Ίσως η πλειοψηφία των Ελλήνων να μην ήξερε καν την ύπαρξή της. Ξάφνου όμως άρχισε να μπαίνει στη ζωή μας ως «νέος σωτήρας» της χειμάζουσας στα χρόνια του Μνημονίου ελληνικής κοινωνίας. Ο λόγος για τη «μεγάλη μας άγνωστη» Παγκόσμια Τράπεζα στην οποία απευθύνθηκε η χώρα μας ζητώντας χείρα βοηθείας στο ακανθώδες πρόβλημα της ανεργίας που ξεπερνά επισήμως το ένα εκατομμύριο Ελλήνων. Σύμφωνα με πληροφορίες που διέρρευσαν η Αθήνα πρότεινε τριετές σχέδιο χρηματοδότησης για τη δημιουργία τουλάχιστον 150.000 θέσεων εργασίας τον χρόνο, ήτοι 450.000 θέσεων συνολικά, κοστολογώντας το εγχείρημα στα 3 δισ. ευρώ.
Για την ώρα η Παγκόσμια Τράπεζα δεν έχει απαντήσει στο ελληνικό αίτημα, καθώς πρέπει να περάσει από το εκτελεστικό συμβούλιο και να τύχει της έγκρισής του.
Σημειώνεται πως στο παρελθόν, η Παγκόσμια Τράπεζα είχε απορρίψει το ενδεχόμενο εμπλοκής της στο ελληνικό πρόγραμμα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πάντως, δεν πρόκειται για αίτημα που αφορά το ελληνικό μνημόνιο, αλλά επιπλέον χρηματοδότηση, αποκλειστικά για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, κάτι που σημαίνει ότι ενδέχεται να ανάψει πράσινο φως.
Ποια είναι η Παγκόσμια Τράπεζα
Η Παγκόσμια Τράπεζα είναι διεθνές χρηματοπιστωτικό ίδρυμα το οποίο παρέχει οικονομική και τεχνική βοήθεια σε αναπτυσσόμενες χώρες για αναπτυξιακά έργα (π.χ. δρόμοι, γέφυρες, σχολεία) με δεδηλωμένο στόχο τη μείωση της φτώχειας. Δημιουργήθηκε για την ανοικοδόμηση των χωρών της Ευρώπης που είχαν διαλυθεί από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και τώρα παρέχει βοήθεια στα φτωχότερα κράτη. Αντιθέτως, το ΔΝΤ συνήθως χειρίζεται σχετικά βραχυπρόθεσμες οικονομικές κρίσεις.
Πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι ο Νοτιοκορεάτης Τζιμ Γιονγκ Κιμ από την 1η Ιουλίου του 2012. Η έδρα του Ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσιγκτον.
Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Τζιμ Γιονγκ Κιμ (φωτ.: EPA / Jim Lo Scalzo)
Ο οργανισμός συστάθηκε έπειτα από τη διάσκεψη στο Μπρέτον Γουντς το 1944. Οι ΗΠΑ και η Βρετανία πρωταγωνίστησαν σε αυτήν τη διάσκεψη. Η Τράπεζα ως το 1968 χορηγούσε δάνεια σε μικρή σχετικά κλίμακα. Η Γαλλία ήταν η πρώτη χώρα που έλαβε αναπτυξιακή βοήθεια από την Παγκόσμια Τράπεζα. Τις τελευταίες δεκαετίες η Τράπεζα έχει δεχτεί εντονότατη κριτική από αντιπάλους της παγκοσμιοποίησης και άλλες κοινωνικές ομάδες.
Τα μέλη της Παγκόσμιας Τράπεζας
Η IBRD έχει σήμερα 189 κράτη μέλη ενώ ο IDA απαρτίζεται από 173 μέλη. Κάθε μέλος της IBRD μπορεί να είναι και μέλος ταυτόχρονα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (IMF). Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα συγκρότημα πέντε τραπεζικών θεσμών:
- Τη Διεθνή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης(ΔΤΑΑ που χορηγεί αναπτυξιακά δάνεια με επιτόκια αγοράς σε πιστοληπτικά αξιόπιστες χώρες, εγγυάται δάνεια και παρέχει αναλυτικές και συμβουλευτικές υπηρεσίες δανείζοντας περίπου 10,5 δις δολάρια ΗΠΑ κάθε χρόνο.
- Την Ένωση Διεθνούς Ανάπτυξης, η οποία χορηγεί άτοκα δάνεια σε μη αξιόπιστες πιστοληπτικά χώρες απέναντι στις χρηματαγορές, επιβάλλοντας μόνο ετήσιο διαχειριστικό κόστος ύψους 0,7% του δανείου και δανείζοντας περίπου 6δις δολάρια ΗΠΑ το χρόνο.
- Τη Διεθνή νομισματική και χρηματοοικονομική επιτροπή η οποία αναζητά κεφάλαια χρηματοδότησης αναπτυξιακών έργων στην ιδιωτική αγορά και αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα των αναπτυσσόμενων χωρών.
- Την υπηρεσία πολυμερούς εγγύησης επενδύσεων η οποία παρέχει εγγυήσεις για την πραγματοποίηση επενδύσεων
- Το Διεθνές Κέντρο Διευθέτησης Επενδυτικών Διενέξεων, το οποίο διευκολύνει την επίλυση διαφορών γύρω από επενδύσεις μεταξύ των κυβερνήσεων και των ξένων επενδυτών.
Η ελληνική παρουσία στην Παγκόσμια Τράπεζα
Ο υπουργός Οικονομίας Δημήτρης Παπαδημητρίου εκπροσωπεί την Ελλάδα στο Παγκόσμιο Συμβούλιο των Διοικητών της Τράπεζας, το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων της Τράπεζας. Οι διοικητές, συνήθως υπουργοί Οικονομικών ή Ανάπτυξης, εκπροσωπούν τη χώρα τους στο Παγκόσμιο Συμβούλιο των Διοικητών της Τράπεζας (και σε αυτή τη θέση έχουν βρεθεί ανάλογα τις κυβερνήσεις μια σειρά από Έλληνες υπουργοί).
Συναντώνται δύο φορές το χρόνο, έχουν τη δύναμη να δέχονται και να αναστέλλουν μέλη του Ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας, να αυξάνουν ή να μειώνουν το εγκεκριμένο μετοχικό κεφαλαίο, να καθορίζουν την κατανομή των καθαρών εσόδων της Τράπεζας, και να αποφασίζουν σχετικά με τη συνολική στρατηγική κατεύθυνση του Ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Ο εκτελεστικός διευθυντής της Παγκόσμιας Τράπεζας
Ο εκπρόσωπος εξουσιοδοτεί την ευθύνη για την επίβλεψη της καθημερινής εργασίας που αφορά στα συμφέροντα της Ελλάδας στην Τράπεζα, στον εκτελεστικό διευθυντή για την Ελλάδα. Οι εκτελεστικοί διευθυντές κατοικούν στην Ουάσιγκτον και συνήθως συνεδριάζουν δύο φορές την εβδομάδα, όπου λαμβάνουν αποφάσεις σχετικές με δανειοληψίες, δημοσιονομικά θέματα, προγράμματα και πολιτικές που έχουν αντίκτυπο στις γενικές λειτουργίες του ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Ο εκτελεστικός διευθυντής της Ελλάδας αντιπροσωπεύει επίσης την Αλβανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, Σαν Μαρίνο, το Ανατολικό Τιμόρ και τη Μάλτα. Ο Πατρίτσιο Παγκάνα από την Ιταλία είναι ο νυν εκπρόσωπος της Ελλάδας στο 25μελές Διοικητικό Συμβούλιο των Εκτελεστικών Διευθυντών της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Μετοχές και δύναμη ψήφου
Ο Όμιλος της Παγκόσμιας Τράπεζας έχει ένα σταθμισμένο σύστημα ψηφοφορίας. Όλα τα μέλη της Τράπεζας λαμβάνουν ψήφους που αποτελούνται από το μερίδιο των ψήφων σε σχέση με τις μετοχές (μία ψήφο για κάθε μετοχή του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας που κατέχει το μέλος) και από τις βασικές ψήφους (που υπολογίζονται έτσι ώστε το άθροισμα όλων των βασικών ψήφων να είναι ίσο με το5,55% του ποσού των βασικών ψήφων και του μεριδίου των ψήφων για όλα τα μέλη). Η κατανομή των δικαιωμάτων ψήφου διαφέρει από οργανισμό σε οργανισμό εντός του Ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Η Ελλάδα κατέχει το 0,09% των μετοχών της Διεθνούς Τράπεζας για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη, με 0,11% των δικαιωμάτων ψήφου. Έχει το 0,23% των δικαιωμάτων ψήφου στη Διεθνή Ένωση Ανάπτυξης, του Ταμείου της Παγκόσμιας Τράπεζας για τις φτωχότερες χώρες. Κατέχει το 0,29% των μετοχών και το 0,30% των δικαιωμάτων ψήφου της Διεθνούς Χρηματοδοτικής Εταιρίας, βραχίονα του ιδιωτικού τομέα της Τράπεζας. Κατέχει επίσης το 0,28% των μετοχών και το 0,33% των δικαιωμάτων ψήφου στον Πολύπλευρο Οργανισμό για την Εγγύηση των Επενδύσεων.
Ο εκτελεστικός διευθυντής εκπροσωπεί την Ελλάδα, την Αλβανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, Σαν Μαρίνο, και Τιμόρ-Λέστε έχει μερίδιο 3,11% ψήφου στο διοικητικό συμβούλιο της Διεθνούς Τράπεζας για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη, μερίδιο ψήφου 3,34% στο διοικητικό συμβούλιο της Διεθνούς Ένωσης Ανάπτυξης (με εξαίρεση τη Μάλτα και το Σαν Μαρίνο ), ένα μερίδιο 4,13% στο συμβούλιο της Διεθνούς Χρηματοδοτικής Εταιρίας (με την εξαίρεση του Σαν Μαρίνο), και μερίδιο 3,59% στον Πολύπλευρο Οργανισμό Εγγύησης Επενδύσεων (με την εξαίρεση του Σαν Μαρίνο).
