Στις 15 Αυγούστου του 2015 ήμουν εκδρομή στον Πόντο και βρέθηκα στο μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά. Τα επόμενα χρόνια το μοναστήρι έκλεισε και δεν μπορούσε πλέον κανείς να το επισκεφτεί. Έτσι μου ήρθε η έμπνευση να γράψω αυτό το ποίημα:
Κατήβεν ας σον ουρανόν κ’ έρθεν η Παναΐα,
απάν’ ’ς σο όρος τη Μελά απάν’ ’ς σο Μαναστήριν,
να προσκηνά, να λειτουργά, να δί’ και την ευχήν ατ’ς
’ς ση «Παναΐας Σουμελά», που έν’ απάν’ ’ς σο όρος.
Επέρεν και τοι καλοέρτς, εντάμαν μετ’ εκείνεν,
τον Βαρνάβαν, το Σωφρόνιον π’ έχ’τσαν το μαναστήριν,
π’ επέραν γούμ’ ας σο ποτάμ’, κιρέτσ’ σα τασχανάδας,
πλακία και λιθάροπα απάν’ από το όρος
και λιθαρόπον ’ς σο λιθάρ’, πλακίν, κιρέτσ’ και γούμιν,
έχτ’σαν το Μέγα Μαναστήρ’ ντο λέν’ τη Παναΐας.
Έρθαν ’ς σο μέρος και τερούν, τερούνε και θαμάζ’νε.
Το μαναστήρ’ ’κ’ έν’ ανοιχτόν, οι καλοέρ’ ’κί φαίν’νταν,
άνθρωπος πα ’κί φαίνεται πουθέν ’ς σ’ έναν μερέαν,
τα πόρτας τα παράθυρα είν’ όλα̤ τσουπωμένα.
Τερούνε και θαμάουνταν, τερούνε σασεμένοι.
Έν’ δεκαπέντε τ’ Αλωνάρ’ και άνθρωπος ’κ’ εφάν’θεν,
καλόερος ’κί φαίνεται, ποπάς πουθέν ’κ’ ευρέθεν.
Μόνον πουλία φαίνουνταν, πετούν άν’ κα και πάγ’νε,
μαύρα πουλία, ολίμαυρα, άμον και τα καράνας.
’Κί κελαηδούν άμα βοούν, λες και πουλία ’κ’ είναι,
βοούν κι αποφτουλίουνταν για το κακόν ντ’ ελέπ’νε,
άμον λαλίας ανθρωπί’, τσαΐζ’νε και βαρκίζ’νε
κι απάν’ ’ς σο στέβος κάθουνταν, ’ς σα δέντρα και ’ς σα κάσα̤,
κι άσειστα στέκ’νε και τερούν κ’ έναν λόγον ’κί λένε.
Το μαναστήρ’ ερήμωσεν, έρημον τσόλ’ επέμ’νεν,
τα πόρτας ατ’ εγράστανε, εγράσταν τα κανάτα̤
και ας σο στέβος ατ’ απάν’ φεύ’νε τα κεραμίδα̤,
κιρέτσ’, λιθάρα̤ ρούζ’νε αφκά ’ς ση αύλιας ατ’ το μέρος.
Μανάχον το πεγαδομάτ’, ’κί λέει να τσουρούται,
τη Παναΐας το νερόν, τ’ αγίασμαν ντο λέγ’νε.
Μόν’ το νερόν ’κί σταματά, τρέχ’ κ’ εβορίζ’ τον τόπον,
τρέχ’ και ποτίζ’ τα δέντροπα, ελάτα̤ και σφεντάμα̤,
τρέχ’ ας σα χρόνα̤ τα παλαιά και μίαν ’κ’ εσταμάτσεν.
Κλίσκεται πίν’ ας σο νερόν και κλαίει η Παναΐα,
πλέν’ και σπογγίζ’ τα δά̤κρόπα τ’ς ’ς σ’ ομμάτα̤ τ’ς με τα χέρα̤.
Εντάμαν κλαίν’ κ’ οι καλοέρ’, ο Σωφρόντς κι ο Βαρνάβας
και καταρούνταν τ’ άπιστους, βαρέα λέν’ κατάρας.
Εκαταρέθεν ο Σωφρόντς, εντάμαν κι ο Βαρνάβας,
σύρνε κατάρας, βλαστημούν τοι άπιστους ντ’ εποίκαν,
π’ εχάλασαν κ’ ερήμωσαν ’ς σο μαναστήρ’ τον τόπον
κ’ η Παναΐα ογρασεύ’ ν’ ευτάει και γαληνεύ’ α̤τ’ς,
άλλο μη καταρούντανε, άλλο μη βλαστημούνε,
μόνον να λένε, ήμαρτα, τ’ άπιστους να σ’χωρούνε,
γιατί ο υιός ατ’ς ο Χριστόν, σ’χωρά όλεν τον κόσμον.
— Σταθέστ’ εσείν οι καλοέρ’ κι άλλο μη καταρούστουν,
μη βλαστημάτεν, έν’ κακόν, τρανόν ’ς σην ψην ’σουν κρίμαν.
Ατά, πουλόπα μ’, ’κ’ είν’ για εμάς, ατά ’ς σ’ εμάς ’κι ιεύ’νε.
Ποισέστεν την καρδία ’σουν άμον και τα λιθάρα̤,
π’ εχπάστανε ας σο τουβάρ’ κ’ ερρούξανε ’ς σην αύλα̤ν,
ποισέστεν και το ψόπο ’σουν πλακίν κι ατείντς σ’χωρέστεν,
π’ εχάλασαν και ρήμαξαν τ’ εμόν το μαναστήρι.
Με τα κατάρας δεν ’κ’ εβγαίν’ και με τα βλαστημίας.
Σ’χωρέστεν και θα ελέπετεν, θα έρται έναν ημέραν,
θα σονλικεύ’ το μαναστήρ’, θα ’ίνεται καινούργον,
θα έρταν ξαν να προσκηνούν ν’ άφ’νε τρανά λαμπάδας
και χριστιανοί και μουσουλμάν’ άμον παλαιά ντ’ εποίναν.
Γεώργιος Μ. Κωνσταντινίδης
Καλαμαριά
