Εκατό χρόνια. Τόσα συμπληρώθηκαν από την εγκατάσταση των πρώτων 200 οικογενειών από την Αλικαρνασσό στα προάστια του Ηρακλείου Κρήτης. Εκατό χρόνια μετρά η Νέα Αλικαρνασσός και σε εκείνους τους πρώτους Μικρασιάτες ήταν αφιερωμένη η μεγάλη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Κυριακή στο Κλειστό Γυμναστήριο Νέας Αλικαρνασσού (Δύο Αοράκια).
Μια βραδιά με οδηγό εκείνους που ξεριζώθηκαν αλλά δεν ξέχασαν, εκείνους που με πίστη και δύναμη έχτισαν τη νέα τους πατρίδα.
Την εκδήλωση συνδιοργάνωσαν δώδεκα τοπικοί σύλλογοι με βαθιές ρίζες στη Νέα Αλικαρνασσό, με τη στήριξη της Περιφέρειας Κρήτης, του Δήμου Ηρακλείου, της Δημοτικής Κοινότητας Νέας Αλικαρνασσού και της Ομοσπονδίας Προσφυγικών Σωματείων Ελλάδας (ΟΠΣΕ).
Το πρόγραμμα περιλάμβανε θεατρικά δρώμενα, χορούς, μουσικές αφηγήσεις, ιστορικές προβολές και μια ξεχωριστή έκθεση φωτογραφίας που ανέσυρε πρόσωπα και στιγμές από τη μνήμη. Οι παρευρισκόμενοι είχαν την ευκαιρία να δοκιμάσουν και σεκέρ παρέ, ένα γλυκό φτιαγμένο με αγάπη και μνήμη.
Στο χαιρετισμό του ο δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός αναφέρθηκε σε «εκείνον τον μαύρο Σεπτέμβρη» και στις αφίξεις των ανθρώπων, «γυμνών, με ελάχιστα υπάρχοντα που στις αρχές Οκτωβρίου του 1922 ήταν ήδη 10.000 στο Ηράκλειο. Και στην απογραφή του 1928 –που είναι και η τελευταία προσφυγική απογραφή–, είχαν γίνει 15.961 για την ακρίβεια.
»Πολλοί άνθρωποι ήρθαν εδώ και αιμοδότησαν τον τόπο αυτό με πολύ χυμένο αίμα εκεί στις χαμένες πατρίδες. Αλλά αυτή η εγκατάσταση άλλαξε αυτόν τον τόπο. Και τώρα μια κοινωνία είμαστε όλοι, αλλά σίγουρα έχει νόημα να θυμόμαστε και να κρατάμε τις ιστορικές μας αναφορές.
»Εδώ ειδικά στη Νέα Αλικαρνασσό που ξεκίνησε έτσι μέσα σε αυτή τη γύμνια και τη φτώχεια. Ακριβώς επειδή με την κρατική αρωγή δόθηκε η δυνατότητα μιας πολεοδόμησης, έχει και τα δικά της ρυμοτομικά και χωροταξικά χαρακτηριστικά και αυτό έχει το ενδιαφέρον».
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης τιμήθηκαν τρεις πρωτοπόροι πρόσφυγες, οι Μιχάλης Ελευθεριάδης, Μιχαήλ Βελισσάριος και Δημήτρης Σκουρέλλος, ιδρυτικά μέλη της Αθλητικής Ένωσης Νέας Αλικαρνασσού «Ηρόδοτος».
