Αν και δηλώνει ότι οι χορογράφοι «τα λέμε καλύτερα στη σκηνή», ο Παύλος Κουρτίδης είναι καταιγιστικός όταν μιλάει για την παράσταση που ανεβάζει φέτος στο Θέατρο ΠΚ. Εκεί, κάθε Σάββατο και Κυριακή, παρουσιάζεται το Τρελόσπιτο στο οποίο συγκατοικούν η κίνηση, ο χορός, η εικόνα και η μουσική.
Μέσα σε 73 λεπτά, όσο δηλαδή διαρκεί η παράσταση, ξεδιπλώνεται μια αληθινή ιστορία που πραγματεύεται το θέμα του φόβου, των στερεοτύπων και του κοινωνικού αποκλεισμού. Εάν ξεχωρίζει κάτι από τη φετινή δουλειά που σκηνοθετεί και χορογραφεί ο Παύλος Κουρτίδης, αυτό είναι το περίφημο στιγμιότυπο με τις καρέκλες το οποίο ντύνεται ηχητικά με ένα πάντρεμα λύρας και σύγχρονων ακουσμάτων.
«Με την ποντιακή λύρα μπορώ να μιλήσω από τον δικό μου μικρόκοσμο. Είμαι υπερήφανος για τις ρίζες μου», δηλώνει κατηγορηματικά.
Ο Παύλος Κουρτίδης μίλησε στο pontos-news για το μυαλό των ιδιαίτερων ανθρώπων που προσεγγίζει το Τρελόσπιτο, για τα πράγματα που τον εμπνέουν και για το πώς τα παιδικά καλοκαίρια στην Ποντοηράκλεια Κιλκίς βρήκαν –κατά κάποιον τρόπο– τη δική τους θέση επί σκηνής.
Γιατί Τρελόσπιτο; Δεν θα μπορούσε να είναι ένας πολύ παρεξηγήσιμος τίτλος;
Ναι, ο τίτλος μπορεί να παρεξηγηθεί πολύ εύκολα. Χαίρομαι, όμως, που δεν έχει παρεξηγηθεί. Και οι πρώτοι που δεν το έχουν παρεξηγήσει είναι η ΚΙΝΑΨΥ (Κίνηση Αδερφών Ατόμων με Προβλήματα Ψυχικής Υγείας), υπό την αιγίδα της οποία είναι η παράσταση.
Στήσατε μια παράσταση για να μιλήσετε για την ψυχική υγεία. Με ποια αφορμή;
Όλο αυτό ξεκίνησε από τις εκμυστηρεύσεις ενός φίλου για καταστάσεις που ζούσε με το παιδί του. Εκείνη τη στιγμή δεν σκεφτόμουν για παράσταση. Αλλά το επακόλουθό του με πήγε πίσω και ζυμώθηκα μ’ αυτό. Είπα στους συνεργάτες μου: πάμε να ερευνήσουμε τι σημαίνει ψυχική υγεία. Τι είναι να μπορείς να βλέπεις τον κόσμο με τα μάτια ενός ανθρώπου που έχει μια Χ ιδιαιτερότητα. Και να βάλουμε τον θεατή μέσα σ’ αυτή τη λογική. Να έρθει και να ξέρει ότι από την πρώτη στιγμή αυτό που θα δει θα είναι μέσα από τα μάτια ενός ανθρώπου που τα βλέπει πολύ συγκεκριμένα.
Με πολλή ευαισθησία αγγίξαμε το θέμα. Χαίρομαι πάρα πολύ που ο ψυχίατρος Παύλος Σακκάς μας έχει τιμήσει με την παρουσία του και έχει προλογίσει την παράσταση. Είναι ρεαλιστικότατο κι έχει πολλές αλήθειες. Μέσα από την εικόνα και την κίνηση όλα ανατρέπονται. Είναι διαφορετικά να σου εξηγώ το πώς αισθάνεται ένας άνθρωπος με «ιδιαιτερότητες» και είναι διαφορετικά να το βλέπεις. Γιατί αν το δεις, μπορεί να έχει κάτι ωραίο να σου παρουσιάσει. Ένα παράδειγμα: έρχεται κάποιος και σου λέει «Δεν ησυχάζω γιατί βλέπω καρέκλες να αιωρούνται». Εάν εγώ το πάρω αυτό και το κάνω θεατρική πράξη και σου φέρω καρέκλες να αιωρούνται, τότε εκεί μέσα ξεχνάς τη δυστυχία αυτή και βλέπεις το εικαστικό του.
Στιγμιότυπο από την παράσταση (φωτ.: Δ. Γεωργιάδης)
Με ποιον τρόπο πραγματεύεστε, επί σκηνής, τις εμμονές;
Στην παράσταση το ίδιο το σπίτι ζωντανεύει. Και το εννοώ στην κυριολεξία. Κάποιος που θα έρθει, θα δει πράγματα να συμβαίνουν τα οποία θα μπορούσαν κάλλιστα να συμβαίνουν σε μια οπτική πλευρά ενός ανθρώπου ο οποίος μπορεί να έχει κάποιο θέμα ή να έχει κάποιες «ιδιαιτερότητες». Πώς, δηλαδή, βλέπει τη ζωή να κυλά μέσα στο σπίτι του ένας άνθρωπος με «ιδιαιτερότητες»; Αυτό το πράγμα βλέπουμε στην παράσταση.
Στο τέλος υπάρχει και η όμορφη πλευρά και η ελπίδα. Η παράστασή μας κλείνει πολύ «θεραπευτικά». Μιλάμε για έναν άνθρωπο που θα μπορούσε να είναι της διπλανής πόρτας. Τα είχε όλα. Στην παράσταση κυριαρχούν οι εμμονές, αυτό που κουβαλάει κάποιος στο μυαλό του.
Τι εισπράττετε μετά το τέλος της παράστασης;
Όταν τελειώνει η παράσταση βγαίνουμε έξω και συναντάμε κόσμο. Ο καθένας έχει διαφορετική εικόνα. Δεν έχω συναντήσει ανθρώπους που να μου πουν το ίδιο πράγμα. Και αυτό είναι το πιο ευχάριστο γιατί όντως στην παράσταση, λόγω της κίνησης και της εικόνας που διαμορφώνεται, μπορεί κάποιος να έχει και μια δεύτερη πτυχή. Ο θεατής έχει το ελεύθερο να αποφασίσει αν ο πρωταγωνιστής βρήκε τελικά το δρόμο του.
Στιγμιότυπο από την παράσταση (φωτ.: Δ. Γεωργιάδης)
Τελικά οι Έλληνες αγαπούν το χοροθέατρο;
Μια παράσταση χοροθεατρική μπορεί να είναι κίνητρο να έρθει κάποιος να δει κάτι καινούριο. Σιγά-σιγά στην Ελλάδα εξοικειωνόμαστε με το χοροθέατρο, αν και είναι ένα δύσκολο είδος για να το προσεγγίσει κάποιος αφού δεν ξέρει τι θα δει. Και αυτή η άγνοια δημιουργεί μια απορία.
Το Τρελόσπιτο είναι η μοναδική χοροθεατρική παράσταση που πιάνει θεατρική σεζόν. Για να στηθεί μας πήρε δεκατρείς μήνες από την αρχή του. Δεν ήταν μια παράσταση έτοιμη, στήθηκε από το μηδέν.
Είστε Πόντιος και το δηλώνετε. Και όχι μόνο: αποφασίσατε να εντάξετε την ποντιακή λύρα στην παράσταση.
Πιο Πόντιος δεν γίνεται. Και ο πατέρας μου και η μητέρα μου είναι από την Ποντοηράκλεια Κιλκίς, με ρίζες από τα Κοτύωρα. Από μικρός, αν και δεν μεγάλωσα στο χωριό, απέκτησα βιώματα.
Νομίζω ότι είναι η πιο όμορφη ηχορύπανση που υπάρχει. Ενώ τότε με ενοχλούσε, τώρα είναι όλες μου οι παιδικές αναμνήσεις. Η λύρα για μένα είναι ένα όργανο που το ακούς και ανατριχιάζεις. Γι’ αυτό είχα την ανάγκη να φέρω ακούσματα που καταρχήν με εμπνέουν. Αλλά επειδή μιλάμε για μια παράσταση η οποία δεν στηρίζεται πάνω σε ποντιακούς χορούς, θέλησα να κάνω μια προσπάθεια να συνδυάσω την ποντιακή λύρα με τα ακούσματα τα σημερινά.
Έτσι βρέθηκα με τον Χρήστο Τριανταφύλλου που έχει γράψει την πρωτότυπη μουσική της παράστασης. Μαζί με τον Γιάννη Χαραμαντά, που παίζει λύρα, αποφασίσαμε να κάνουμε ένα κομμάτι, ένα στιγμιότυπο το οποίο θα έχει μέσα τη λύρα και κάποια πιο σημερινά ακούσματα. Με αυτό τον τρόπο έγινε το πάντρεμα. Αλλά η ρυθμικότητα που υπάρχει είναι πολύ χαρακτηριστική και όλοι αντιλαμβάνονται το σημείο όπου υπάρχει το ποντιακό στοιχείο.
Η καλλιτεχνική επιστροφή στις ρίζες ήταν συνειδητή επιλογή;
Η παράσταση είναι 73 λεπτά αλλά το συγκεκριμένο στιγμιότυπο με τη λύρα είναι ένα δυνατό πεντάλεπτο. Εγώ το αγαπώ πολύ γιατί κάθε φορά που ακούω τη μουσική έχω χιλιάδες πράγματα τα οποία περνάνε μπροστά από τα μάτια μου. Γενικά μετά από τόσα χρόνια που φτιάχνω παραστάσεις, και έχοντας μια παιδεία σύγχρονου χορού, νομίζω ότι ξαναγύρισα πίσω στα γεννοφάσκια μου, στις ρίζες μου, και παίρνω πράγματα με τα οποία νιώθω όμορφα και τα συμπράττω με την τέχνη που έχω μάθει, την τέχνη του χορού.
Ήταν πολύ συνειδητή επιλογή γιατί ήταν μια ντόπα για να μπορέσω να φτιάχνω όμορφα πράγματα. Η λύρα –έτσι όπως την έχουμε κάνει εμείς– για μένα είναι ντόπα μέχρι εκεί που δεν πάει…
Το «Τρελόσπιτο» του Παύλου Κουρτίδη ανεβαίνει κάθε Σάββατο και Κυριακή στο Θέατρο ΠΚ (Κασομούλη 30, Νέος Κόσμος)
Τηλέφωνο κρατήσεων: 210 9011677 | Ώρα έναρξης: 21:30.
