Ποντιακή διατροφή και μυστικά υγείας από τον Θωμά Σαββίδη – Ένα βράδυ «λουκούμι» στα Πεύκα Θεσσαλονίκης

Ταξίδι γευσιγνωσίας στους θησαυρούς της ποντιακής κουζίνας και βουτιά στα μυστικά της ποντιακής διατροφής, με οδηγούς τον καθηγητή Χημείας και Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θωμά Σαββίδη και την χρυσοχέρα Παρθένα Χρυσίδου! Αυτό ακριβώς έκαναν την Πέμπτη 2 Ιουνίου, όλοι όσοι ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση της οικοδέσποινας για ένα βράδυ γεμάτο ποντιακές νοστιμιές και ποντιακή μουσική, στο καφενείον-μεζεδοπωλείον «Το λουκούμι», στα Πεύκα Θεσσαλονίκης.

Ο Θωμάς Σαββίδης μίλησε για τα διατροφικά προϊόντα του Πόντου και το πόσο υγιεινά είναι για τον οργανισμό, ενώ μοιράστηκε και μικρά μυστικά της διατροφής των προγόνων μας αλλά και των σύγχρονων Ποντίων που παραμένουν πιστοί στην ποντιακή κουζίνα.

Κάθε του λέξη αποδεικνυόταν και βιωματικά αφού οι παρευρισκόμενοι είχαν την ευκαιρία να γευτούν παραδοσιακά πιάτα που παρασκεύασε η Παρθένα Χρυσίδου. Βαρένικα, σιρόν, ωτία, υβριστόν, πιροσκί και περέκ… παρέλασαν από τα τραπέζια αφήνοντας όλους εντυπωσιασμένους με το πόσο σύγχρονη είναι η παραδοσιακή ποντιακή κουζίνα.

Γιατί η ποντιακή διατροφή δεν ήταν πλούσια σε κρέας

Ο Θωμάς Σαββίδης, αφού παρουσίασε τα ιδιαίτερα γεωγραφικά και κλιματολογικά στοιχεία του Πόντου, με την υγρασία και την έντονη βλάστηση, σημείωσε ότι εξαιτίας αυτών στην περιοχή είχαν μεγάλα ζώα, τα οποία με δυσκολία έσφαζαν, με συνέπεια η ποντιακή διατροφή να μην είναι πλούσια σε κρέας.

«Σε αντίθεση με την Καππαδοκία, όπου η βλάστηση ήταν χαμηλή και είχαν πολλά αιγοπρόβατα. Έτσι, η κουζίνα της Καππαδοκίας ήταν πλουσιότερη σε κρέας. Στον Πόντο ποιος θα σφάξει έναν ταύρο; Σπάνια συνέβαινε αυτό κι έτρωγε όλο το χωριό. Εκτός, βέβαια, από τον ιδιοκτήτη, ο οποίος ήταν συναισθηματικά δεμένος με το ζώο. Επίσης, στην Καππαδοκία εφευρέθηκε το κασέρι, το οποίο έλκει το όνομά του από την Καισαρεία», σημείωσε.

Τα προψημένα ζυμαρικά του Πόντου

Κατά τον καθηγητή του ΑΠΘ, η ποντιακή διατροφή έχει ως βάση το σιτάρι, το οποίο, ωστόσο, δεν αφθονούσε στην περιοχή. Για το λόγο αυτό οι Πόντιοι το αξιοποιούσαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Επίσης, τα ζυμαρικά ήταν πιο εκλεπτυσμένα και υπήρχαν άφθονα όξινα γαλακτοκομικά και λαχανικά.

«Τα ζυμαρικά είναι προψημένα. Χρειάζονται ελάχιστο χρόνο, για να μαγειρευτούν και αυτό σημαίνει ότι η νοικοκυρά μπορούσε να μετάσχει στην κοινωνική διαδικασία. Για παράδειγμα, το περέκ ήθελε 5-10 λεπτά, για να ετοιμαστεί. Παράλληλα, τα προψημένα ζυμαρικά στον Πόντο ήταν πλούσια σε θρεπτικές ουσίες, δε χρειάζονταν πολλά υλικά και έριχναν το γλυκαιμικό δείκτη. Μετά την κατανάλωση στον οργανισμό δημιουργούσαν το αίσθημα του κορεσμού, είχαν σπογγώδη γεύση και λειτουργούσαν ως σφουγγάρι, με αποτέλεσμα να καθαρίζουν το πεπτικό σύστημα. Επίσης, δεν προκαλούσαν τσούξιμο στο στομάχι από την υπερέκταση ενζύμων», τόνισε.

Βούτυρο και τουρσιά εφευρέθηκαν στον Πόντο

Όπως ανέφερε ακόμα ο καθηγητής του ΑΠΘ, τα τουρσιά (στύπα), που είναι πλούσια σε βιταμίνη C και το βούτυρο εφευρέθηκαν στον Πόντο. Μάλιστα, το τελευταίο «βαφτίστηκε» κιόλας στην αλησμόνητη πατρίδα.

Αναφερόμενος στο περέκ, ο Θωμάς Σαββίδης σημείωσε ότι μπορούμε να καταναλώσουμε, όσο θέλουμε, χωρίς να δημιουργηθεί κανένα πρόβλημα στο πεπτικό σύστημα. Σε ό,τι αφορά τα ωτία και τα βαρένικα, είπε ότι είναι επίσης υγιεινά.

Ιδιαίτερη μνεία έκανε στα όξινα γαλακτοκομικά και στον τανωμένο σορβά. Όπως είπε, ο τανωμένος σορβάς αποτελεί τη ναυαρχίδα της ποντιακής διατροφής, τρώγεται πρωί, μεσημέρι και βράδυ και έχει κάποιες πολύ σημαντικές για τον οργανισμό ιδιότητές. «Είναι αντιχοληστερικό, θερμαντικό και τονώνει τον οργανισμό, γιατί περιέχει γαλακτικό οξύ», υπογράμμισε.

Τα όξινα γαλακτοκομικά χαρίζουν μακροζωία

Ο καθηγητής αναφέρθηκε και στα όξινα γαλακτοκομικά, τα οποία, όπως είπε, χαρίζουν μακροζωία. Για το θέμα αυτό επικαλέστηκε τον βραβευμένο Ρώσο ζωολόγο Ιλία Μέτσνικοφ, ο οποίος έκανε τη σχετική μελέτη.

Κατά τον Θωμά Σαββίδη, μπορεί η ποντιακή διατροφή να μην περιέχει πολύ κρέας, ωστόσο, ήταν πλουσιότατη σε ψάρια, με πιο γνωστά τα χα(μ)ψία.

«Ο Εύξεινος Πόντος είναι η πιο εύτροφη θάλασσα του πλανήτη και γι’ αυτό η ποντιακή διατροφή είναι πολύ πλούσια σε ψάρια. Επίσης, περιλαμβάνει πολλά λαχανικά και βότανα. Η Μήδεια ήταν βοτανολόγος και γι’ αυτό έγινε η Αργοναυτική Εκστρατεία. Για να φέρουν βότανα από τον Πόντο. Τα ποντιακά λαχανικά ήταν περιζήτητα. Όταν έλεγες “ποντικόν”, εννοούσες κάτι σαν το σημερινό ISO», πρόσθεσε.

Γλέντι μέχρι αργά

Την ενδιαφέρουσα ομιλία του Θωμά Σαββίδη διαδέχθηκε ένα τρικούβερτο ποντιακό γλέντι με πλούσιο καλλιτεχνικό πρόγραμμα.

Ο Αλέξης Παρχαρίδης, ο Στέλιος Σαββουλίδης (λύρα), ο Σπύρος Σαββουλίδης (νταούλι) και ο 16χρονος Κωνσταντίνος Φουλίδης (λύρα και τραγούδι) διασκέδασαν τους παρευρισκόμενους, οι οποίοι δε σταματούσαν να χορεύουν διάφορους ποντιακούς χορούς.

Ο Αλέξης Παρχαρίδης ερμήνευσε, μεταξύ άλλων δύο τραγούδια που είναι εμπνευσμένα από το θέμα της εκδήλωσης, τα «Χαμψία» και «Η πίτα».

Ρεπορτάζ: Ρωμανός Κοντογιαννίδης, Φίλιππος Φασούλας.