Πώς να εξηγήσεις και τι να εξηγήσεις όταν οι λέξεις χάνουν το νόημά τους και φορτίζονται με ανέξοδους χαρακτηρισμούς; Άλλωστε, είμαστε Έλληνες… Τα ξέρουμε όλα! Ασχέτως αν όσοι παρουσιάζουν εντονότερα το πάθος της ιδεοληψίας βρίσκονται συνήθως στα δύο άκρα: είτε απεκδύονται την ελληνική –εθνική– ταυτότητα και προτάσσουν την ιδεολογική ή όποια άλλη ταυτότητά τους, είτε την επικαλούνται μετά μανίας δίχως να έχουν έρθει σε επαφή με τα βασικά γνωρίσματα της ελληνικότητας.
Αν μιλήσεις για αποτρεπτική στρατηγική στο Αιγαίο, είσαι φιλοπόλεμος. Αν αναφέρεσαι σε εθνικό συμφέρον, θέλεις να πάρεις την Πόλη. Αν ψάλλεις τον εθνικό ύμνο σε δημόσια εκδήλωση, σε φωτογραφίζουν ως κάτι το αξιοπερίεργο.
Σειρά μου, λοιπόν, να πω (μιας που και εγώ είμαι Έλληνας και τα ξέρω όλα) ότι αν αγνοείς ότι το διεθνές σύστημα είναι «διεθνές» (δηλαδή πεδίο πολιτικής μεταξύ εθνών) και άναρχο, τότε είσαι κορόιδο. Η παρεξήγηση είναι τόσο μεγάλη, ώστε είτε κατατάσσεσαι στους ακροδεξιούς νοσταλγούς των Ναζί, είτε εντέλει όντως εντάσσεσαι σε αυτούς αισθανόμενος απομονωμένος και εξοβελισμένος όχι από την κοινωνία αλλά από το κυρίαρχο δίκτυο των εγχώριων μεταπρατών.
Τα πράγματα στο επίπεδο της μακροϊστορίας είναι ευδιάκριτα και συνοψίζονται εύστοχα από τον Παναγιώτη Ήφαιστο στην Κοσμοθεωρία των Εθνών: «Σε έναν κόσμο στον οποίο οι πλουτοπαραγωγικοί πόροι είναι σπάνιο είδος και σε ανεπάρκεια και στον οποίο υπάρχει ανταγωνισμός-σύγκρουση στη διαδικασία ανακατανομής τους, τα ανθρώπινα όντα αντιμετωπίζουν αλλήλους ως μέλη ομάδων και όχι ως απομονωμένα άτομα.
»Στον σύγχρονο κόσμο αυτές τις συγκρουόμενες ομάδες τις ονομάζουμε έθνη-κράτη και την πίστη-νομιμοφροσύνη των ατόμων που ανήκουν σε αυτές [τις ομάδες] εθνικισμό».
Οι πλουτοπαραγωγικοί πόροι υπήρξαν πάντοτε πεπερασμένοι και οι άνθρωποι πάντοτε ομαδοποιούνταν, ώστε να έχουν καλύτερες πιθανότητες προσπορισμού του μεγαλύτερου δυνατού μέρους αυτών των πόρων. Φυλές, κάστες, πόλεις-κράτη, αυτοκρατορίες, και πιο πρόσφατα έθνη-κράτη συνιστούν εκφάνσεις του ορμέμφυτου της ανθρώπινης ύπαρξης, ήτοι της ανάγκης του ανθρώπου να επιβιώσει διεκδικώντας παντοιοτρόπως, και όταν αισθανθεί ότι τα καταφέρνει, να ευημερήσει επεκτεινόμενος στον μέγιστο δυνατό βαθμό.
Στο πλανητικό επίπεδο, το έθνος-κράτος αποτυπώνει μια ευμεγέθη συλλογικότητα (σε αντίθεση με την πόλη-κράτος), έτσι ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις πιέσεις του διεθνούς συστήματος, αλλά και με σαφώς ενισχυμένη εσωτερική συνοχή (σε σχέση με την αυτοκρατορία), εξίσου αναγκαία για τη συν-κρότηση και συν-κράτηση της ομάδας. Σε επίπεδο τυπολογίας και βάσει των όσων αναφέρθηκαν ήδη, εντός του έθνους-κράτους το άτομο εξέρχεται από το καθεστώς του «δουλοπάροικου» και εντάσσεται σε ένα πολιτειακό γεγονός συμβατό με ό,τι συγκροτεί τον ίδιο εξ απόψεως μεταφυσικών ή και πραγματικών παραστάσεων.
Όπως αναφέρει ο Γιώργος Κοντογιώργης: «Ο άνθρωπος διαλογίζεται για το “είναι” του, για την ύπαρξή του, για την κοινωνική του υπόσταση, για τον “άλλον”, μόνον από τη στιγμή που βιώνει ένα καθεστώς ατομικής κατ’ ελάχιστον ελευθερίας. Η επισήμανση αυτή δεν υπονοεί ότι στις μη ανθρωποκεντρικές κοινωνίες (π.χ. στις δεσποτικές ή φεουδαλικές) δεν συντρέχουν πολιτισμικές ή άλλες διαφοροποιήσεις. Δηλώνει απλώς ότι εκεί η έννοια της κοινωνίας συνέχεται ταυτολογικά με το πεδίο της ιδιοκτησίας του δεσπότη. Κατά τούτο, ο δουλοπάροικος δε διαθέτει ίδιαν ταυτότητα, το “είναι” του ανάγεται στην ταυτότητα του δεσπότη».
Εδώ ερχόμαστε στη διαφορά της ελληνικής περίπτωσης και μερικών άλλων σε σχέση με τις Δυτικού τύπου κρατογενέσεις και εθνογενέσεις.
Στα Δυτικά κράτη και σε πολλά άλλα, μεταξύ των οποίων και η Τουρκία, η δημιουργία του έθνους ήρθε «εκ των άνω» και άρα οι παραστάσεις εντυπώθηκαν. Πρώτα δημιουργήθηκε το κράτος και έπειτα καλλιεργήθηκε η εθνική συνείδηση στην προσπάθεια του κράτους να επιβιώσει. Στην περίπτωση των βαλκανικών εθνικισμών –και της Ελλάδας– το κράτος επήλθε ως αίτημα του έθνους, προκειμένου αυτό να μπορέσει να επιβιώσει με όρους ελευθερίας εντός του σύγχρονου κρατοκεντρικού συστήματος. Το έθνος, συνεπώς, συμπυκνώνει ως έννοια την αξίωση ελευθερίας, με το κράτος να είναι το μέσο επίτευξής της.
Περί αυτού πρόκειται, και αν κάποιοι διέπραξαν εγκλήματα στο όνομα του έθνους ή και συνεχίζουν να διαπράττουν, ας απολογηθούν στην ιστορία. Το ίδιο μαχαίρι μπορεί να αποτελέσει εργαλείο για να ταΐσει κάποιος τα παιδιά του, αλλά και να τα σκοτώσει.
