Με ρίζες από την Καππαδοκία, τα ισλί (ή ιτσλί) είναι ημισιροπιαστό γλυκό με αρκετές ομοιότητες –αλλά και διαφορές– με τα μελομακάρονα. Ήταν ένα από τα δημοφιλέστερα κεράσματα των Καραμανλήδων τα Χριστούγεννα ή το Πάσχα και έγινε γνωστό στη Μακεδονία μέσα από τις ανταλλαγές πληθυσμών, από το 1923 και ύστερα.
Αν και πολλοί θεωρούν ότι είναι χαρακτηριστικό γλυκό της πολίτικης κουζίνας, το ίδιο ισχύει και για την ποντιακή, αλλά και γενικότερα όλης της Μικρασίας.
Τη συνταγή που ακολουθεί την παρουσίασε στο bostanistas.gr η –δεύτερης γενιάς Πόντια και μαγείρισσα ολκής– Μαρίτσα Τραπεζουντίδου. Στο τέλος αφηγείται την ιστορία της οικογένειάς της –από την Τασκένδη μέχρι την Οινόη Κοζάνης (την πατρίδα του αξέχαστου Χρύσανθου)–, αλλά και την όμορφη παράδοση παρασκευής των ισλί.
ΥΛΙΚΑ
για τη ζύμη
| 1 κιλό αλεύρι (περίπου) |
| 500 γρ. φυτικό βούτυρο |
| 1 ποτήρι ζάχαρη |
| 1 ποτήρι γάλα |
| 1 μπέικιν πάουντερ |
| μισό κ.γ. αμμωνία |
για τη γέμιση
| 200 γρ. καρύδια χοντροκομμένα |
| 3 κ.γ. ζάχαρη |
| 1 κ.γ. κανέλα |
| ½ κ.γ. γαρίφαλο |
για το σιρόπι
| 2 ποτήρια ζάχαρη |
| 1,5 ποτήρι νερό |
| λίγο λεμόνι στυμμένο |
ΕΚΤΕΛΕΣΗ
- Στην αρχή χτυπάμε στο μίξερ το βούτυρο με τη ζάχαρη. Προσθέτουμε τα αυγά, το γάλα, την αμμωνία, το μπέικιν, και στο τέλος βάζουμε σιγά-σιγά το αλεύρι – όχι όλο! Θέλουμε η ζύμη να είναι ελαστική. Αν δούμε ότι είναι πολύ σφιχτή, προσθέτουμε σιγά-σιγά χλιαρό νερό, μέχρι να μαλακώσει και να πλάθεται εύκολα.
- Μόλις είναι έτοιμη, βάζουμε φίλους, παιδιά ή και εγγόνια και φτιάχνουν μικρές μπάλες. Τις πατάμε για να γίνουν σαν πιατάκια του καφέ. Βάζουμε στο κέντρο προσεκτικά τη γέμιση και αφήνουμε λίγη να περισσέψει για μετά.
- Τότε σιγά-σιγά τα κλείνουμε σαν πουγκάκια.
- Στη συνέχεια τα «κεντάμε», με την τσιμπίδα ή τα δάχτυλά μας, κάνουμε ό,τι σχέδιο μας αρέσει.
- Τα βάζουμε σε ταψί βουτυρωμένο ή με λαδόκολλα και τα ψήνουμε για περίπου 25′ στους 180°C.
- Θα τα βγάλουμε όταν πια έχουν φουσκώσει και ροδίσει.
- Τα αφήνουμε να κρυώσουν και στο μεταξύ ετοιμάζουμε το σιρόπι. Ρίχνουμε το νερό, τη ζάχαρη και το λεμόνι σε μια μικρή κατσαρόλα και τα βράζουμε σε μέτρια φωτιά για 5-7′. Αν δούμε το σιρόπι να πήζει, βάζουμε λίγο νερό να αραιώσει και περιμένουμε μέχρι να πάρει μια βράση. Μέχρι να γίνει το σιρόπι, τα ισλί θα έχουν κρυώσει. Ρίχνουμε το καυτό σιρόπι, πασπαλίζουμε με το υπόλοιπο τριμμένο καρύδι και ξεκινάμε να τα τρώμε… Όσο πιο ζεστά, τόσο πιο ωραία!
∴
Αφηγείται η Μαρίτσα Τραπεζουντίδου: «Θυμάμαι τη μητέρα μου τη Ζωγραφιά και τη μεγάλη αδερφή μου την Όλγα να τα φτιάχνουν στην κουζίνα κάθε Χριστούγεννα. Ζούσαμε στην Οινόη Κοζάνης, εκεί εγκαταστάθηκαν οι γονείς μου, Ζωγραφιά και Δημοσθένης, περίπου το 1925. Ήρθαν από την Τασκένδη της Ρωσίας, Πόντιοι στην καταγωγή, και έτσι και τα πέντε αδέρφια μάθαμε την ποντιακή παράδοση.
»Ο πατέρας μου μας μιλούσε συνεχώς για την “πατρίδα”, έτσι έλεγε την Τασκένδη. Την περιέγραφε τόσο όμορφη, που σχεδόν ζηλεύαμε.
»Φτωχές εποχές, δεν είχαμε πολυτέλειες αλλά δεν μας έλειψε και τίποτα. Ό,τι φτιάχναμε από φαγητά και γλυκά ήταν όσα βρίσκαμε στο χωριό και στην Κοζάνη, που είχαμε συγγενείς και πηγαίναμε συχνά. Κάθε Χριστούγεννα το σπίτι γέμιζε μυρωδιές! Για εμάς, τους Πόντιους, η κουζίνα είναι ιερό πράγμα, κάθε φαγητό δεν είναι απλά μια συνταγή, είναι ολόκληρη ιεροτελεστία. Τα ισλί τα συνηθίζω τα Χριστούγεννα –και όχι μόνο–, είναι πολύ εύκολο γλυκό, το πολύ σε μία ώρα είναι έτοιμα. Στην όψη μοιάζουν με τα μελομακάρονα, αλλά τα υλικά τους διαφέρουν.
