Διαβάζοντας το έργο του Χάμοντ Το μακεδονικό κράτος, κάπου αναφέρει τον Μαρσύα που κάνει αναφορά στη «γουάλα», που ήταν μια πήλινη κούπα την οποία γέμιζαν κρασί οι αρχαίοι Μακεδόνες, και με τη γουάλα και το κρασί άρχιζαν τις θυσίες προς τους θεούς. Με τη γουάλα γεμάτη κρασί έκαμναν σπονδές και οι βασιλείς και ο απλός λαός.
Κάθε αρχαίος Μακεδόνας είχε μαζί του μια γουάλα στην εκστρατεία, επειδή πολύ συχνά έκαμναν θυσίες στους δώδεκα θεούς.
Η λέξη «γουάλα» δεν είναι άγνωστη στα μέρη μας. Υπήρχε στο λεξιλόγιο των βλαχόφωνων Μακεδόνων. Στο Πισοδέρι υπήρχε η λέξη στο παραμύθι «Τσιτσιμότζουλ του γουάλα». Από παιδί άκουγα για το ποντικάκι του παραμυθιού, το Τσιτσιμότζουλ, που έπεσε μέσα στο πήλινο σκεύος ,τη γουάλα, και όταν ρώτησα τη μάνα μου, που κατάγεται από το Πισοδέρι, μου αφηγήθηκε το παραμύθι και μάλιστα είχε και ένα σκεύος γουάλα, το οποίο φωτογράφισα και δημοσιεύω. Είναι ένα μικρό πήλινο σκεύος. Έχει ύψος περίπου 20 εκατοστά και η χωρητικότητά του είναι μικρή.
Στο Πισοδέρι, στις μεγάλες γιορτές, που κάνουν αρτοκλασία με πεντάρτο, οι Πισοδερίτισσες πήγαιναν στην εκκλησία με τη γουάλα γεμάτη με κρασί, και μετά την εκκλησία βουτούσαν τον άρτο στο κρασί και τον έτρωγαν. Η γουάλα όμως μετά το 1900 αντικαταστάθηκε από καλύτερο και πολυτελέστερο σκεύος, την κανάτα ή τσινιού. Οι κανάτες ήταν εισαγόμενα σκεύη και τις προμηθεύονταν από τα υαλοπωλεία, και κυκλοφορούσαν σε διάφορα σχήματα και χρώματα.
Η γουάλα, που ήταν τοπικό σκεύος, φτιαγμένο από τους αγγειοπλάστες της Φλώρινας, είχε ένα συγκεκριμένο σχήμα και το χρώμα του πηλού. Όλες οι γουάλες ήταν ίδιες. Μετά το 1900 περίπου δεν τις χρησιμοποιούσαν πια στην εκκλησία. Ήταν όμως κατάλληλες για την κουζίνα και την τοποθέτηση φαγητών που περίσσευαν –κυρίως σούπες και φασόλια.
Μια αρχαία μακεδονική λέξη, η λέξη «γουάλα», διατηρήθηκε εκεί ψηλά στη Βίγλα και στο Πισοδέρι. Ίσως σε αυτούς αναφερόταν ο ιστορικός Ιωάννης Λυδός (6ος αιώνας μ.Χ.) που έγραφε: «Καίπερ Έλληνας […] τη των Ιταλών φθέγγεσθαι φωνή». Μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση, οι ηττημένοι μίλησαν τη γλώσσα των νικητών.
- Πηγή: florinapress.gr / Δημήτρης Μεκάσης.
