Πριν από δύο χρόνια (τον Αύγουστο του 2015) επικοινωνήσαμε με την εικαστικό Μαρίνα Προβατίδου για να μας μιλήσει για το άγαλμα του Πόντιου Ακρίτα που φιλοτέχνησε για τη Σφενδάμη Πιερίας. Όταν η συζήτηση για το συγκεκριμένο έργο ολοκληρώθηκε, η καλλιτέχνις άρχισε να μας μιλά για τη γιαγιά της, την οποία λάτρευε, και για ένα «έργο» που είχαν δημιουργήσει μαζί. Πριν από λίγες μέρες μάθαμε, μέσω facebook, ότι αυτή η γλυκιά γιαγιά δεν ζει πια. Ζητήσαμε λοιπόν από τη Μαρίνα να μας γράψει δυο κουβέντες για κείνην, να μας στείλει και τις φωτογραφίες εκείνου του πρότζεκτ, να την γνωρίσουμε και να σας την συστήσουμε – έτσι, εν είδει μνημοσύνου… Γράφει η Μαρίνα Προβατίδου:
Η γιαγιά μου, η Χρυσούλα Παρασκευοπούλου-Παπαδοπούλου (1929-2017), είχε μια επιθυμία που ανέφερε τακτικά: να γίνει νύφη και να την συνοδεύσουμε με την ποντιακή λύρα και το νταούλι.
Όταν είχαν παντρευτεί με τον παππού μου φορούσαν κουρέλια, μιας και οι Πόντιοι τότε δεν είχαν τα βασικά αγαθά. Η επιθυμία αυτή της γιαγιάς, και η εικαστική ανάγκη της εγγονής της, το βίωμα μέσα από τα εικαστικά ποντιακά δρώμενα, μετουσιώθηκαν σε τέχνη. Χάραξα τη μορφή αυτής της Πόντιας γιαγιάς γιατί είχα ανάγκη να διασώσω την ποντιακή μου ιστορία.
Η γιαγιά με τον παππού ξαναπαντρεύονται…
Νιώθω μια βαθύτερη ανάγκη να αναφερθώ στην επιθυμία της γιαγιάς μου να γίνει νύφη. Είναι η πραγματοποίηση ενός χρέους που αισθάνθηκα ως άνθρωπος, ως γυναίκα και καλλιτέχνις.
Ο προπάππος μου, Παρασκευάς Παρασκευόπουλος από την Τραπεζούντα, ήταν ζωγράφος. Η γιαγιά ήταν… περφόρμερ. Θα μείνει αξέχαστη για τις ιστορίες της και τις διηγήσεις που έκανε δημοσίως, αλλά και για τα ανέκδοτά της που ποτέ δεν τσαλάκωναν την εικόνα της γιατί είχε έναν μοναδικό τρόπο να τα αφηγείται.
Κυνηγήθηκαν από τους Τούρκους και βρήκαν προσωρινό καταφύγιο στο Νοβοροσίσκ. Έφθασαν με το καράβι το 1939 στη Θεσσαλονίκη. Ξέσπασε ο Πόλεμος κι έφυγαν στα χωριά για να σωθούν.
Έγινε ο γάμος της στη Σφενδάμη Πιερίας, και το 2008 έγινε ο γάμος της στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών ως εικαστικό δρώμενο. Μας τίμησαν οι Πόντιοι και ήρθε και χόρεψε ο αγαπητός σε όλους μας Χάρης Πανικίδης στην Αθήνα, και το χωριό τίμησε τη γιαγιά.
Ο Χάρης Πανικίδης δίπλα στη Μαρίνα Προβατίδου και τη γιαγιά Χρυσούλα, στην ΑΣΚΤ
Για τους Πόντιους θεωρείται κάτι το φυσικό να τραγουδούν στην καθημερινότητά τους, να αφηγούνται ιστορίες από τα παλαιά, να στήνουν παρακάθια, να δημιουργούν ποντιακά ανέκδοτα και να αυτοσαρκάζονται.
Ένα όνειρο πραγματοποιείται, και όταν έρθει το τέλος αισθάνεσαι ότι έκανες το χρέος σου απέναντι στους δικούς σου αλλά και στην ποντιακή ιστορία…
Το παρόν δίνει νόημα στο παρελθόν, κι είναι χρέος της δικής μας γενιάς να διασώσουμε την ποντιακή γλώσσα και τη διάδοση του πολιτισμού μας ως επιτακτική ανάγκη προσδιορισμού της ταυτότητάς μας.
Υ.Γ.: Υπάρχουν ολόσωμα πορτρέτα και χαρακτικά τυπώματα της μορφής της και όλα αυτά τα έργα κάποια στιγμή θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για ένα ακόμη μουσείο σύγχρονης ποντιακής τέχνης.
Κείμενο, φωτογραφίες, βίντεο: Μαρίνα Προβατίδου.
