Να ζωντανέψει στη μικρή οθόνη η κοσμοπολίτικη Τραπεζούντα των παιδικών χρόνων του Δημήτρη Ψαθά και να φτάσει η Γη του Πόντου σε ένα ακόμη μεγαλύτερο κοινό: αυτό είναι το μεγάλο όνειρο της εγγονής του, Λένας Νίτσου-Ψαθά.
Μιλώντας στο περιοδικό ΕΣΤΙΑζω της Εστίας και στη δημοσιογράφο Γιώτα Βαζούρα, η διαχειρίστρια του αρχείου του σπουδαίου συγγραφέα εκφράζει την επιθυμία ορισμένα έργα του να αξιοποιηθούν τηλεοπτικά, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στη Γη του Πόντου.
Δεν πρόκειται, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, για ανακοινωμένη παραγωγή, αλλά για μια επιθυμία που, όπως εξηγεί, αποτελεί προσωπικό της όνειρο.
Η Τραπεζούντα μέσα από τα μάτια του Δημήτρη Ψαθά
Η Λένα Νίτσου-Ψαθά θεωρεί ότι το αυτοβιογραφικό και ιστορικό έργο διαθέτει όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για μια δυνατή τηλεοπτική μεταφορά. Η ζωντανή γλώσσα, τα πρόσωπα και οι μνήμες του συγγραφέα μπορούν να μεταφέρουν τον θεατή στην Τραπεζούντα πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Μια πόλη που αποτελούσε σημαντικό οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο, όπου συνυπήρχαν Έλληνες, Αρμένιοι και Τούρκοι, αποτυπώνεται στις σελίδες του βιβλίου μέσα από το βλέμμα ενός ανθρώπου που τη γνώρισε ως παιδί και βίωσε αργότερα τον ξεριζωμό.
Όπως επισημαίνει η ίδια, διαβάζοντας τη Γη του Πόντου έχει κανείς την αίσθηση ότι περπατά στην παλιά Τραπεζούντα μαζί με τον Δημήτρη Ψαθά, καθώς οι αναμνήσεις του είναι γεμάτες εικόνες και συναίσθημα.
Το έργο είχε ήδη μεταφερθεί στη θεατρική σκηνή το 2022. Η τηλεοπτική απόδοσή του θα μπορούσε να αναδείξει σε ακόμη μεγαλύτερη κλίμακα όχι μόνο την προσωπική ιστορία του συγγραφέα, αλλά και ολόκληρη την κοινωνία του Πόντου πριν από τον ξεριζωμό.
Νέο λεύκωμα με ανέκδοτο υλικό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αποκάλυψη ότι η Λένα Νίτσου-Ψαθά προετοιμάζει το πρώτο βιβλίο-λεύκωμα για τη ζωή και το έργο του παππού της.
Η έκδοση θα περιλαμβάνει σπάνιες φωτογραφίες από το οικογενειακό αρχείο, προσωπικές αφηγήσεις, χιουμοριστικά περιστατικά από τη ζωή του στο θέατρο, συνεντεύξεις, επιλεγμένα διηγήματα και χρονογραφήματα.
Ξεχωριστή θέση αναμένεται να έχουν οι αφηγήσεις για τη ζωή στην Τραπεζούντα, καθώς και σπάνιο προπολεμικό φωτογραφικό υλικό από τα παιδικά χρόνια του Ψαθά. Ανάμεσά του βρίσκονται φωτογραφίες του στον κήπο του οικογενειακού σπιτιού του, πριν από την Καταστροφή και την προσφυγιά.
Από το Φροντιστήριο Τραπεζούντας στην προσφυγική Αθήνα
Ο Δημήτρης Ψαθάς έφτασε στην Αθήνα το 1923, μαζί με τη χήρα μητέρα του και τις τέσσερις αδελφές του. Αναγκάστηκε να εργαστεί από νεαρή ηλικία για να στηρίξει την οικογένεια, χωρίς όμως να αποκοπεί ποτέ από τη γενέτειρα και τις μνήμες της.
Στο οικογενειακό αρχείο διασώζεται το ενδεικτικό του από το ιστορικό Φροντιστήριο Τραπεζούντας, για το σχολικό έτος 1919-1920, με εξαιρετικές επιδόσεις. Το τεκμήριο έχει δωριστεί από τη Λένα Νίτσου-Ψαθά στο Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού, στη Νέα Φιλαδέλφεια.
Η Γη του Πόντου κυκλοφόρησε το 1966 και τιμήθηκε την επόμενη χρονιά με το πρώτο λογοτεχνικό βραβείο της Εστίας Νέας Σμύρνης. Ο Ψαθάς προσέφερε το χρηματικό έπαθλο των 5.000 δραχμών στην Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης, για την ενίσχυση άπορων φοιτητών.
