Αφίσα του 1940 απαντά στους τουρκικούς ισχυρισμούς για το Αγαθονήσι

Το κατόρθωμα του Βάσου Βεργή απεικονίζεται σε έργο που βρίσκεται στις συλλογές του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου. Η αφίσα απεικονίζει την κατάληψη του Αγαθονησίου από τον Καρπάθιο Βάσο Βεργή, που κατατρόπωσε την Ιταλική Φρουρά του νησιού, μια και το νησί ήταν κατεχόμενο από τους Ιταλούς όπως όλα τα Δωδεκάνησα.

Η ηρωική πράξη απασχόλησε τις εφημερίδες της εποχής, με χαρακτηριστικούς πρωτοσέλιδους τίτλους όπως «Ηρωική πράξις Δωδεκανησίων» (Καθημερινή) και «Οι Δωδεκανήσιοι θαλασσόλυκοι» (Ασύρματος). Η αφίσα περιέχεται στο λεύκωμα της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος με τίτλο: Το έπος του ’40, λαϊκή εικονογραφία.

Η κατάληψη του Αγαθονησίου
Τη νύχτα της 17ης προς 18η Νοεμβρίου 1940, ο Δωδεκανήσιος γιατρός Βάσος Βεργής μαζί με 14 φίλους του συμπολίτες ξεκίνησαν από τη Σάμο με ένα βενζινοκάικο και αποβιβάστηκαν στο Αγαθονήσι (ή Αρχάγγελο), ένα νησάκι με ελάχιστους κατοίκους και μικρή ιταλική φρουρά, περίπου ένα μίλι από τη Λέρο. Εκεί, σύμφωνα με το σκοπό της αποστολής τους, επιτέθηκαν κατά της ιταλικής φρουράς του νησιού, σκότωσαν δύο ή τρεις Ιταλούς ναύτες και απήγαγαν τέσσερις καραμπινιέρους. Το πρωί της επόμενης μέρας, την 18η Νοεμβρίου, επέστρεψαν στη Σάμο.

Γράφει η εφημερίδα «Ροδιακή» σε αφιέρωμα με τίτλο «148 Ρόδιοι εθελοντές, κατετάγησαν στο Σύνταγμα Δωδεκανησίων, το 1940»:

Αυτό, όμως, που συγκλόνισε την Ελλάδα ήταν το εγχείρημα του Καρπάθιου ιατρού Βάσου Βεργή […] στο νησάκι Γαΐδαρος των Δωδεκανήσων.

Το υφυπουργείο Δημοσίας Ασφαλείας, με ανακοινωθέν, το αναφέρει στις 18 Δεκεμβρίου: «Κατά την χθεσινήν ημέραν εχθρικά αεροπλάνα, έρριψαν βόμβας τινάς εις κωμόπολιν εν Ηπείρω, άνευ θυμάτων ή ζημιών. Έλλην, Δωδεκανήσιος, διαμένων και εργαζόμενος εις ελευθέραν Ελλάδα, την νύκτα της 17ης προς την 18ην Νοεμβρίου, επικεφαλής συμπατριωτών του και άλλων, απέπλευσαν εκ τινος ελληνικού όρμου διά βενζινοπλοίου και απεβιβάσθησαν εις νησίδα τινά της Δωδεκανήσου.

Η ομάς αύτη επετέθη κατά του ιταλικού φυλακίου καραμπινιέρων, του οποίου ηχμαλώτισε τον σταθμάρχην και τρεις καραμπινιέρους, μετά του οπλισμού των. Εν συνεχεία επετέθη κατά του ναυτικού φυλακίου της ιδίας νησίδος με αποτέλεσμα τον φόνον τριών, εν οις και του επικεφαλής βαθμοφόρου. Οι επιδραμόντες επέστρεψαν πάντες, μετά των τεσσάρων αιχμαλώτων και του οπλισμού των, εις τον όρμον εκ του οποίου απέπλευσαν».

Σημειώνουμε ότι διά Βασιλικού Διατάγματος, με πρόταση του υπουργού των Στρατιωτικών Νικολάου Παπαδήμα, ο γιατρός Βάσος Βεργής προήχθη στο βαθμό του εφέδρου ταγματάρχη, επ’ ανδραγαθία. […]

• Με πληροφορίες από: protothema.gr, rodiaki.gr.