Παραθέτω μια σύντομη επισκόπηση για το εξαιρετικό βιβλίο με τίτλο Νεότερη και σύγχρονη ελληνική ιστορία: Διεθνείς σχέσεις & διπλωματία του επίκουρου καθηγητή του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς Διονύσιου Τσιριγώτη, με αφορμή ερωτήματα αναγνωστών περί των πηγών που χρησιμοποιώ όταν αναφέρομαι σε ιστορικά γεγονότα της ελληνικής ιστορίας.
Η συγκεκριμένη μελέτη αποτελεί ένα κεντρικό σημείο αναφοράς τόσο κειμένων όσο και διαλέξεων.
Βασική συνιστώσα της έρευνας του Τσιριγώτη είναι η απαγκίστρωση από τη στείρα καταγραφή γεγονότων και την άνευ ουσίας παράθεση της παραϊστορίας. Στέκεται στα σημαντικά και στα μείζονα, επιλέγοντας όχι να καταθέσει άποψη, αλλά να περιγράψει τις γενικότερες κυμάνσεις της πορείας του ελληνισμού μέσω του πολιτειακού γεγονότος του νεότερου ελληνικού κράτους, παραμένοντας παράλληλα πιστός στις ακλόνητες ράγες της θουκυδίδειας ανάλυσης. Εντός του βιβλίου ανακαλύπτει κάποιος υψηλής σπουδαιότητας ευρήματα πρωτογενούς έρευνας και αρχειακής δουλειάς, με το κορυφαίο επίτευγμα του συγγραφέα να συνίσταται στη διασύνδεσή τους με τις εξής τέσσερις υποθέσεις εργασίας:
- Η μετάλλαξη της εθνικής ιδεολογίας από κοσμοσυστημική σε κρατική κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης (1821-1827).
- Η γεωπολιτική-γεωστρατηγική σημασία της ελληνικής εδαφικής επικράτειας τόσο για τις στρατηγικές των εκάστοτε μεγάλων δυνάμεων της εποχής όσο και για την ελληνική υψηλή στρατηγική.
- Ο υψηλός βαθμός τρωτότητας του συμφέροντος επιβίωσης του ελλαδικού κράτους.
- Η εξαρτησιακή λογική της ελληνικής υψηλής στρατηγικής.
Διαμέσου της στοιχειοθέτησης των ως άνω υποθέσεων, ο Τσιριγώτης επιχειρεί να απαντήσει σε καίρια ερωτήματα όπως ο ορισμός του εθνικού συμφέροντος από τον κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, τα όρια και οι προϋποθέσεις ελιγμών των εκάστοτε κυβερνήσεων προς εκπλήρωση των εθνικών συμφερόντων, καθώς και τα αποτελέσματα των πρωτοβουλιών τους. Το κέρδος του εγχειρήματος; Ο συγγραφέας αποδεικνύει ότι η «περίοδος Καποδίστρια» είναι μόλις χθες, αν λάβουμε κατά νου το μακροϊστορικό πλαίσιο αποκρυπτογράφησης των παραμέτρων και των παθογενειών συγκρότησης του ελληνικού κράτους και της πορείας του στο χρόνο.
Το τέλος της κοσμοσυστημικής εθνικής ιδεολογίας και η δημιουργία εθνικού κράτους υπό τη μέγγενη της ανταπόκρισης στην πρόκληση ένταξης στο κρατοκεντρικό σύστημα ειδώθηκε βέβαια ως αναγκαία μετάβαση, αλλά υπό τους δυσβάστακτους όρους εμπέδωσης ενός ετερόφωτου κομματικού συστήματος. Λησμονώντας τη θέση του ως «εντολοδόχος» ενός υποτιθέμενα κυρίαρχου λαού, αυτό δραστηριοποιείται και αναπτύσσεται δεσποτικά και απολύτως αποκομμένο από τα αιτήματα της κοινωνίας. Η εν λόγω πραγματικότητα τροφοδότησε και τροφοδοτήθηκε από την ευκρινέστατη γεωπολιτική αξία του ελληνικού χώρου και τους ισχνούς συντελεστές ισχύος του νέου κράτους, με αποτέλεσμα η χάραξη της όποιας στρατηγικής να είναι ενταγμένη σε «άρματα» Μεγάλων Δυνάμεων δίχως την εξασφάλιση ανάλογων ανταλλαγμάτων επιβίωσης και ανεξαρτησίας.
Είναι εύκολο για έναν υποψιασμένο αναγνώστη να αντιληφθεί τις άρρηκτες συνδέσεις από την επαναστατική ή και την οθωνική περίοδο έως και τη μεταψυχροπολεμική ή την «περίοδο Σημίτη», στις οποίες αναφέρεται το βιβλίο.
Ο τρόπος με τον οποίο επιτυγχάνει τους στόχους του ο Τσιριγώτης είναι η προσήλωση σε πάγια αξιώματα της θεωρίας διεθνών σχέσεων, καθώς και στο κεκτημένο σπουδαίων ερευνητών και συγγραφέων περί τον ελληνισμό και τη συγκρότησή του υπό όρους κρατικής οντότητας. Εξάλλου, το βιβλίο του Τσιριγώτη αποτελεί την καλύτερη ελληνική διαφήμιση των δυνατοτήτων που προσφέρει η καλή θεωρία στη διασαφήνιση αθέατων πλευρών της ιστοριογραφίας, και με τον συγκεκριμένο τρόπο καθίσταται έργο αναφοράς τόσο για τους ιστορικούς όσο και για τους διεθνολόγους.
