Το άγριο τριαντάφυλλο στον Πόντο: Η μασούρα και οι χρήσεις της μέχρι σήμερα (video)

Ο Θεόφραστος την αποκαλούσε κοινόροδο, ενώ η επιστημονική της ονομασία είναι Rosa canina. Η άγρια τριανταφυλλιά (μασούρα για τους Πόντιους, λόγω της ομοιότητας του καρπού με το κουβάρι, το μασούρι) είναι πλούσια πηγή σε βιταμίνη C, γνωστό φάρμακο κατά την αρχαιότητα, αλλά και στο μεσαίωνα.

Ο σαρκώδης καρπός δημιουργείται στη βάση του άνθους όταν πέσουν τα πέταλα. Ιδανικά συλλέγεται στο τέλος του φθινοπώρου, οπότε η βιταμίνη C είναι η μέγιστη.

Μετά τη συλλογή, σύμφωνα με τον καθηγητή στο ΑΠΘ Θωμά Σαββίδη, οι καρποί πρέπει να μείνουν μερικές ημέρες, για να μαλακώσουν. Στη συνέχεια, κατά την παραδοσιακή διαδικασία, διαχωρίζονται τα σπέρματα από το σαρκώδες περίβλημα το οποίο ζυμώνεται χωρίς νερό.

Η μάζα πλάθεται σε μικρές πίτες (τα μασουροκόλοθα), που απλώνονται στον ήλιο για να ξεραθούν. Τρώγονται κυρίως το χειμώνα, αλλά όχι μόνο, είτε ως έχουν είτε σε κομπόστα (χοσάφ’).

Εναλλακτικά, οι καθαρισμένοι καρποί καταναλώνονται απευθείας, πρωί-μεσημέρι-βράδυ πριν από το φαγητό ως πηγή βιταμινών – πλέον συντηρούνται και στην κατάψυξη.

Από τα μασουροκόλοθα παρασκευάζεται και το μη αλκοολούχο ποτό με το όνομα επίσης μασούρα ή μασουροζώμ’ – στον Πόντο θεωρούνταν ένα από τα καλύτερα ηδύποτα και το σέρβιραν στα παρακάθια και κατά τις μεγάλες νηστείες.

Για να παρασκευαστεί χρησιμοποιείται μια ποσότητα από το αποξηραμένο υλικό, το οποίο διαλύεται σε βραστό νερό μέχρι να γίνει παχύρρευστος πολτός. Κατόπιν ο πολτός διηθείται σε ψιλό κόσκινο για να απομακρυνθούν τα χονδρά κομμάτια και τα σπέρματα, και να γίνει χυμός.

Η γεύση είναι ελαφρώς στιφή και η αίσθηση που αφήνει δροσιστική. Περιέχει βιταμίνη C, υδατάνθρακες, καροτινοειδή, βανιλίνη, αιθέρια έλαια, πυριτικά οξέα, πεκτίνες και ίχνη λεκιθίνης.

Εξαιτίας αυτών των ουσιών –και ιδιαιτέρως της βιταμίνης C (500-1.400 mg ανά 100 g)– προστατεύει τον οργανισμό από τις αβιταμινώσεις (σκορβούτο) και τις εξωτερικές προσβολές με την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος. Βοηθά στην ομαλή κυκλοφορία του αίματος, έχει διουρητικές και ελαφρά καθαρτικές ιδιότητες. Ενδείκνυται για τις παθήσεις της χολής και των νεφρών.

Λόγω της «επεξεργασίας» των καρπών σε ποτό, η βιταμίνη C προσλαμβάνεται και αξιοποιείται πολύ ευκολότερα. Στον Πόντο το κατανάλωναν την περίοδο της νηστείας για τη στήριξη του οργανισμού, όπως επίσης και κατά την ανάρρωση, την εγκυμοσύνη, τη γαλουχία κ.α. Στις δε φαρμακευτικές του ιδιότητες αναφέρεται η θεραπεία των αιμορροΐδων (μαγιασούρ’).