Ένα βλέμμα στις μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών του 20ού αιώνα, που συνεχίζονται ακόμα και σήμερα με τον ίδιο βίαιο τρόπο· μια παρατήρηση του παρελθόντος με ιδιαίτερο συμβολισμό για τον παρόντα χρόνο· ένα κίνητρο για τον καθένα να σκεφτεί και να βγάλει τη δική του αλήθεια· ένα μήνυμα ότι χωρίς αγάπη, ομόνοια, αδελφοσύνη, συμπόνια και κατανόηση μεταξύ των ανθρώπων, οι «μαύρες» πτυχές της ιστορίας διαρκώς θα επαναλαμβάνονται και το αποτέλεσμα θα είναι πάντοτε η καταστροφή…
Αυτό είναι το «The Tree I Dreamt» του Πόντιου σκηνοθέτη Δημήτρη Αλχατζίδη, με μουσική του επίσης Πόντιου Βασίλη Ιωαννίδη. Συμμετέχει στο 18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, που ξεκινά στις 11/3.
Πρόκειται για μια δημιουργία η οποία, σύμφωνα με τους συντελεστές της, θέλει να προβάλει και το ποντιακό ζήτημα, μέσα από ιστορίες Ποντίων οι οποίοι ξεριζώθηκαν βιαίως από τον τόπο τους για να πάρουν το δρόμο της εξορίας.
Δημήτρης Αλχατζίδης
«Το ντοκιμαντέρ είναι για μένα ένα είδος ψυχανάλυσης. Μια επιστροφή στην ιστορία των προγόνων μου. Άνθρωποι χωρίς δικαιώματα, Πόντιοι στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, που πέθαιναν στα τρένα, στο δρόμο για την εξορία, όπως ακριβώς σήμερα πνίγονται άνθρωποι στις θάλασσες. Προσπάθησα να βγάλω τη δική μου ταπεινή, μικρή αλήθεια, μέσα από την αλήθεια των ανθρώπων που την έβγαλαν στο φακό μου. Αυτούς ελπίζω να ικανοποιήσω», λέει στο pontos-news.gr ο 33χρονος Δημήτρης Αλχατζίδης.
Ιστορίες από τις εξορίες των Ποντίων
Μεταπτυχιακός φοιτητής του γνωστού Πόντιου ακαδημαϊκού και συγγραφέα Κώστα Φωτιάδη ήταν ο Δημήτρης Αλχατζίδης, όταν εμπνεύστηκε την ιδέα για τα γύρισμα του συγκεκριμένου ντοκιμαντέρ. Ήταν το 2010, όταν μαζί με τον Κ. Φωτιάδη –τον οποίο χαρακτηρίζει ως μέντορά του– πραγματοποίησε ένα ταξίδι σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας και του ιστορικού Πόντου και έφτασε μέχρι τις ακτές της Γεωργίας.
«Ο Κώστας Φωτιάδης είναι ένας εκπληκτικός άνθρωπος, ένα πραγματικό διαμάντι. Με βοήθησε πολύ, αφού έχει το χάρισμα να βγάζει από μέσα σου τα καλύτερο, και αυτό για μένα ήταν να ξαναδώ την ιστορία της οικογένειάς μου», λέει ο Δημήτρης Αλχατζίδης.
Όπως αναφέρει, γύρισε το ντοκιμαντέρ σε 1,5 μήνα σε Θεσσαλονίκη, Φλώρινα και άλλες περιοχές της Ελλάδας. Με τη μορφή συνεντεύξεων παρουσιάζει ιστορίες και μαρτυρίες ανθρώπων και οικογενειών από τον Πόντο, οι οποίοι αναγκάστηκαν να βρεθούν στην προσφυγιά και στην εξορία σε τέσσερις περιπτώσεις. Από τον Πόντο στην Κριμαία και στη Γεωργία στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, από εκεί στα Ουράλια Όρη, το Ουζμπεκιστάν, την Κιργιζία και το Τατζικιστάν εξαιτίας των εκτοπισμών του Στάλιν τον Μάιο και τον Ιούνιο του 1944, στα τέλη της δεκαετίας του ’70 πίσω στην Κριμαία και στη Γεωργία, και με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης από εκεί στην Ελλάδα.
Συγκλονιστική είναι η μαρτυρία του γέροντος Γαβριήλ Μεταλλίδη. Διηγείται στο ντοκιμαντέρ πώς σώθηκε από τη θεία του –όταν απαγχόνισαν οι Νεότουρκοι τον πατέρα του–, η οποία προτίμησε να πετάξει το δικό της παιδί και να τον κρατήσει, ώστε να μείνει κάτι από τον αδελφό της. Επίσης, πολύ σημαντικές είναι οι μαρτυρίες των Πόντιων καθηγητών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Κώστα Φωτιάδη και Στάθη Πελαγίδη.
Ο Δημήτρης Αλχατζίδης γεννήθηκε στο Αμύνταιο από Πόντιους γονείς (με καταγωγή από τη Λέκκα του Όφεως και το Καρς). Σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, και μετά τις μεταπτυχιακές σπουδές του πλάι στον Κώστα Φωτιάδη, έφυγε το 2011 για το Παρίσι, όπου σπούδασε κινηματογράφο. Εκεί ζει, παντρεύτηκε, και σήμερα έχει δύο παιδιά.
Απευθύνθηκε στον αδελφικό του φίλο
Για να ντύσει το ντοκιμαντέρ του με την κατάλληλη μουσική ο Δημήτρης Αλχατζίδης απευθύνθηκε στον αδελφικό του φίλο –μεγάλωσαν μαζί στο Αμύνταιο– Βασίλη Ιωαννίδη. Ο Ιωαννίδης ενθουσιάστηκε με την ιδέα κι αμέσως, με τις λίγες ηχοληπτικές γνώσεις που είχε, άρχισε να γράφει μουσική στον υπολογιστή.
Βασίλης Ιωαννίδης
«Για να γράψω μουσική για το ντοκιμαντέρ, στηρίχτηκα στην ψυχή μου και στο ένστικτό μου. Στηρίχτηκα σε αυτά που μου είπαν οι γονείς μου και οι παππούδες μου για τον Πόντο. Είναι λιτή η μουσική του ντοκιμαντέρ, αφού χρησιμοποίησα λύρα και μόνο σε 1-2 κομμάτια νταούλι. Θέλαμε να περνάει κάτι το αρχέγονο μέσα από τη μουσική του ντοκιμαντέρ. Ήταν μεγάλη η συγκίνηση για μένα, και περισσότερο συγκινούμαι τώρα που βλέπω όλα αυτά που έγιναν τότε να επαναλαμβάνονται, παρά τη διαφορετική θρησκεία και τη διαφορετική πατρίδα. Θέλω να αφιερώσω το ντοκιμαντέρ σε αυτούς τους ανθρώπους, τους σημερινούς πρόσφυγες», είπε στο pontos-news.gr ο Βασίλης Ιωαννίδης.
Από το Αζάτ του Καρς και τη Σεβάστεια κατάγονται οι γονείς του Βασίλη Ιωαννίδη, ο οποίος γεννήθηκε στο Αμύνταιο της Φλώρινας. Σπούδασε Νομική στη Θεσσαλονίκη όπου ζει μέχρι σήμερα, εργαζόμενος ως δικηγόρος και ως μουσικός. Όπως λέει, μεγάλωσε μέσα στα ποντιακά δρώμενα, αφού ο πατέρας του είχε μεγάλο μεράκι για τον Πόντο και διατέλεσε πρόεδρος του ποντιακού συλλόγου Αμυνταίου. Και ο ίδιος συμμετείχε στο σύλλογο από μικρός και έμαθε λύρα, την οποία τελειοποίησε στη Σχολή του Μιχάλη Καλιοντζίδη.
Δεν ήθελε να ασχοληθεί με τη λύρα επαγγελματικά, αφού την έβλεπε ως κάτι πολύ ιερό και αγνό.
Στις 14 Μαρτίου η προβολή του ντοκιμαντέρ
Τη Δευτέρα 14 Μαρτίου, στις 17:30, στην Αποθήκη Δ΄ του λιμανιού της Θεσσαλονίκης θα γίνει η πρώτη προβολή του ντοκιμαντέρ The Tree I Dreamt στο πλαίσιο του φεστιβάλ. Η δεύτερη προβολή θα γίνει δύο μέρες μετά, στις 13:00, στον ίδιο χώρο. Πριν ξεκινήσει η κάθε προβολή, έξω από την αίθουσα θα πραγματοποιηθεί ένα μικρό δρώμενο από τους συντελεστές του ντοκιμαντέρ, με το σχεδιασμό να προβλέπει να παίξει μουσική με τη λύρα του ο Βασίλης Ιωαννίδης.
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
- Οι φωτογραφίες του άρθρου είναι σκηνές από το ντοκιμαντέρ και τις παραχώρησαν στο pontos-news.gr
οι δημιουργοί του.
