκκαθάρισης των αποζημιώσεων και εξόφλησης των χρεών διήρκεσαν πολλά χρόνια ακόμη.

Έως το 1932 είχαν απαλλοτριωθεί 1.729 αγροκτήματα και είχαν αποκατασταθεί 140.000 οικογένειες ακτημόνων, ενώ ένα ποσοστό από τις απαλλοτριώσεις είχε χρησιμοποιηθεί για την αποκατάσταση προσφύγων.

• Πηγή: Facebook/Γενικά Αρχεία του Κράτους.