Η γαλανόλευκη που θα κρατήσουν αύριο οι σημαιοφόροι και θα υψωθεί σε κτήρια και μπαλκόνια έχει… ναυτική καταγωγή. Το σχέδιο με τις εννέα οριζόντιες λωρίδες και το σταυρό στην επάνω αριστερή γωνία καθιερώθηκε το 1822 για τα πολεμικά πλοία.
Στη στεριά κυμάτιζε μια διαφορετική σημαία: κυανή, με έναν μεγάλο λευκό σταυρό που έφτανε μέχρι τις άκρες της.
Η 27η Οκτωβρίου, Ημέρα της Σημαίας, είναι αφορμή να ακολουθήσουμε αυτή τη διαδρομή: Από τις διαφορετικές ανάγκες της επαναστατημένης Ελλάδας έως την οριστική καθιέρωση μιας κοινής εθνικής σημαίας για ξηρά και θάλασσα.
Τρεις σημαίες για την επαναστατημένη Ελλάδα
Τα χρώματα, κυανό και λευκό, καθιερώθηκαν τον Ιανουάριο του 1822, στην Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου. Στις 15 Μαρτίου, το Εκτελεστικό Σώμα, η προσωρινή κυβέρνηση της Ελλάδας, προσδιόρισε με το Διάταγμα 540 τρεις διαφορετικούς τύπους:
• Για τη στεριά: Τετράγωνη κυανή σημαία με λευκό σταυρό σε όλη την επιφάνειά της.
• Για τα πολεμικά πλοία: Η σημαία με τις εννέα λωρίδες και τον λευκό σταυρό μέσα σε κυανό τετράγωνο, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα.
• Για τα εμπορικά πλοία: Αντίστοιχο σχέδιο, αλλά με ανεστραμμένα τα χρώματα στο τετράγωνο του σταυρού: κυανός σταυρός σε λευκό φόντο.
Η διάκριση ανάμεσα στα εμπορικά και τα πολεμικά πλοία καταργήθηκε το 1828. Η εξομοίωση των σημαιών αναγνώριζε ότι τα εμπορικά σκάφη είχαν πολεμήσει στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, πάνω στη σημαία αποτυπώθηκαν και οι πολιτειακές μεταβολές. Το 1833 προστέθηκε στις σημαίες του Στρατού Ξηράς και του Πολεμικού Ναυτικού ο βαυαρικός θυρεός, ο οποίος διατηρήθηκε μέχρι την ανατροπή του Όθωνα, τον Οκτώβριο του 1862.
Με την άφιξη του Γεωργίου Α’, το 1863, εμφανίστηκε το στέμμα, που παρέμεινε κατά την περίοδο εκείνη έως την ανακήρυξη της Δημοκρατίας το 1924.
Από το 1864, οι σημαίες των ταγμάτων Πεζικού κατασκευάζονταν από μετάξι, με χρυσά κρόσσια και την εικόνα του Αγίου Γεωργίου στο κέντρο του λευκού σταυρού.
Το 1978 και η προθεσμία των δύο ετών
Η οριστική καθιέρωση της σημαίας με τις εννέα λωρίδες ως ενιαίας εθνικής σημαίας έγινε με το Νόμο 851/1978, που δημοσιεύθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 1978.
Ο νόμος περιείχε και μια πρακτική πρόβλεψη: οι χρησιμοποιούμενες σημαίες έπρεπε να αντικατασταθούν μέσα σε δύο χρόνια, ώστε να ανταποκρίνονται στις νέες προδιαγραφές. Καθόριζε επίσης την αναλογία των διαστάσεων σε 2 προς 3.
Η σημερινή σημαία αποτελείται από πέντε κυανές και τέσσερις λευκές λωρίδες, ίσου πλάτους, με την πρώτη και την τελευταία κυανές. Το κυανό τετράγωνο με τον λευκό σταυρό καταλαμβάνει το ύψος των πέντε πρώτων λωρίδων. Για τις επίσημες αναρτήσεις προβλέπεται λευκός ιστός με λευκό σταυρό στην κορυφή.
Το σχέδιο του μεγάλου λευκού σταυρού σε κυανό φόντο παραμένει, πάντως, στις πολεμικές σημαίες:
• Στο Στρατό Ξηράς, με την εικόνα του Αγίου Γεωργίου στο κέντρο.
• Στην Πολεμική Αεροπορία, με την εικόνα του Αρχάγγελου Μιχαήλ.
• Στο Πολεμικό Ναυτικό, ως πολεμική σημαία χρησιμοποιείται η εθνική σημαία με τις εννέα λωρίδες.
