Η Παγκόσμια Ημέρα Ηλικιωμένων, γνωστή και ως «Παγκόσμια Ημέρα για την Τρίτη Ηλικία», εορτάζεται κάθε χρόνο την 1η Οκτωβρίου. Καθιερώθηκε το 1990 από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, προκειμένου να αποτίσει τον οφειλόμενο φόρο τιμής στους ηλικιωμένους.
Σύμφωνα με την «Εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού ελληνισμού», στον Πόντο τους ηλικιωμένους τους αποκαλούσαν μειζετέρ’, ενώ ιδιαίτερη θέση στην οικογένεια είχε η καλομάνα.
Οι νέοι έπρεπε να σέβονται τοι μειζετέρ’ς, να μην μιλάνε πολύ μπροστά τους, να σηκώνονται όταν εκείνοι έμπαιναν σε κάποιον χώρο, να μην τους αντιμιλούν και να τους προσφέρουν γενικά την πρωτοκαθεδρία και το προβάδισμα.
Ιδιαίτερη θέση στη ζωή των Ποντίων είχε και η καλομάνα, δηλαδή η γιαγιά της οικογένειας. Ήταν η μεγάλη οικοδέσποινα του σπιτιού. Ο σεβασμός προς αυτήν ήταν απόλυτος. Η προσωπικότητά της ασκούσε μεγάλη επιρροή στη ζωή των μελών της οικογένειας.
Σκίτσο του Χρ. Δημάρχου από το Αρχείο της ΕΠΜ
Εκείνη αποφάσιζε την κατανομή των σπιτικών εργασιών στις νύφες και επιστατούσε στη σωστή εκτέλεσή τους. Με εύστοχο τρόπο συχνά μετρίαζε τις αυστηρές θέσεις του άντρα της, αρχηγού της φαμίλιας.
Η καλομάνα θεωρούνταν στην ουσία η μάνα των παιδιών. Σε ορισμένες περιοχές του Πόντου, μάλιστα, τα παιδιά την προσφωνούσαν «μάνα», και τη μητέρα τους με το όνομά της ή με τις προσφωνήσεις άλλων προσώπων προς αυτήν, π.χ. πάτση, νύφε κτλ. Στις περιπτώσεις αυτές, αν κάποιο παιδί προσφωνούσε τη μητέρα του «μάνα» μπροστά στη γιαγιά του, αυτό προκαλούσε την οργή της και οδηγούσε σε κατσάδιασμα με φράσεις σαν αυτήν: «Σους, κόψον ατο, η μάνα σ’ εγώ είμαι, εμέν θα λες μάνα…».
Η αγάπη της καλομάνας προς τα εγγόνια ήταν μεγαλύτερη από ό,τι προς τα παιδιά της, όπως δείχνει η φράση «Τη παιδί μ’ το παιδίν, δύο φοράς παιδί μ’».
- Με πληροφορίες από την Εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού ελληνισμού, εκδ. Μαλλιάρης-Παιδεία, Θεσσαλονίκη.
