Όποιος ξεχνά το παρελθόν του, είναι υποχρεωμένος να το ξαναζήσει. Όταν το παρελθόν είναι η Γενοκτονία, τότε το μέλλον αυτών που επέζησαν, είναι ο αγώνας για την αναγνώριση και τη διόρθωσή της. Τις ημέρες αυτές στην πλατεία Συντάγματος βρίσκεται το ενημερωτικό περίπτερο της Ένωσης Ποντιακής Νεολαίας Αττικής (ΕΠΟΝΑ).
Από την Τετάρτη 13 έως και την Τρίτη 19 Μαΐου, το περίπτερο της ΕΠΟΝΑ παρουσιάζει πλούσιο ιστορικό και φωτογραφικό υλικό για τους Έλληνες του Πόντου αλλά και για τους Αρμένιους και τους Ασσύριους.
Καθημερινά στο χώρο του περιπτέρου πραγματοποιούνται δράσεις και εκδηλώσεις. Δρώμενα, ομιλίες, βιωματικές δραστηριότητες για τον πολιτισμό, την ιστορία, την τέχνη των γενοκτονημένων χριστιανικών λαών, και κυρίως του ποντιακού ελληνισμού.
Στο περίπτερο ο επισκέπτης μπορεί να μιλήσει με τις μνήμες και να χαράξει μαζί με τις δικές του, προσωπικές, τις μνήμες του μέλλοντος. Αν κοιτάξουμε το περίπτερο προσεκτικά, θα δούμε τις λεπτομέρειες που είναι ουσιαστικές. Οι Έλληνες, μαζί με τους Αρμένιους και τους Ασσύριους γενοκτονήθηκαν από το κεμαλικό καθεστώς και την Οθωμανική Αυτοκρατορία, την περίοδο 1913-1923. Και οι τρεις λαοί είναι αυτόχθονες πληθυσμοί και επιπλέον χριστιανοί. Ως χριστιανικοί πληθυσμοί, έγιναν οι στόχοι της γενοκτονίας.
Γι’ αυτό η τριάδα, δηλαδή οι τρεις αυτοί λαοί, είναι το σημείο αναφοράς.
Οι χριστιανοί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν ο στόχος των Νεότουρκων. Οι Αρμένιοι ήταν οι πρώτοι. Με αυτούς ξεκίνησε το έγκλημα των εγκλημάτων. Η γενοκτονία, όπως θεσμοθετήθηκε, δεν είναι ορισμένη χρονικά και τοπικά. Αφορά την ανθρωπότητα και εστιάζει στο μέλλον. Μια επιτυχημένη γενοκτονία άλλωστε είναι αυτή που εξαλείφει από την ιστορία της ανθρωπότητας την ταυτότητας του λαού ή της ομάδας.
Η γενοκτονία έχει στρατηγική. Γίνεται σε αυτούς που ζουν στο σήμερα για τους αγέννητους του αύριο. Η ιστορία του μέλλοντος είναι η στρατηγική της αναγνώρισης της γενοκτονίας και η διόρθωσή της. Αυτός είναι και ο λόγος που ο επισκέπτης στο περίπτερο της ΕΠΟΝΑ θα δει όχι μόνο το χρονικό της γενοκτονίας, αλλά και τον αγώνα για την αναγνώρισή της από την ανθρωπότητα.
Οι Τούρκοι δεν ήταν αυτοί που επινόησαν τη γενοκτονία, ούτε οι πρώτοι που την διέπραξαν. Η λέξη που όλοι γνωρίζουμε ξεκίνησε πολύ πιο πριν. Μάλιστα δημιουργήθηκε από τον νομικό Ράφαελ Λέμκιν για να περιγράψει το μεγαλύτερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.
Δεν ξεκίνησε λοιπόν με τους Τούρκους. Οι Τούρκοι είχαν καθοδηγητές ικανούς Γερμανούς.
Οι Γερμανοί διέπραξαν την πρώτη γενοκτονία στη σύγχρονη ιστορία. Αρχικά σε μια πολιτική αφομοίωσης και εκγερμανισμού, προσπάθησαν να αφομοιώσουν τους Γάλλους της Αλσατίας και της Λωραίνης το 1871. Μετά την αποτυχία στη Γαλλία, η πρώτη γενοκτονία συνέβη σε δύο φυλές της σημερινής Ναμίμπιας, τους Χερέρο και τους Νάμα, την περίοδο 1904-1908. Μάλιστα ήταν τόσο επιτυχημένη, που μόλις το 1985 ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) την αναγνωρίζει.
Και αυτή δεν είναι η μόνη γενοκτονία. Νταρφούρ, Γεζίντι, Σρεμπρένιτσα, Ρουάντα, Καμπότζη, Ολοκαύτωμα, Χολοντομόρ (ο Μεγάλος Λιμός της Ουκρανίας) είναι μερικές από τις πληγές της ανθρωπότητας.
Κάθε μέρα από το περίπτερο της ΕΠΟΝΑ περνούν χιλιάδες άνθρωποι που κοιτούν και διαβάζουν την ιστορία. Πολλοί ξένοι μαθαίνουν για τον ποντιακό ελληνισμό, πολλοί Έλληνες μαθαίνουν για τους Ασσύριους.
Είναι μεγάλη η συγκίνηση, να έρχονται νέοι λαών που έχουν υποστεί γενοκτονία και κλαίνε βλέποντας στο περίπτερο το λαό τους. Νεαροί Γεζίντι, Αρμένιοι, Σύροι, Ουκρανοί, ψάχνουν μέσα και έξω από το περίπτερο – και όταν βλέπουν το λαό τους, αναφωνούν από συγκίνηση. Πόσο παράξενο θα ήταν άλλωστε αν μέσα στο Ιράκ βλέπαμε ένα περίπτερο που να μιλά για την γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου!
Άλλοι επιστρέφουν με φίλους, με συγγενείς. Το περίπτερο έχει γίνει σημείο αναφοράς για την συνάντηση της ανθρωπότητας. Το μεγαλύτερο έγκλημα όχι μόνο δεν πέτυχε, αλλά ένωσε σε μια κοινή διεκδίκηση: την αναγνώριση!
Κείμενο, φωτογραφίες: Χαραλαμπία Καρούσου-Τσελέντη, μέλος ΕΠΟΝΑ.
