Μια ζεστή και φιλόξενη ποντιακή γωνιά, μια μουσική σκηνή για γνωστούς αλλά και λιγότερο γνωστούς ταλαντούχους νέους Πόντιους καλλιτέχνες δημιουργείται μήνα με το μήνα στην Κάτω Τούμπα της Θεσσαλονίκης. Δεν πρόκειται για κάποιο κέντρο διασκέδασης ή χώρο πολιτισμού, αλλά για ένα νεανικό καφενείο στο οποίο οι τυχεροί (όπως οι συνεργάτες του pontos-news.gr) μπορεί και να απολαύσουν κάποιο παρακάθ’.
Ένα καφενείο που γίνεται στέγη της κεμεντζέ, μια αγκαλιά για όσους θέλουν να ταξιδέψουν μαζί της στον Πόντο, τόπο καταγωγής του ιδιοκτήτη Στάθη Ρούσσινου.
Ίσως το μεγαλύτερο κατόρθωμα του Στάθη είναι ότι κατάφερε να ακούγεται συχνά η λύρα σε μια περιοχή της Θεσσαλονίκης που παραδοσιακά δεν κυριαρχείται από τους Πόντιους και απέχει αρκετά από την ποντιομάνα Καλαμαριά, αλλά και την επίσης γεμάτη Ποντίους δυτική πλευρά της πόλης.
«Εύξεινον» ονομάζεται το νεανικό καφενείο, το οποίο λειτουργεί από το 1997 στη συμβολή των οδών Παπάφη και Κλεάνθους γιατί όπως λέει στο pontos-news.gr ο Στάθης Ρούσσινος «ήθελα να του δώσω την ταυτότητά μου, δηλαδή ότι εδώ είμαστε Πόντιοι. Η ονομασία της επιχείρησής σου πρέπει να σε αντιπροσωπεύει. Η λέξη “φιλόξενο” υποδηλώνει ξεκάθαρα την ποντιακή καταγωγή μας».
Γνωστοί Πόντιοι καλλιτέχνες
Το 2013 ξεκίνησε τη διοργάνωση βραδιών με ζωντανή ποντιακή μουσική το «Εύξεινον». Λίγους μήνες νωρίτερα, ο ιδιοκτήτης του είχε αρχίσει να μαθαίνει να παίζει κεμεντζέ και οι πρώτες βραδιές έγιναν με τη μουσική του δασκάλου του, Παύλου Αθανασιάδη, ο οποίος είναι μέλος της «Καλλιτεχνικής Στέγης Ποντίων».
Τα πρώτα βήματα είχαν επιτυχία και λίγο καιρό αργότερα θέση στη «μουσική σκηνή» του πήραν ο Φίλιππος Κεσαπίδης και το συγκρότημά του «Αργατεία». Ωστόσο, το μαγαζί έγινε ευρέως γνωστό στον ποντιακό χώρο της Θεσσαλονίκης μετά τις μουσικές βραδιές με τον λυράρη Φώτη Κουρουκλίδη. Ο Κουρουκλίδης, μαζί με τον ταουλτζή και πρόεδρο της Ένωσης Ποντίων Καλαμαριάς, Κώστα Ζώη, αποτελούν τους μπροστάρηδες στη διοργάνωση των ποντιακών εκδηλώσεων στο «Εύξεινον».
Αποσπάσματα από ένα τετράωρο παρακάθ’ στο «Εύξεινον» μοιράζεται μαζί σας το pontos-news.gr
Από τότε, από το κατάστημα πέρασαν (τραγούδησαν ή έπαιξαν μουσική) οι: Στάθης Νικολαΐδης, Μπάμπης Ιορδανίδης, Μπάμπης Ιωακειμίδης, Στάθης Παυλίδης, Κώστας Θεοδοσιάδης, Πέλα Νικολαΐδη, Don Christo Kemanetzidis, Αντωνία Καραγιαννίδου, Γιώργος Πουλαντζακλής, Μελίνα Χατζηκαμάνου, Γιώτης Γαβριηλίδης, Αλέξης Παρχαρίδης, Δημήτρης Περίδης, Χαράλαμπος Τσακαλίδης, Γιώργος Στεφανίδης και πολλοί άλλοι.
Ο Στάθης Νικολαΐδης επί το έργον, στο «Εύξεινον»
Οι επόμενοι άμεσοι στόχοι του Στάθη Ρούσσινου είναι να φέρει στο «Εύξεινον» τον Μπάμπη Κεμανετζίδη, τον Γιάννη Τσιτιρίδη και τους αδελφούς Τσαχουρίδη, οι οποίοι αποτελούν τον διακαή του πόθο.
«Με τη βοήθεια του κόσμου, που μας στηρίζει και τον ευχαριστούμε πάρα πολύ, καταφέραμε να φέρουμε την ποντιακή λύρα σε μια περιοχή της Θεσσαλονίκης που δεν είναι… ποντιόπληκτη. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε μια μικρή ποντιακή σκηνή, που θα φιλοξενεί –εκτός από τους γνωστούς καλλιτέχνες– και νέα παιδιά. Η ζωή δεν σταματάει και πρέπει να έχουμε μεταλαμπάδευση.
Ο Στάθης Ρούσσινος με τη Νίκη, τη Ρούλα και… τις λύρες
»Έχουμε αξιόλογα νέα παιδιά και με ταλέντο στην ποντιακή μουσική και πρέπει να τα γνωρίσει ο κόσμος.
»Δεν μπορούμε, φυσικά, να γίνουμε “Αργοναύτες” ή “Μίθριο”. Εκείνο που θέλουμε είναι να υπάρχει εδώ μια ζεστή, ποντιακή οικογενειακή ατμόσφαιρα».
Κερκυραίος, αλλά περισσότερο Πόντιος
Αν και ο πατέρας του Στάθη Ρούσσινου είναι από την Κέρκυρα, στην ψυχή του 42χρονου Θεσσαλονικιού επιχειρηματία κυριαρχεί ο Πόντος και η δική του πολιτιστική κουλτούρα. Άλλωστε και ο πατέρας του ουσιαστικά «πολιτογραφήθηκε» Πόντιος, αφού μαζί με την οικογένεια της συζύγου του δεν έχει αφήσει ποντιακό μαγαζί ή μουχαπέτ’. Η μητέρα του Στάθη κατάγεται από την περιοχή Μπουλάχ της Κερασούντας.
(Φωτ.: Ε.Β.)
Από μικρό παιδί άκουγε ποντιακή μουσική με την οικογένειά του στο σπίτι. Ωστόσο, μέντορά του σε ό,τι αφορά τον Πόντο θεωρεί τη συγγενή του και σημερινή αντιπρόεδρο της Μέριμνας Ποντίων Κυριών, Ανατολή Δημητριάδου. Καταλαβαίνει τα ποντιακά, αφού από μικρός τα άκουγε από τη γιαγιά του, αλλά δεν μπορεί να τα μιλήσει πολύ καλά.
Στον Πόντο δεν έχει πάει ακόμα αλλά σχεδιάζει να το κάνει σύντομα, προκειμένου να δει από κοντά τα παρχάρια, που τόσα έχει ακούσει γι’ αυτά, αλλά και να προσπαθήσει να βρει το σπίτι του παππού του, κάτι που εξαρχής θεωρεί πολύ δύσκολο.
Μικρός ήταν μέλος του ποντιακού συλλόγου «Άγιος Θεόδωρος Γαβράς» και έπειτα, μέχρι πριν από πέντε χρόνια, του συλλόγου «Αλησμόνητες Πατρίδες». Τώρα ετοιμάζεται για τον Σύλλογο Ποντίων Τούμπας, που βρίσκεται υπό ίδρυση.
«Ακούω μόνο ποντιακή μουσική»
Μέχρι το 2008 ο Στάθης Ρούσσινος άκουγε διάφορα είδη μουσικής, μέχρι που συνειδητοποίησε ότι αυτή που τον εκφράζει και «μιλάει» στην ψυχή του είναι η ποντιακή μουσική. Πλέον δεν μπορεί να ακούσει άλλο όργανο εκτός από ποντιακή λύρα, γιατί… πονάει το κεφάλι του.
«Ακόμα και στο μαγαζί μου, όταν αναγκαστικά βάζουμε άλλη μουσική, βασανίζομαι και πολλές φορές βγαίνω έξω. Η ποντιακή μουσική που ακούω είναι… αρκετά σκληροπυρηνική. Για να καταλάβετε, το πιο… light που ακούω είναι Χρύσανθος».
Με τον Φάνη Κουρουκλίδη
Πριν από τέσσερα χρόνια ο Στάθης Ρούσσινος άρχισε να μαθαίνει και λύρα: «Ξύπνησα ένα πρωί και είπα στον εαυτό μου ότι αν δεν μάθω λύρα θα είμαι ένας δυστυχισμένος άνθρωπος. Για κάποιους μη Πόντιους μπορεί το άκουσμα της λύρας να είναι ένα γρατζούνισμα στα αυτιά – για μένα ο ήχος της λύρας περνάει μέσα από την καρδιά μου. Σήμερα ασχολούμαι μέχρι και δέκα ώρες την ημέρα με την ποντιακή μουσική. Βάζω τα ακουστικά στα αυτιά μου, ακούω ή παίζω ποντιακή μουσική και ταυτόχρονα δουλεύω. Άλλες φορές απομονώνομαι και ασχολούμαι με τη λύρα μου.
»Για να καταλάβετε το… κόλλημα που έχω με καθετί ποντιακό, θα σας πω ότι μόλις ακούω πως κάποιος είναι Πόντιος, τον συμπαθώ αμέσως».
Για τον Στάθη Ρούσσινο, Πόντος σημαίνει τρεις λέξεις: ξεριζωμός, προσφυγιά, γενοκτονία. Το κακό είναι, λέει, ότι σήμερα η ποντιακή κουλτούρα και ο πολιτισμός εξαντλείται μόνο στη μουσική. «Στενοχωριέμαι, διότι δεν διαβάζουμε. Έχουμε τον Κώστα Φωτιάδη, τον Θεοδόση Κυριακίδη και τόσους άλλους ανθρώπους που έγραψαν πολύ σημαντικά βιβλία, αλλά, δυστυχώς, εμείς οι Πόντιοι δεν τα διαβάζουμε για να μάθουμε διάφορα πράγματα για την καταγωγή μας. Η μουσική μας είναι υπέροχη, αλλά δεν αρκεί να ξέρουμε μόνο αυτήν».
Κείμενο: Ρωμανός Κοντογιαννίδης
Φωτογραφίες: Φίλιππος Φασούλας
Βίντεο: Σωτήρης Τρυψάνης
